• Niemowlęta
• Zakładanie rodziny
• Dzieci
• Ogólne rodzicielstwo
• Noworodki
• Nastolatki
• Maluchy
• Ciąża

8 niebezpieczeństw mediów społecznościowych, o których warto porozmawiać z dziećmi i nastolatkami

Media społecznościowe i dzieci. Ojej! Czy jest coś bardziej przerażającego dla rodzica? Od cyberprzemocy po hejterów w sieci, wygląda na to, że niebezpieczeństwa mediów społecznościowych dla dzieci nie mają końca. Oto rzecz: to nie Snapchat, TikTok i Instagram powinny trzymać was w napięciu w nocy.

„Same w sobie media społecznościowe nie są niebezpieczne”, mówi Lori Getz, konsultantka edukacji cyberbezpieczeństwa i autorka „The Tech Savvy User's Guide to the Digital World”. „To sposób, w jaki są używane, może być problemem”.

Zmartwieni o ryzyka mediów społecznościowych dla Waszego uzależnionego od telefonu dziecka? Eksperci oferują porady bezpieczeństwa dla ośmiu powszechnych niebezpieczeństw.

Niebezpieczeństwo #1: Udostępnianie zbyt dużej ilości informacji

Choć nie jest zalecane, by dzieci publikowały informacje o szkole, którą uczęszczają, lub swoich nadchodzących planach, zazwyczaj hejterzy w sieci działają w znacznie bardziej podstępny sposób niż po prostu pojawiając się w danym miejscu, o którym dowiedzieli się online (więcej o tym za chwilę). Z drugiej strony, złodzieje tożsamości żywią się znajomością szczegółów codziennego życia ludzi, bo mogą one dać więcej informacji, niż autorzy wpisów zdają sobie sprawę.

„Złodzieje tożsamości kochają media społecznościowe, bo ludzie opowiadają o swoich zwierzakach, miejscowości, ulubionych drużynach sportowych itp., co zazwyczaj są odpowiedziami na pytania zabezpieczające i hasła”, mówi Getz. „Bardzo łatwo dla kogoś obserwującego media społecznościowe ukraść czyjąś tożsamość, po prostu zwracając uwagę na to, co mówią i robią”.

Rada eksperta:

Upewnijcie się, że dzieci nie udostępniają zbyt wielu szczegółów online – nawet jeśli wydają się niegroźne – bo w dłuższej perspektywie detale mogą dać wgląd w szerszy obraz. (Np. jeśli świat wie dzień urodzin Waszego dziecka i imię jego psa, mogą też znać hasło do e-maila.)

„To dotyczy też komentowania stron znajomych”, mówi Getz.

Ważne jest też zawsze sprawdzanie zdjęć pod kątem informacji w tle, które mogą być ujawniające, np. karty kredytowe, prawo jazdy czy świadectwa. Dodatkowo Getz zaleca, by wszyscy członkowie rodziny wstrzymywali się od publikowania o urlopach w mediach społecznościowych.

„Gdy głośno ogłaszacie, że wyjeżdżacie, po prostu powiedzieliście wszystkim, że nikt nie jest w domu”, mówi. „To jak postawienie wielkiego znaku na drzwiach wejściowych: ‚Puste! Wchodźcie!’ To po prostu zły nawyk”.

Jeśli pokusa, by wkleić selfie z urlopu, jest zbyt wielka, upewnijcie się, że lokalizacja nie jest otagowana i w tle nie ma nic zbyt ujawniającego.

„Nawet jeśli nie tagujecie lokalizacji, gdy jesteście na urlopie, a w tle widać Wieżę Eiffla, wszyscy wiedzą, że nikt nie jest w domu”, mówi Getz.

Pro tip: Poczekajcie do po powrocie z urlopu, by opublikować te zawiściowe zdjęcia.

Niebezpieczeństwo #2: Zakładanie, że prywatne oznacza bezpieczne

Choć ustawienie kont na prywatne daje pewien poziom ochrony, prawda jest taka, że nie jest on duży.

„Dzieci myślą, że gdy używają mediów społecznościowych, są bezpieczne, jeśli ustawią je na prywatne”, mówi Getz. „Ale gdy akceptują prośby znajomych znajomych, znajomych wspólnych, ludzi, których mogą znać, i ludzi, z którymi grali w gry, to inna sprawa. Prywatność to kontrola, a gdy dziecko publikuje zdjęcie lub komentarz, musi pamiętać, że oddaje kontrolę nad tą myślą, uczuciem, szczególną chwilą lub obrazem wszystkim, z kim to dzieli, i nic nie powstrzymuje obserwujących i znajomych przed udostępnieniem tego innym, a nawet zamianą w wstydliwego mema”.

Rada eksperta:

Upewnijcie się, że dzieci znają wszystkich swoich obserwujących osobiście – i nawet wtedy, przypominajcie im, by byli uważni na to, co publikują. Nie ma przycisku „usuń” w internecie, a cokolwiek – od ryzykownego zdjęcia po niedobre „żarty” – może wrócić, by je doposażyć w kwestii przyszłych ofert pracy, relacji i ogólnego samopoczucia.

„By podkreślić trwałość internetu, rodzice mogą znaleźć historię, w której ktoś miał negatywne doświadczenie z mediów społecznościowych z powodu publikowania czegoś nieodpowiedniego, gdy był młodszy, i jak to wpłynęło na ich przyszłość”, mówi psychoterapeutka Ali Hamroff z Liz Morrison Therapy w Nowym Jorku.

Love146, międzynarodowa organizacja praw człowieka działająca na rzecz zakończenia handlu dziećmi, zaleca, by dzieci zadawały sobie przed publikowaniem pytania:

• „Czy to coś, co powiedziałbym/zrobiłbym osobiście?”
• „Czy byłbym OK z tym, gdyby to zdjęcie/cytat moje wisiał w korytarzach szkoły?”

Niebezpieczeństwo #3: Nawiązywanie kontaktu z drapieżnikiem

W sieci są poważne dziwacze.

„Cyber-drapieżnicy nie po prostu widzą dziecko online i szukają jego adresu, by je zabrać”, mówi Getz. „To drapieżnik okazji. Drapieżnicy w sieci to taki, którzy groomingują. Budują relację z dzieckiem online, a potem sprawiają, by dziecko przyszło do nich, więc nie muszą ryzykować podejścia do dziecka, by je porwać”.

Rada eksperta:

Ważne, by dzieci wiedziały, że budowanie relacji z obcymi online jest całkowicie nieakceptowalne – a jeszcze bardziej niebezpieczne jest ukrywanie takiego kontaktu przed rodzicami.

„Rodzice muszą powiedzieć dzieciom, że jeśli ktoś jest dla nich ważny, to jest ważny też dla rodzica, niezależnie od tego, gdzie się poznali”, mówi Getz. „Jeśli dziecko ukrywa relację, którą buduje online, to już wie, że rodzice by nie zaakceptowali – albo możliwe, że ktoś je groominguje i przekonuje, by trzymały relację w tajemnicy”.

Warto też pamiętać, że obcy próbują złudzić dzieci nie tylko na platformach mediów społecznościowych, ale też w środowiskach gier. Getz poleca przypominanie dzieciom, że jeśli rozmawiają z innym graczem, który zadaje pytania niezwiązane z grą, to czerwona flaga.

„W większości systemów gier możecie zablokować gracza, ale w zależności od sytuacji, to może lub nie być właściwy ruch”, mówi. „Np. jeśli to znajomy znajomego zadaje pytania niezwiązane z grą, komentarz ‚Skupmy się na grze’ powinien wystarczyć”.

W każdym razie, dobrym pomysłem jest okresowe sprawdzanie dzieci, gdy grają, i zawsze trzymanie otwartych linii komunikacji.

„Nadzieja jest taka, by dziecko czuło się na tyle komfortowo, by powiedzieć rodzicom, gdy ktoś zadaje im pytania niezwiązane z grą, by mogli pomóc zdecydować o najlepszej linii postępowania w danej sytuacji”, mówi Getz. „W ten sposób rodzice uczą dzieci, że choć nie wszyscy ludzie są źli, nigdy nie znasz intencji innej osoby. Chodzi o bycie mądrym”.

Niebezpieczeństwo #4: Pozwolenie dziecku na wejście w media społecznościowe zbyt wcześnie

Krajowa kampania Wait Until 8th sugeruje rodzicom, by nie dawali dzieciom telefonów do 8. klasy i dostępu do danych do 16. roku życia, biorąc pod uwagę potencjalne negatywne skutki emocjonalne i rozwojowe smartfonów i mediów społecznościowych dla młodszych dzieci. Wait Until 8th wskazuje na następujące dowody badawcze:

• Zakłócają naukę i oceny.
• Są uzależniające.
• Zmieniają dzieciństwo.
• Zwiększają lęk i depresję.
• Zakłócają sen.
• Mogą eksponować dzieci na treści seksualne.

Rada eksperta:

„Zawsze zachęcam rodziców do odkładania używania mediów społecznościowych przez dzieci na jak najpóźniej”, mówi Sean Grover, psychoterapeuta z Nowego Jorku i autor „When Kids Call the Shots”, który wspiera inicjatywę Wait Until 8th. Jeśli pozwolicie dziecku na media społecznościowe wcześnie, Grover zaleca posiadanie wszystkich haseł i dostępu do kont, by monitorować ich zachowanie, podczas gdy uczą się, jak właściwie używać i nawigować w internecie.

Niebezpieczeństwo #5: Brak jasnych zasad telefonicznych

Niezależnie od tego, kiedy dacie dziecku telefon, chcecie ograniczyć jego użytkowanie, by uniknąć powyższych problemów. Ponadto, jasne zasady powinny zostać ustanowione od razu, by uniknąć walk o władzę i kłótni.

„Kiedy po raz pierwszy daliśmy synowi telefon, nie ustaliliśmy żadnych zasad podstawowych”, mówi Jennifer Vaccaro z Hillsborough, New Jersey. „Był na nim non-stop! W końcu musieliśmy to ograniczyć, i nie był zadowolony. Powinniśmy to zrobić od razu”.

Rada eksperta:

Ustalcie umowę wiążącą.

„Zalecam, by każda rodzina miała kontrakt technologiczny, który daje strukturę i limity rodzinne wokół używania ekranów”, mówi Grover. „Np. powinny być strefy bez technologii w domu, które wszyscy szanują. Nie powinno być telefonów podczas posiłków, ograniczone używanie telefonów w urlopach i czarne dziury technologiczne wokół pory snu. Im więcej rodzice i dzieci przestrzegają tych wytycznych razem, tym mniej oporu spotkają od dzieci”.

Dla wygody rodziców Grover ma szablon kontraktu na czas ekranu.

Niebezpieczeństwo #6: Zakładanie, że jesteście w temacie, jeśli „obserwujecie” dziecko

Jeśli dzieci nie chcą, by widzieliście, co publikują, znajdą dziurę.

„Wiele dzieci zakłada konto ‚finsta’ [złożenie słów ‚fake’ i ‚Instagram’], by zatrzymać rodziców przed widzeniem pewnych informacji”, mówi Getz.

Mając specjalnie skonfigurowane, drugorzędne konto „finsta” – to, do którego mają dostęp rodzice i starsza rodzina – będzie zawierać treści i zdjęcia, które mama i tata zaakceptują, ale to może nie być prawdą z ich podstawowym, „prawdziwym” (lub „rinsta”) kontem na Instagramie.

Rada eksperta:

Według Getz, dbanie o to, by linie komunikacji zawsze były otwarte, i sprawianie, by dzieci używały urządzeń w przestrzeni publicznej (gdzie możecie robić parenting nad ich barkiem od czasu do czasu) to potencjalnie skuteczniejsze strategie niż „obserwowanie” ich kont społecznościowych.

Jeśli jednak macie dzieci, które dopiero zaczynają przygodę z mediami społecznościowymi, możecie chcieć ich obserwować, gdy uczą się sznurka.

„Choć może to być nieco denerwujące dla dzieci, by mieli rodziców obserwujących, to też da im perspektywę na to, co publikują, bo mogą zapytać siebie: ‚Czy chciałbym, by moja mama/tata to widział?’”, mówi Hamroff.

Pro tip: Jeśli zdecydujecie się obserwować dziecko online, nigdy nie karczcie ich w komentarzach.

„To pewny sposób na zdenerwowanie dziecka”, mówi Getz.

Niebezpieczeństwo #7: Fałszywy marketing

Dorosli mogą widzieć przez oszukujące taktyki marketingowe i fałszywe posty na Instagramie, ale dla dzieci to nie takie łatwe.

„Treści przedstawiane w mediach społecznościowych i internecie często nie są prawdziwe, co może sprowadzić dzieci do wiary w fałszywe rzeczywistości”, mówi Hamroff. (Myślcie o skórze retuszowanej do bezskazitelności i influencerach, którzy wyglądają na niekończący się urlop.) „To może być niezwykle szkodliwe dla dzieci, gdy dorastają i ustalają swoją tożsamość i szkodliwe dla ich rozwoju psychologicznego”.

Rada eksperta:

Choć nie możecie osłonić dziecka przed najnowszym suplementem, jaki bierze Kylie Jenner, możecie je edukować o oszukującej reklamie. Common Sense Media zaleca rodzicom podjęcie następujących kroków:

• Identyfikujcie reklamy z dziećmi, gdy widzicie je razem.
• Upewnijcie się, że dzieci nigdy nie klikają w formularze ani nie wypełniają reklam bez zgody.
• Wyłączcie GPS w telefonie, by zapobiec im otrzymywaniu targetowanych SMS-ów i wiadomości.

Niebezpieczeństwo #8: Przemoc w sieci (cyberbullying)

Cyberprzemoc to ogromne zaniepokojenie większości rodziców i z dobrym powodem: skutki są poważne, czasem prowadzą do automutilacji lub samobójstw.

„Tożsamość i samoocena dzieci są bardzo kruche w ранней adolescencji”, mówi Grover. „Cyberprzemoc, plotkarstwo, język obraźliwy mogą wrzucić nastolatka w głęboką depresję lub wystrzelić lęk poza ich zdolność do zarządzania, co skutkuje atakami paniki, fobiami i zachowaniami obsesyjno-kompulsywnymi”.

Rada eksperta:

Nikt nie zna Waszego dziecka lepiej niż Wy, więc bądźcie czujni na zmiany w ich zachowaniu. Trudności ze snem, nerwowość i niechęć do chodzenia do szkoły mogą być znakami, że Wasze dziecko jest cyberbullyingowane, według National PTA. Jeśli podejrzewacie, że Wasze dziecko jest bullyngowane przez media społecznościowe, są kilka rzeczy, które możecie zrobić, w tym:

• Rozmawianie z nimi. Nigdy nie odwracajcie wzroku i nie liczycie na to, że „poradzą sobie”, jeśli podejrzewacie, że Wasze dziecko jest cyberbullyingowane.
• Wyjaśnianie różnicy między donoszeniem a zgłaszaniem – to drugie dla znacznie poważniejszych okoliczności.
• Przypominanie dziecku, że go kochacie i wspieracie.
• Upewnianie się, że potrafią rozpoznać nieodpowiednie zachowanie. Na wstępie wyedukujcie dziecko o zachowaniu bullyngującym z pomocą zasobu jak Pacer's National Bullying Prevention Center.

I znowu, nigdy nie pozwalajcie, by czas ekranu dziecka był w pełni niemonitorowany.

„To rola rodzica, by chronić dzieci przed toksycznymi sytuacjami, a media społecznościowe nie są inne”, mówi Grover, który doradzał setkom nastolatków zdepresjonowanych przez cyberprzemoc. „Pozwalanie dzieciom na eksponowanie się online bez regulacji mogłoby doprowadzić do zniszczącego wpływu na poczucie własnej wartości, nastrój i tożsamość dziecka”.

Dodatkowo upewnijcie się, że Wasze dziecko nigdy nie krytykuje, nie drąży ani nie atakuje innych online. Stomp Out Bullying wskazuje kilka znaków, że Wasze dziecko może być cyberbully:

• Mają historię bullyingowania.
• Odmawiają rozmów o mediach społecznościowych.
• Szybko zamykają okna na komputerze, gdy przejdziecie obok.
• Mają wiele kont na tej samej platformie.

Główny wniosek dla rodziców, według Grover: „Technologia to przywilej, którego rodzice nie powinni pozwalać dzieciom nadużywać”.