• Niemowlęta
• Zakładanie rodziny
• Dzieci
• Ogólne rodzicielstwo
• Noworodki
• Nastolatki
• Maluchy
• Ciąża

Czym jest depresja poporodowa?

Czym jest depresja poporodowa?

Depresja poporodowa (DPP) to depresja kliniczna występująca po porodzie. Cechuje się objawami: smutek, drażliwość, trudności w wiązaniu relacji z dzieckiem, bezsenność, utrata apetytu. Choć może być bardzo poważna, jest curwalna i bardzo powszechna. CDC donosi, że ok. 1 na 8 kobiet przeżywa depresję poporodową.

Objawy

Objawy DPP podobne są do dużego epizodu depresyjnego. W „Klasyfikacji zaburzeń psychicznych DSM-5” opis depresji większej z początkuciem w okresie okołoporodowym to „duży epizód depresyjny ze specyfikatorem peripartum”. DPP zazwyczaj rozwija się w ciągu kilku tygodni po porodzie.

Niektórzy eksperci uważają, by kryteria początku okołoporodowego rozciągnąć do 6 miesięcy po porodzie. Objawy DPP mogą obejmować:

• Zmianę wagi lub apetytu
• Płacz
• Zdepresjonowany nastrój, utratę zainteresowania lub przyjemności
• Trudności w podejmowaniu decyzji
• Poczucie niewystarczalności
• Poczucie bezwartości lub winy
• Bezsenność lub hipersomnię
• Utratę energii lub zmęczenie
• Problemy z koncentracją
• Pobudzenie lub drętwienie
• Smutek

Niektóre kobiety doświadczają też myśli samobójczych.

Jeśli masz myśli samobójcze, zadzwoń na Telefon Zaufania dla Osób w Kryzysie Psychicznym 116 123 (Polska) lub 988 (USA) po wsparcie od przeszkolonego konsultanta. Jeśli Ty lub bliska osoba jesteście w bezpośrednim niebezpieczeństwie, zadzwoń 112 (Polska) lub 911 (USA).

Diagnoza

Jeśli czujesz się przytłoczona objawami DPP, skontaktuj się z lekarzem natychmiast. Tylko lekarz lub psychoterapeuta może zdiagnozować DPP. Lekarz oceni Twoje objawy i ustali, czy masz baby blues, depresję, czy coś innego – i stworzy plan leczenia.

Podczas oceny prawdopodobnie:

• Wypełnisz kwestionarz screeningowy depresji
• Omówisz objawy, ich trwanie i nasilenie
• Zrobisz badania krwi, by wykluczyć przyczyny medyczne objawów

Największą barierą w leczeniu DPP jest wstyd i milczenie. Kobiety często nie mówią o objawach depresyjnych. Stygmatyzacja zdrowia psychicznego i mit, że nowa mama powinna być przepełniona radością, do tego przyczyniają się.

Warto wiedzieć: adaptacja do roli nowej mamy jest naprawdę trudna – a depresja po porodzie jest bardzo powszechna. Skuteczne leczenie może zmienić świat. Nie bój się porozmawiać z kimś, jeśli czujesz stres, smutek, drażliwość, przytłoczenie i/lub depresję.

Przewodnik po depresji poporodowej

Pobierz nasz drukowalny przewodnik, by zadawać dobre pytania na następnej wizycie u lekarza.

Depresja po zostaniu rodzicem nie dotyczy tylko mam. Badania pokazują, że ok. 10% mężczyzn może przeżyć depresję po urodzeniu dziecka.

Przyczyny

Badacze nie są pewni, dlaczego DPP występuje – i dlaczego dotyka jedną osobę, a inną nie. Jednak pewne potencjalne przyczyny, które uważa się, że przyczyniają się do tego stanów, to:

• Czynniki genetyczne
• Brak snu
• Niski poziom hormonów tarczycy
• Gwałtowne zmiany poziomu hormonów po porodzie

Czynniki ryzyka zwiększające szansę na DPP to:

• Cukrzyca (przedciążowa lub ciążowa)
• Trudności z karmieniem piersią lub opieką nad dzieckiem
• Problemy zdrowotne dziecka
• Stresory życiowe: niestabilne relacje, choroby, problemy finansowe
• Ograniczona pomoc od rodziny lub przyjaciół
• Negatywne uczucia wobec macierzyństwa
• Poprzednie doświadczenie depresji lub DPP
• Komplikacje ciąży: wcześny poród, martwe urodzenie, wady wrodzone

Typy

Inne zaburzenia psychiczne po porodzie związane z DPP to psychoza poporodowa i zaburzenia lękowe poporodowe.

Psychoza poporodowa

Czasem nazywana psychozą puerperalną, ten stan rozwija się u 1–2 na 1000 kobiet. Zazwyczaj zaczyna się wcześniej niż DPP, w ciągu pierwszych dwóch tygodni po porodzie.

Może przedbiegać pobudzenie, zamieszanie, problemy z pamięcią, drażliwość, pogarszająca się bezsenność i lęk.

Psychoza poporodowa różni się od DPP obecnością zwizd (wierzenia w rzeczy nieprawdziwe) i/lub halucynacji (słyszenie lub widzenie rzeczy nieistniejących). Inne objawy: myśli nasuwające się i nieadekwatna reakcja na dziecko lub obojętność wobec niego.

Objawy psychozy mogą gwałtownie się zmieniać: okresy podwyższonego nastroju szybko zastępuje głęboki smutek lub gniew. Okresy przytomności są częste i nie oznaczają koniecznie wyzdrowienia. Uważa się, że psychoza poporodowa często reprezentuje epizod choroby afektywnej dwubiegunowej.

Zaburzenia lękowe poporodowe

Zaburzenia lękowe są też powszechne po porodzie. Możesz czuć tak silny lęk, że trudno Ci opiekować się dzieckiem lub sobą – nie możesz jeść ani spać. Niektóre kobiety boją się, że zranią swoje dziecko.

Konkretne zaburzenia lękowe, które mogą wystąpić lub nasilić się po porodzie: lęk uogólniony, zaburzenie obsesyjno-kompulsywne, ataki paniki. Ponadto lęk często towarzyszy depresji poporodowej.

Wedle Inicjatywy Usług Prewencyjnych dla Kobiet (WPSI), koalicji krajowych ekspertów zdrowia kobiet, lęk to jedno z najczęstszych zaburzeń zdrowotnych w USA. Dotyka do 40% kobiet w ciągu życia. Może być wywołany przez wiele przyczyn, w tym stresy związane z porodzem i macierzyństwem.

Dlatego, jeśli doświadczasz objawów lęku, porozmawiaj ze specjalistą zdrowia psychicznego. Mogą przeprowadzić krótki kwestionarz oceniający lęk i skierować do leczenia.

DPP vs. „Baby Blues”

Gdy lekarze mówią o „baby blues”, mają na myśli krótkoterminową, łagodniejszą wersję depresji poporodowej. Ale baby blues nie spełnia kryteriów klinicznych DPP. Baby blues jest powszechnie doświadczane przez wiele kobiet po porodzie, dostosowujących się mentalnie i fizycznie do rzeczywistości rodzicielstwa.

Objawy baby blues to:

• Lęk
• Płacz
• Bezsenność
• Zmęczenie
• Nastrojowość
• Smutek

W tym czasie kobiety mogą gwałtownie czuć, że nie są w stanie opiekować się dzieckiem, jak bardzo by się nie przygotowały. Brak snu i hormonalna adaptacja poporodowa przyczyniają się do objawów. Na szczęście baby blues zazwyczaj jest krótkotrwałe (tydzień lub dwa to typowy czas) i ustępuje, gdy matki przyzwyczają się do roli.

Leczenie

Jeśli podejrzewasz u siebie DPP, skontaktuj się z lekarzem natychmiast. Niezwykle ważne jest uzyskanie profesjonalnej pomocy, nawet jeśli nie jesteś pewna, czy to depresja, czy przedłużone baby blues. Leczenie może znacząco poprawić jakość życia i zdrowie dziecka, ale wiele kobiet z DPP nie szuka i nie otrzymuje leczenia.

Opieka nad DPP zależy od objawów, diagnozy i nasilenia. Choć samopielęgnowanie i wsparcie społeczne często wystarczą, by kobiety z łagodnymi baby blues wróciły do normalnego funkcjonowania, prawdziwa DPP zazwyczaj wymaga formalnego leczenia u eksperta od DPP.

Nawet jeśli czujesz, że masz łagodne baby blues, powiedz lekarzowi o objawach, by mógł monitorować postępy. Wsparcie gwarantuje, że otrzymasz leczenie jak najszybciej, jeśli objawy się pogorszą. Jeśli czujesz, że objawy nasilają się i/lub zakłócają życie – udaj się po pomoc natychmiast.

Opcje leczenia mogą obejmować leki, psychoterapię, grupy wsparcia i więcej. Angażowanie wsparcia rodziny i przyjaciół jest kluczowe, zwłaszcza pomoc w opiece nad dzieckiem, gdy realizujesz protokół leczenia przepisany przez lekarza.

Terapia

Psychoterapia to rozmowy ze specjalistą zdrowia psychicznego: psychiatrą, psychologiem lub pracownikiem socjalnym. Często angażuje rozwijanie nowych umiejętności radzenia sobie, by lepiej zarządzać objawami. Terapia może też dotknąć kwestii emocjonalnych wpływających na zdrowie psychiczne.

Popularne typy psychoterapii przy DPP to terapia poznawczo-behawioralna (CBT) i terapia interpersonalna (IPT). CBT skupia się na zmianie niezdrowych wzorców myślowych i behawioralnych, IPT pomaga zrozumieć i zmienić problematyczne relacje.

Leki

Leczenie farmakologiczne DPP często polega na antydepresantach. Antydepresanty potrzebują kilku tygodni na działanie, i możesz musieć spróbować kilku, by znaleźć ten skuteczny. Lekarz dobre typ leku i dawkę. Jeśli karmisz piersią, lekarz przepisze lek bezpieczny dla dziecka.

W 2019 r. lek Zulresso (breksanolon) stał się pierwszym lekiem zatwierdzonym przez FDA specjalnie do leczenia DPP. Inne antydepresanty są zatwierdzone do leczenia depresji ogólnie.

Leczenie psychozy poporodowej

Leczenie psychozy poporodowej może też obejmować hospitalizację, leki, elektrokonwulsyjną terapię (EKT) i pomoc w opiece nad dzieckiem. U kobiet, które przeżyły psychozę poporodową w przeszłości, psychiatryczna opieka w trakcie i po kolejnych ciążach jest zazwyczaj zalecana.

Radzenie sobie

Czas tuż po porodzie to też okres regeneracji, przestawiania się i rozładowania dla wielu kobiet po miesiącach ciąży. Na szczęście są rzeczy, które możesz zrobić, by ułatwić sobie to przejście:

• Przyjmij pomoc od innych.
• Poproś o pomoc, jeśli masz trudności.
• Nie win się sama.
• Jesz zdrowo.
• Ćwicz.
• Wyjdź z domu dla zmiany otoczenia.
• Poproś kogoś o opiekę nad dzieckiem, byś mogła odpocząć.
• Dołącz do grupy dla nowych mam, by utrzymać kontakty społeczne.
• Priorytetyzuj czas na samopielęgnację.
• Porozmawiaj z innymi kobietami, które „były tam”.
• Staraj się spać jak najwięcej.

Samopielęgnowanie i zmiany stylu życia mogą być ważnym uzupełnieniem innych leczeń. Np. idź na jogę mama-i-ja, długi spacer, wannę z pianką, masaż, fryzjera. Kilka badań wykazało, że ćwiczenia zmniejszają objawy DPP.

Jeśli potrzebujesz dodatkowej pomocy, skontaktuj się z Postpartum Support International. Oferują darmową linię telefoniczną, grupę wsparcia online, darmowe sesje telefoniczne z ekspertem i koordynatorów, którzy pomogą połączyć Cię z dostawcami w Twojej okolicy, 24 godziny na dobę.

Słowo od Verywell

Depresja poporodowa, lęk i psychoza to poważne stany, które mogą nastać gwałtownie. Jeśli Ty lub bliska osoba doświadczają objawów depresji, wiedz: to nie czyjaś wina, a kontakt z lekarzem lub terapeutą może pomóc. Jeśli ktoś pokazuje znaki zwizd lub halucynacji po porodzie – natychmiad udaj się po pomoc medyczną.

Wiele zasobów, w tym powyższa linia Postpartum Support International, dostępnych jest w każdej porze doby. Nie wahaj się porozmawiać z kimś. Nawet jeśli myślisz, to „tylko” baby blues – trochę dodatkowego wsparcia może zrobić wielką różnicę.