Wpływ miom na płodność i przebieg ciąży

Miomy, zwane też lejomiomami, to guzki tkanki mięśniowej rosnące w ścianie macicy. Choć są powszechne, mogą czasem powodować powikłania ciąży: ból, niepłodność, poronienia lub przedwczesne porody.

Czym są miomy?

Miomy to guzki mięśniowe rozwijające się w ścianie macicy. Zazwyczaj są łagodne (nierakowiakowe). Mniej niż 1 na 1000 miomów jest nowotworami złośliwymi.

Dzieli się je na cztery kategorie w zależności od lokalizacji:

  • Wewnątrzścienne (intramuralne): w ścianie macicy
  • Podsierozowe (subserozalne): na zewnątrz macicy
  • Podśluzowe (submukoidalne): w jamie macicy
  • Nogiastowate (pedunkelowane): poza macicą, przyłączone trzonkiem

Miomy mają rozmiar od ziarnka po grejpfruta. Kobiety mogą mieć jeden lub wiele guzków. Ich lokalizacja i wielkość decydują o konieczności leczenia i jego rodzaju.

Objawy

Ze względu na mały rozmiar miomy często pozostają niezauważone. Zazwyczaj nie są groźne, choć mogą obniżać jakość życia. Wiele osób nie odczuwa żadnych objawów i nie wie, że ma miomy.

Osoby z objawami mogą doświadczać:

  • Niedokrwistości
  • Powiększenia dolnej części brzucha i poczucia napełnienia
  • Krwawień międzyokresowych
  • Przewlekłego wydzieliny z pochwy
  • Zaparć lub innych problemów trawiennych
  • Trudności z oddawaniem moczu
  • Długich, obfitych i/lub bolesnych miesiączek
  • Bólów krzyżowych
  • Bolesnych stosunków
  • Nacisku na pęcherz powodującego częste oddawanie moczu
  • Nacisku na odbytnicę powodującego zaparcia lub trudne wypróżnianie

Objawy te często ustępują po menopauzie ze względu na spadek poziomu hormonów.

Diagnoza

Miomy wykrywa się zazwyczaj podczas badania ginekologicznego lub wizyty przedporodowej. Lekarz może potwierdzić diagnozę za pomocą:

  • Tomografii komputerowej (TK)
  • Laparoskopii
  • Histerosalpingografii (HSG)
  • Rezonansu magnetycznego (MRI)
  • Ultrasonografii (USG)

Grupy ryzyka

Miomy są bardzo powszechne. Do 35. roku życia u 40–60% osób z macicą występują one. Do 50. roku życia częstotliwość wzrasta do 70–80%.

Najczęściej występują u osób w wieku 30., 40. i wczesnych 50. lat oraz u kobiet czarnoskórych, choć mogą pojawić się u osób każdej rasy. Występowanie miomów w rodzinie oraz nadwaga lub otyłość zwiększają ryzyko. Dokładne przyczyny nie są znane – grają rolę genetyka i hormony.

Miomy a powikłania ciąży

Zazwyczaj kobiety z miomami mają prawidłowe ciąże. Jednak w 10–30% przypadków miomy powodują powikłania ciąży i/lub porodów, m.in.:

  • Nieprawidłowe rozłożenie wyróbka
  • Krwawienia wczesnej ciąży
  • Pozycję popreczną płodu
  • Zwiększone ryzyko cięcia cesarskiego
  • Niedozwolenie szyjki macicy
  • Niepłodność (choć miomy rzadko są jej bezpośrednią przyczyną)
  • Ból (najczęściej przy miomach>5 cm w II i III trymestrze)
  • Odsunięcie wyróbka
  • Krwawicę poporodową
  • Przedwczesny poród
  • Powolny postęp porodów

U około jednej trzeciej kobiet miomy rosną w I trymestrze. Miomy mogą czasem utrudniać zajście w ciążę (jest to rzadkie). Mechanizmy nie są w pełni zrozumiane, mogłyby obejmować zmiany kształtu macicy oraz zablokowanie szyjki lub jajowodów. W ciąży miomy mogą kurczyć się lub "obumierać", gdy ich przepływ krwi jest przekierowany na płód, ale to też nie jest dobrze zrozumiane.

Miomy a poronienia

Większość ciąż z miomami przebiega prawidłowo i kończy się u terminu – miomy nie są już uważane za czynnik zwiększający ryzyko utraty ciąży. W przeszłości, przy poronieniu u kobiet z miomami, wielu lekarzy i pacjentek obwiniało miomy. Niektóre badania to potwierdzały, np. z 2010 r. wykazało 14% poronień przy miomach vs 7,6% bez nich.

Nowsze, wielkie badania wykazały jednak identyczne wskaźniki poronień (ok. 11% w obu grupach) na próbie 5000+ uczestników, co sugeruje błędy w starszych pracach. Badacze zalecają, by usuwanie miomów w celu zapobiegania poronieniom było prawdopodobnie zbędne.

Czy miomy wymagają leczenia?

Podejście zależy od objawów, wielkości i lokalizacji miomów. Bez objawów lekarz może tylko obserwować. Decydujące czynniki to:

  • Chęć zachowania macicy
  • Plany ciążowe na przyszłość
  • Lokalizacja miomów
  • Liczba miomów
  • Wielkość miomów
  • Objawy

Przyszłe plany płodności to kluczowy czynnik. Jeśli planujesz ciążę, niektóre metody leczenia należy unikać.

Leki

Ból i obfite miesiączki leczy się farmakologicznie. Opcje to:

  • Agonisty GnRH: (wstrzykiwania lub spray nosowy) tymczasowo kurczą miomy, po odstawieniu guzki wracają.
  • Hormonalna antykoncepcja: tabletki lub wkładka intrauteryna z progestagenem łagodzą objawy.
  • Suplementy żelaza: przy niedokrwistości z przyczyny krwawień.
  • Leki przeciwbólowe OTC: ibuprofen, paracetamol – ułagajają ból. W ciąży skonsultuj bezpieczeństwo z lekarzem.
  • Inne leki: tabletki na miomy i obfite krwawienia – pomocne, ale nie rozwiązanie stałe.

Kobiety w ciąży nie powinny brać NLPZ (ibuprofen, aspiryna, naprokksen) po 20. tyg. ciąży ze względu na ryzyko poważnych powikłań.

Chirurgia

Operacja (lub inne metody niszczenia guzków) zaleca się przy umiarkowanych lub ciężkich objawach lub powikłaniach ciąży. Jeśli podejrzewa się, że miomy wpływają na płodność (rzadko, ok. 2,4% przypadków), lekarz może zaproponować usunięcie. Obecne badania nie potwierdzają jednak usuwania miomów w celu zapobiegania poronieniom.

Nie jest jasne, czy usunięcie poprawia płodność lub zapobiega powikłaniom, choć niektóre badania wskazują na lepsze wyniki po zabiegach.

Proces ten, zwany miomektomią, polega na chirurgicznym usuwaniu miomów z macicy. Istnieje kilka typów miomektomii i ważne ryzyka, w tym możliwe pęknięcie macicy w ciąży. Inne metody: embolizacja tętnic macicznych i ablacja radiowe niszczą miomy bez chirurgii. Miomy rzadko usuwa się w ciąży, tylko w stanach krytycznych.

W ciężkich przypadkach lub gdy ciąża nie jest planowana, wykonuje się hysterektomię (usunięcie macicy) – trwałe usunięcie miomów, które nie mogą już się powtórzyć.

Previous:

Next: