Grzybica (tinea) u dzieci: typy, przyczyny, objawy, leczenie i opieka
Grzybica u dzieci to powszechne zakażenie grzybicze skóry – ślinące, czerwone pierścienie wokół zdrowej skóry. Częste w gorącym, wilgotnym klimacie, dotyka każdego wieku. Kilka typów grzybic wywołanych przez dermofity – grzyby zamieszkujące skórę, włosy, paznokcie. Szybka diagnoza i leczenie łagodzą świąd. Przeczytaj o objawach, leczeniu i profilaktyce grzybicy u dzieci.
Co powoduje grzybicę u dzieci?
Przyczyną są grzyby z grupy dermofitów. Najczęstsze rodzeje: Trichophyton, Microsporum, Epidermophyton. Znajdują się wszędzie w środowisku.
Gdy grzyb trafi na skórę, rozprzestrzenia się po zrogowaciałej warstwie wierzchniej skóry, paznokci i skóry głowy. Rozrasta się w kółko – stąd nazwa.
Dermofity nie penetrują głębszych warstw skóry. Dlatego grzybica nie występuje w obrębie błon śluzowych (nos, usta, narządy płciowe). Termin medyczny: tinea. Do nazwy dodaje się przyrostek od miejsca zakażenia.
Jakie są typy grzybicy?
Typ zależy od miejsca:
- Tinea capitis: skóra głowa i włosy
- Tinea pedis: stopy; nazywana też stopą sportowca
- Tinea corporis: tułów i kończyny
- Tinea cruris: pachwiny i okolice narządów płciowych
- Tinea manuum: dłonie i wewnętrzne strony dłoni
- Tinea faciei: twarz
- Tinea unguium: paznokcie
Każdy typ ma inne objawy. Sprawdźmy.
Objawy grzybicy u dzieci
Zależą od miejsca:
1. Tinea capitis (skóra głowy):
- Małe, czerwone, łuszczące się wysypki na skórze głowy, świąd.
- Świąd nasila się, wysypka rośnie, staje się wypukła, pierścieniowata.
- Wypływanie włosów w miejscu grzybicy. Kilka ognisk = kilka łysin na głowie.
- Pęknięcia skóry głowy. Intensewny świąd → pęknięcia + infekcja.
- Silna reakcja zapalna: wybujałe, guzkowate masy z pęcherzykami (kerion).
- Najczęstszy typ u dzieci.
2. Tinea pedis (stopy) i tinea manuum (dłonie):
- Najczęściej bokomézhpalcowe (3-4 i 4-5 przestrzeń między palcami).
- Pierwsze objawy: czerwonobiałe, wilgotne, świądące miejsca między palcami.
- Łuski na stopach/dłoniach.
- Łuski i czerwone plamy świądą.
- Pęcherzyki na podeszwach (tinea pedis).
- Czasem start od podeszwy, nie między palcami. Tinea pedis częstsza u nastolatków niż dzieci przed dojrzewaniem.
3. Tinea corporis (tułów) i tinea faciei (twarz):
- Zwykle pierścieniowate zmiany ze zdrową skórą w środku.
- Przy twarzy: wokół oczu, powiek, pod uszami.
- Średnica rośnie z rozprzestrzenianiem grzyba. Środek zostaje czysty.
- Pierścień świądzi, białe łuski na brzegu.
4. Tinea cruris (pachwiny):
- Małe, zaczerwienione plamy rozrastają się do większych zmian oblegających narządy płciowe. Zmiany w pochwach skórnych pachwin.
- Plama rośnie, świądzi. Grzyb rozprzestrzenia się z wyraźnym, łuszczącym się, czerwonym brzegiem.
- Grzybica nie występuje NA narządach płciowych. U chłopców rzadko na pachwince.
- Nazywana też świądem sportowca (jock itch). Najczęstsza u nastolatków-chłopców.
- Częstsza przy otyłości, nadmiernym pocie, ciasnych ubraniach.
5. Tinea unguium (paznokcie):
- Inny obraz niż inne typy.
- Paznokcie pogrubieją, żółte plamy. Łuszczą się, łamą.
- Plamy rozrastają się do poduszki paznokcia. Żółte → szarze.
- Rzadsza u dzieci przed dojrzewaniem, głównie nastolatki. Często współwystępuje ze stopą/dłonią.
- Dzieci 3–9 lat = wyższe ryzyko grzybicy; niektóre typy głównie u nastolatków.
Jak dzieci zarazają się grzybicą?
Infekcja, gdy mikroskopijne grzyby osiedlą na skórze i warunki sprzyjają rozrostowi. Czynniki ryzyka:
- Gorący, wilgotny klimat: sprzyja grzybom. Dziecko pocieje mocniej → rozrost w wilgotnych miejscach (pachwiny, podpaski).
- Zabawa w ziemi: gleba zawiera zarodniki. Dzieci grające w ziemi narażone.
- Kontakt ze zwierzętami: koty, psy przenoszą grzybica kontaktem lub wspólną pościel.
- Słaba higiena: nieumyte ręce po zabawie + drapanie → transfer grzyba na skórę.
- Żłobki i baseny: kontakt z wieloma dziećmi → zarażenie między dziećmi. Baseny publiczne = ryzyko grzybic.
- Sporty kontakowe: zapasy, sporty z dużym kontaktem skóry = wyższe ryzyko.
- Osłabiona odporność / choroby: słaba odporność = wrażliwość na grzybice. Cukrzyca też podnosi ryzyko.
- Dzielenie się przedmiotami osobistymi: grzybica skóry głowy – grzebienie; dłoni – rękawice.
- Odzież: ciasne skarpety długo = pociące stopy → grzybica. Mokra odzież długo (po deszczu) = środowisko dla grzyba.
- Kontakt bezpośredni: zarażenie od chorego rodzeństwa/osoby – tylko skóra-skóra.
Jeśli dziecko ma czynniki ryzyka i objawy – idź do lekarza.
Diagnoza grzybicy u dzieci
Lekarz stosuje:
- Podgląd wzrokowy: w większości diagnoza na podstawie kształtu zmiany i lokalizacji. Pytania o objawy, przeszłe infekcje, zwierzęta, sporty kontakowe.
- Badanie odszczepu: objawy nakładają się na AZS, kandydozę. Lekarz odszczepuje skórkę z zmiany – bezbolesne. Mikroskop + uprawa w laboratorium = potwierdzenie grzyba i jego gatunek.
Leczenie grzybicy u dzieci
Typowe leki:
- Leki przeciwgrzybicze miejscowe: większość przypadków wyleczalna. Krem lub proszek. Substancje: mikonazol, klotrimazol, tolnaftat. Nakładanie 2–3× dziennie przez kilka tygodni. Grzybica skóry głowy – szampon z przeciwgrzybiczym.
- Leki przeciwgrzybicze doustne: przy skórze głowy, włosach, paznokciach. Gdy dużo ognisk lub uparty grzyb (paznokcie). Silniejsze, ryzyko skutków przy przedawkowaniu. TYLKO na receptę. Substancje: gryzeofulwina, terbinafina, fluconazol, itrakonazol.
Lekarz może dodać mydło przeciwgrzybiczne i emulsję na skórę by hamować rozrost.
Jak długo trwa grzybica u dzieci?
1 tydzień – 3-4 tygodnie od rozpoczęcia leczenia do wyzdrowienia. Zazwyczaj Dzieci z problemami odporności (AIDS, nowotwory) – dłużej. Brak powikłań. Po wyleczeniu – zdrowa skóra. Sposoby domowe na grzybicę u dzieci
Brak skutecznego sposobu domowego. Popularne: ocet jabłkowy, olejek drzewa herbacianego, olej kokosowy, pasta z czosnku. Często nakładane tamponem. Mają działanie przeciwgrzybicze, ale brak dowodów na całkowite wyeliminowanie grzyba. Unikaj sposobów domowych przy leczeniu farmakologicznym – mogą zakłócać działanie leków. Profilaktyka w domu to najlepsza ochrona. Jak zapobiegać grzybicy u dzieci
Profilaktyka prosta: Grzybica u dzieci = zakaźna infekcja grzybicza, wyleczalna w 3–4 tygodnie od leczenia. Rozprzestrzenia się kontaktem z chorym/zwierzęciem, dzieleniem rzeczy, brakiem higieny. Typy wg miejsca. Szybka diagnoza i leczenie = ulga od świądu. Higiena, nie dzielenie się rzeczymi, unikanie chorych/zwierząt = profilaktyka.
