• Niemowlęta
• Zakładanie rodziny
• Dzieci
• Ogólne rodzicielstwo
• Noworodki
• Nastolatki
• Maluchy
• Ciąża

Przyczyny i czynniki ryzyka depresji poporodowej

Jeśli zostałaś niedawno zdiagnozowana z depresją poporodową lub podejrzewasz, że ją przeżywasz, naturalnie masz mnóstwo pytań: Dlaczego to mnie spotkało? Skąd to wzięło się? Możesz nawet zacząć obwiniać się same za depresję poporodową, zastanawiając się, co zrobiłaś źle i czy mogłaś to zapobiec.

Choć zrozumienie przyczyn depresji poporodowej może być pomocne, ważne jest, by nie obwiniać się samej za to, co przeżywasz.

Depresja poporodowa jest powszechna – doświadcza jej aż 1 na 9 nowych mam – i choć niektórzy ludzie są bardziej wrażliwi na jej wystąpienie, nie ma jednej, pojedynczej przyczyny. Co więcej, wiele przyczyn i czynników ryzyka to nie coś, na co mogłaś wpłynąć sama.

Mimo to, zrozumienie przyczyn, czynników ryzyka – a może przede wszystkim kroków, które możesz podjąć, by zapobiec jej w przyszłych ciążach – może być pouczające.

Przyczyny depresji poporodowej

Eksperci zgadzają się, że nie ma jednej rzeczy powodującej depresję poporodową, ale wiele czynników razem mogą ją wywołać. Czasami ty i Twój lekarz lub terapeuta będziecie w stanie zrozumieć, jakie to przyczyny w Twoim przypadku; inne razy może to pozostać pewną tajemnicą. W obu przypadkach powinnaś wiedzieć, że nie zrobiłaś niczego konkretnego, by wywołać swoją depresję.

Przyczyny hormonalne

Po porodzie i w kolejnych tygodniach Twoje ciało przechodzi wiele szybkich zmian. Niektóre z nich mogą przyczynić się do depresji poporodowej.

Zmiany hormonów: estrogen i progesteron

Twój poziom hormonów drastycznie zmienia się po porodzie. W ciąży poziom estrogenu i progesteronu jest bardzo wysoki. W ciągu pierwszych kilku dni po porodzie gwałtownie spada. To podobne do zmian hormonalnych przy ZNP, tylko bardziej intensywne. Badacze przypuszczają, że niektóre kobiety są bardziej wrażliwe na te zmiany hormonalne po porodzie niż inne.

Zmiany hormonów tarczycy

Oprócz estrogenu i progesteronu, Twój poziom hormonów tarczycy może spaść po porodzie. Jeśli spadek jest gwałtowny, możesz doświadczyć objawów zmęczenia, spowolnienia i obniżonego nastroju. Na szczęście problemy z tarczycą można skorygować lekami, więc jeśli podejrzewasz, że kwestie tarczycy przyczyniają się do Twojej depresji, porozmawiaj z lekarzem o opcjach.

Zmiany w stylu życia

Tak dużo zmienia się po urodzeniu dziecka! Choć normalne jest czucie przytłoczenia i wyczerpania po porodzie, czasami doświadczenia związane z opieką nad noworodkiem mogą rzutować na zdrowie psychiczne i prowadzić do objawów depresji poporodowej.

Szczególnie dotyczy to sytuacji trudnych, takich jak nieobecny lub niewsparcie partner, ogólny brak sieci wsparcia, opieka nad dzieckiem wymagającym specjalnej opieki medycznej lub rekonwalescencja po traumatycznym porodzie.

Ale stres związany z nowym dzieckiem może być trudny dla każdego, niezależnie od okoliczności. Oto niektóre zmiany w stylu życia po porodzie, które mogą wyzwolić depresję poporodową:

• Zmęczenie i wyczerpanie po porodzie
• Wyczerpanie i niedospanie związane z opieką nad nowym dzieckiem
• Zmiany tożsamości
• Niepewność i brak pewności w swojej zdolności do bycia matką
• Presja bycia „idealną matką” lub posiadaniem „grzecznego” dziecka
• Przełamujące uczucia związane z nowymi odpowiedzialnościami
• Stres z próby pogodzenia opieki nad dzieckiem z innymi obowiązkami, takimi jak prace domowe
• Stres o powrocie do pracy, zapewnieniu opieki nad dzieckiem i separacji od dziecka

Przyczyny psychozy poporodowej

Psychoza poporodowa to ciężkie, ale bardzo rzadkie zaburzenie nastroju okołoporodowego, wariant choroby afektywnej dwubiegunowej. Cechuje się manią (skrajne wahania nastroju) i halucynacjami (halucynacje wzrokowe, „słyszenie głosów” na przykład). Psychoza poporodowa jest uważana za nagłe zagrożenie życiu. Choć eksperci nie są pewni, co ją powoduje, istnieją pewne teorie, w tym:

• Historia chorób psychicznych w rodzinie
• Historia psychozy poporodowej w rodzinie
• Historia psychozy poporodowej przy wcześniejszym dziecku
• Poprzednia lub obecna diagnoza choroby afektywnej dwubiegunowej lub schizofrenii
• Trudna ciąża
• Traumatyczny porod

Czynniki ryzyka depresji poporodowej

Każda nowa mama jest narażona na ryzyko depresji poporodowej; depresja poporodowa nie dyskryminuje. Możesz rozwijać objawy niezależnie od swojego statusu społeczno-ekonomicznego, rasy, liczby dzieci i czy masz historię chorób psychicznych.

Jednocześnie istnieją czynniki, które mogą zwiększać ryzyko rozwoju depresji poporodowej, w tym:

• Poprzednie doświadczenie depresji poporodowej
• Historia depresji lub innej choroby psychicznej
• Członek rodziny, który miał depresję kliniczną lub depresję poporodową
• Doświadczenie depresji w ciąży, czyli depresji przedporodowej
• Ostatnie stresy życiowe
• Problemy w małżeństwie lub partnerstwie
• Brak systemu wsparcia lub sieci wsparcia
• Trudna lub skomplikowana ciąża
• Ostatnia utrata pracy, napięcia finansowe lub stres finansowy
• Rodzicowanie dziecka chorego, z problemami zdrowotnymi lub innymi specjalnymi potrzebami
• Urodzenie mnoga (bliźniaki, trójczaty itp.)
• Szczególnie trudne wyzwania związane z karmieniem piersią
• Zwiększony stres związany z opieką nad dzieckiem i/lub powrotem do pracy
• Dziecko o trudnym temperamencie, np. z kolikami
• Nieplanowana ciąża

Czy można zapobiec depresji poporodowej?

Jeśli miałaś historię depresji poporodowej lub jesteś w ciąży i wiesz, że masz jeden lub więcej czynników ryzyka, możesz zastanawiać się, czy jest coś, co możesz zrobić, by zmniejszyć szanse na rozwoj depresji poporodowej – lub choć złagodzić ryzyko.

Choć nie ma pewnego sposobu, by stwierdzić, że można w pełni zapobiec wystąpieniu lub nawrotowi depresji poporodowej, sensowne jest podjęcie wszelkich środków, które mogą zmniejszyć ryzyko.

Pamiętajcie, że każda jest inna, więc powinnaś omówić z lekarzem, połozną, terapeutą lub innym zaufanym dostawcą opieki zdrowotnej, jakie środki mają sens w Twoim przypadku. Zaleca się opracowanie planu przed ciążą, jeśli wiesz, że jesteś skłonna do depresji poporodowej.

W trakcie ciąży

Często epizody depresji poporodowej rozwijają się w ciąży, więc sensowne jest współpraca z lekarzem w monitorowaniu objawów. Może to obejmować regularne sprawdzanie stanu zdrowia psychicznego. Lekarz może nawet poprosić Cię o wykonanie jednego lub kilku testów przesiewowych na depresję w ciąży. Jeśli wykazujesz znaki poważnej depresji, Twój dostawca opieki może zalecić terapię, grupy wsparcia dla osób z depresją, a ewentualnie leki przeciwdepresyjne.

Po porodzie

Jeśli masz historię depresji lub depresji poporodowej, Twój dostawca opieki powinien przesiewać Cię wcześnie i często pod kątem objawów depresji poporodowej. Wielu dostawców robi przesiew tylko na wizycie szóstotygodniowej po porodzie. Ale jeśli masz czynniki ryzyka, powinnaś odebrać ten przesiew wcześniej, a może więcej niż raz.

Jeśli masz historię ciężkiej depresji, Twój lekarz może zasugerować, byś została na leku przeciwdepresyjnym (SSRI), jeśli już go przyjmujesz, lub zacząć go w ciąży lub po porodzie, jeśli doświadczasz objawów depresji. Jeśli martwisz się o przyjmowanie leków przeciwdepresyjnych w trakcie karmienia piersią, omów swoje opcje z lekarzem.

Możesz być spokojna – prawie wszystkie SSRI są zgodne z karmieniem piersią. Ważne jest, byś była zdrowa i szczęśliwa nie tylko dla siebie, ale też dla dziecka. Badania pokazały, że kobiety z depresją rzadziej karmią piersią, a jeśli to robią, to rzadziej kontynuują tak długo, jakby zrobiły to, czując się lepiej. Leczenie depresji zwiększa szanse na udane karmienie piersią.

Przewodnik po depresji poporodowej

Pobierz nasz drukarkowy przewodnik, by pomóc Ci zadać odpowiednie pytania na kolejnej wizycie u lekarza.

Zapobieganie psychozie poporodowej

Jeśli masz historię choroby afektywnej dwubiegunowej, schizofrenii lub psychozy poporodowej, Twój dostawca opieki może też zachęcić do proaktywnego podejścia tutaj. Badanie z 2018 r. opublikowane w International Journal of Bipolar Disorders sugeruje, że terapia litowa przy chorobie afektywnej dwubiegunowej może zostać rozpoczęta natychmiast po porodzie, by zapobiec nawrotowi. Ta strategia jest również zalecana dla matek z historią psychozy poporodowej.

Istnieje pewna kontrowersja co do bezpieczeństwa litów dla matek karmiających piersią. Powinnaś omówić swoje obawy z psychiatristą. Większość psychiatrów nie zaleca karmienia piersią przy przyjmowaniu litu z kilku powodów, w tym by chronić sen rodzica i tym samym zmniejszyć ryzyko nawrotu choroby. Ale to powinno być decydowane indywidualnie.

Możesz też skonsultować się z Lactmed, rządową bazą danych wymieniającą różne leki wraz z dostępnymi badaniami o ich bezpieczeństwie w trakcie karmienia piersią.

Słowo od Verywell

Dowiedzienie się więcej o przyczynach depresji poporodowej może być pocieszające i pouczające dla matek zmagających się z nią. Może pomóc Ci zrozumieć, jakie czynniki mogły przyczynić się do Twojej depresji poporodowej – i pomóc Ci zobaczyć, że wiele z tych czynników było poza Twoją kontrolą.

Tak łatwo czuć winę, gdy masz depresję poporodową. Edukacja na ten temat może pomóc Ci zobaczyć, że nie spowodowałaś swojego stanu. Po prostu robiłaś dewelopment, jaki mogłaś, z trudnymi okolicznościami, z jakimi się mierzyłaś.

Jeśli nie jesteś pewna, co mogło spowodować Twoją depresję poporodową, możesz poprosić lekarza o wgląd lub skonsultować się z terapeutą, który pomoże Ci przeanalizować Twoje konkretne wyzwalacze. To nie tylko pomoże Ci zreflektować swoje doświadczenie i lepiej je zrozumieć, ale może też pomóc Ci ustalić, jakie środki możesz rozważyć w przyszłości, by zapobiec nowym epizodom depresji poporodowej.