• Niemowlęta
• Zakładanie rodziny
• Dzieci
• Ogólne rodzicielstwo
• Noworodki
• Nastolatki
• Maluchy
• Ciąża

Głębokie zakrzepienie żył (DVT) w ciąży i poporodzie

Może znacie komplikacje ciąży jak cukrzyca ciążowa czy przedeklampsja. Ale jest jeszcze jedna, dość częsta komplikacja, o której warto wiedzieć, bo może mieć poważne konsekwencje: zgryzoty.

Głębokie zakrzepienie żył (DVT) to rodzaj zgryzoty, znacznie częstszy u kobiet w ciąży, który może prowadzić do groźnego dla życia stanu: zakrzepicy płucnej (PE). Na szczęście DVT i PE są leczalne i wręcz prewencyjne u kobiet najbardziej narażonych; większość matek z zaburzeniami krzepnięcia ma zdrowe ciąże i porody.

Oto co musisz wiedzieć o DVT, by chronić swoje i dziecka zdrowie w ciąży i po porodzie.

Co to jest głębokie zakrzepienie żył (DVT)?

Głębokie zakrzepienie żył (DVT) to powstawanie zgury we głębokiej żyle. W ciąży aż 90% DVT dotyczy lewej nogi. Wczesne leczenie może zapobiec odłączeniu się zgury i przemieszczeniu jej układem krwionośnym do płuc (zakrzepica płucna, PE), co zagraża życiu.

Jak często występuje głębokie zakrzepienie żył (DVT)?

Zakrzepowo-zgryzotowe zachorowanie żył (VTE), obejmujące DVT i PE, występuje w ok. 2 na 1000 ciążach.

Choć to rzadka komplikacja, VTE pojawia się u kobiet w ciąży 4–5 razy częściej niż u równowiekowych kobiet nie w ciąży – i 20 razy częściej w ciągu 6 tygodni po porodzie. Do 8. tygodnia poporodowego ryzyko wraca do normy.

Jakie są objawy DVT w ciąży i poporodzie?

Najczęstsze objawy DVT w ciąży i poporodzie zazwyczaj dotyczą tylko jednej nogi i obejmują:

• Uczucie ciężkości lub bólu w nodze (wielu opisuje to jak "bardzo silnego naciągnięcia mięśnia, które nie mija")
• Bolesność, ciepło i/lub zaczerwienienie łydki lub uda
• Lekkie do silnego obrzęku

Jeśli zgura przemieściła się do płuc (PE), możecie odczuć:

• Ból w klatce piersiowej nasilający się przy głębokim wdechu lub kaszlu
• Nieuzasadnioną duszność
• Kaszel z krwią
• Przyspieszone lub nieregularne tętno

Dlaczego DVT jest częstsze w ciąży i poporodzie?

DVT może być częstsze w ciąży, bo natura, mądrze chcąc ograniczyć krwawienie przy porodzie, zwiększa zdolność krwi do krzepnięcia w okresie porodowym – czasem zbyt mocno.

Eksperci wiedzą, że w ciąży rośnie poziom białek krzepnięcia, a białek przeciwkrzepnych spada. Inne czynniki: powiększona macica zwiększa ciśnienie na żyły odprowadzające krew z dolnej części ciała do serca, a także brak ruchu przy leżeniu.

Kto jest najbardziej narażony na DVT?

Ryzyko DVT rośnie, jeśli:

• Masz w rodzinie lub osobiście historię ZTZ (zakrzepowo-zgryzotowego zachorowania żył)
• Masz trombofilię (wrodzone zaburzenie krzepnięcia)
• Masz nadwagę lub otyłość
• Palisz
• Jesteś na ścisłym leżeniu
• Masz przedeklampsję lub pewne choroby przewlekłe: nadciśnienie, cukrzycę, chorobę zapalną jelit lub inne choroby naczyń
• Rodziłaś cesarskim cięciem
• Miałaś krwawienie poporodowe lub potrzebowałaś przelewek krwi

Czy można zapobiec DVT?

Koniecznie poinformuj lekarza, jeśli masz zaburzenie krzepnięcia lub zgryzoty w rodzinie. Bądź świadom/a objawów zgury – wczesne leczenie zmniejsza ryzyko PE.

Możecie pomóc zapobiec zgurom i DVT, dbając o przepływ krwi:

• Regularne ćwiczenia bezpieczne w ciąży (z zgody lekarza)
• Spacer i rozciąganie, jeśli siedzicie>2–3 h (np. w locie)
• Ruchy nogami siedząc (podnoszenie pięt i palców)
• Dodatkowa ostrożność w podróży: dużo wody, częste wstawanie/spacer (lub rozciąganie siedząc)
• Jeśli jesteście w grupie wysokiego ryzyka, lekarz może zalecić regularne noszenie pończoch przeciwwarstwowych (choć nie ma dowodów, że zapobiegają zguroom). Może też przepisać profilaktyczną dawkę heparyny (lub niskomolekularnej heparyny) – czasem przez całą ciążę, czasem tylko przez kilka tygodni po porodzie. (Oba typy nie przenikają łożyska – bezpieczne w ciąży.)

Czy DVT w ciąży wpływa na dziecko?

DVT to forma ZTZ (zakrzepowo-zgryzotowego zachorowania żył). ZTZ wiązane jest z przedeklampsją. Wiele osób z przedeklampsją ma zdrowe ciąże i rodzi zdrowe dzieci. Nieleczona jednak przedeklampsja może prowadzić do powikłań.

Ok. 15–20% przypadków DVT wiąże się z zespółem antyfosfolipidowym (APS) – chorobą autoimmunologiczną zwiększającą ryzyko zgur. (Skłonność do zgur to trombofilia.) APS wiązane jest z powtarzającymi się poronieniami, zgurami w łożysku, niewydolnością łożyskową (łożysko mniej efektywnie dostarcza odżywkę i tlen), IUGR (zawrostowe hamowanie rozwoju płodu), zawałem serca i udarem u matki.

Powiedzcie lekarzowi, jeśli miałaś zgury w przeszłości lub powtarzające się poronienia – lekarz może zlecić badania krwi na APS.

Kiedy udać się do lekarza

Jeśli Ty lub ktoś bliski w rodzinie (rodzic, rodzeństwo) miał DVT – poinformuj lekarza prowadzącego. Może zlecić badanie krwi na trombofilię, która zwiększa ryzyko zgur. Przy trombofilii lekarz może zacząć leki przeciwkrzepne "dla pewności".

Dodatkowo, jeśli zauważycie powyższe objawy (szczególnie w ciąży lub w ciągu 8 tygodni po porodzie) – zadzwoncie do lekarza natychmiast. Lekarz może zlecić testy (badanie krwi, USG, inne obrazowanie) by zdiagnozować DVT lub PE.

Jeśli okaże się, że macie zgurę, lekarz prawdopodobnie zaaplikuje heparynę (lek rozrzedzający krew), by zmniejszyć zdolność krzepnięcia i zapobiec dalszym zgurom (choć przy porodzie lekarz zrobi inne ustalenia, by heparyna nie spowodowała nadmiernego krwawienia). Lekarz będzie też monitorował Waszą zdolność krzepnięcia.