Niskie ciśnienie (hipotenzja) u nastolatków: przyczyny, objawy i leczenie

Zawroty głowy i czarne plamy przed oczami mogą być objawami hipotenzji u nastolatków. Okresowe spadki ciśnienia lub niskie ciśnienie u ogólnie zdrowych nastolatków nie jest powodem do niepokoju. Niektórzy doświadczają hipotenzji przy zmianie pozycji ciała, np. przy wstawaniu z położenia leżącego lub siedzącego. Należy jednak zbadać częste wystąpienia hipotenzji, ponieważ mogą one wskazywać na schorzenia bazowe.

Przeczytaj o przyczynach, objawach, leczeniu i profilaktyce hipotenzji u nastolatków oraz o tym, kiedy udać się do lekarza w przypadku omdleń.

Co to jest niskie ciśnienie u nastolatków?

Niskie ciśnienie występuje, gdy poziomy ciśnienia krwi (CK) są niższe niż norma. Prawidłowe ciśnienie krwi u nastolatka wynosi ok. 110/70 mmHg. (Ciśnienie mierzy się w milimetrach rtęci – mmHg – i składa się z dwóch liczb: górnej – ciśnienie skurczowe, oraz dolnej – ciśnienie rozkurczowe).

U dzieci do 10. roku życia ciśnienie niższe niż 90/50 mmHg definiuje się jako niskie ciśnienie lub hipotenzję.

Niskie ciśnienie dzieli się na trzy typy, których objawy mogą być łagodne lub ciężkie:

  • Hipotenzję neurogenną (NMH): Występuje, gdy dziecko długo stoi lub trafia w sytuację stresową/przerażającą. Powoduje zawroty głowy. Dzieci zazwyczaj wyrastają z NMH.
  • Hipotenzję ortostatyczną: Pojawia się przy gwałtownym wstawaniu z pozycji siedzącej lub leżącej. Wynika z niezdolności organizmu do szybkiej adaptacji do zmiany przepływu krwi. Ciśnienie wraca do normy po kilku sekundach.
  • Hipotenzję ciężką: Może wynikać z ciężkich infekcji, reakcji alergicznych, masywnej utracy krwi lub szoku. Zapobiega dopływie krwi do mózgu, co stanowi zagrożenie życia. Wymaga natychmiastowej pomocy medycznej.

Jakie są objawy niskiego ciśnienia u nastolatków?

Większość objawów hipotenzji może się powtarzać, ale zazwyczaj nie trwają długo. Obserwuj następujące objawy i skonsultuj się z lekarzem, jeśli utrudniają codzienne funkcjonowanie:

  • Zaburzenia widzenia lub "czarne plamy"
  • Zawroty głowy
  • Zdezorientowanie
  • Omdlenia
  • Słabość
  • Nudności lub wymioty
  • Senność

Przyczyn niskiego ciśnienia u nastolatków może być wiele.

Co powoduje niskie ciśnienie u nastolatków?

Spadek ciśnienia może mieć wiele przyczyn. Mogą to być problemy zdrowotne lub styl życia.

Typowe przyczyny:

  • Niskie spożycie soli i płynów
  • Stres emocjonalny
  • Długie stawanie w pozycji pionowej w cieplem otoczeniu (np. gorąca wanna)
  • Ciężka anemia żelazowa
  • Spożywanie alkoholu (nastolatki)
  • Przedłużone leżenie (hipotenzja ortostatyczna)

Jeśli lekarz zdiagnozuje hipotenzję z powyższych przyczyn, można ją rozwiązać zmianami w stylu życia.

Istnieją jednak rzadsze przyczyny hipotenzji u dzieci, które mogą wskazywać na chorobę bazową:

  • Hypovolemia (zmniejszenie objętości krwi) np. przez nadużywanie leków moczopędnych, rozszerzających naczynia
  • Chorobę Addisona (niedowydolność kory nadnerczy)
  • Cukrzycę
  • Gwałtowną utratę krwi
  • Ciężką infekcję
  • Reakcję anafilaktyczną
  • Choroby serca i zaburzenia rytmu

Niskie ciśnienie u nastolatki

Czasami nastolatki mają hipotenzję i epizody omdleń w czasie miesiączki. Może to być wywołane bólem lub silnym krwawieniem miesiączkowym, lub synkopą wazowagalną.

Synkopa wazowagalna (VVS) to zaburzenie odruchowe prowadzące do przejściowej utraty przytomności. Objawia się ostrymi zaburzeniami widzenia, słuchu, zwolnieniem myślenia, a następnie hipotenzją, zawrotami głowy i utratą przytomności. Badania wykazały, że nasilenie zawrotów głowy zmienia się w cyklu miesiączkowym i jest podobne u pacjentek z VVS i zdrowych osobach.

Pacjentki z VVS nie mają wyższego ryzyka nieprawidłowości ginekologicznych ani powikłań ciąży w porównaniu do zdrowych osób.

Zmiany w stylu życia – odpowiednie nawodnienie, solenie posiłków i umiarkowane ćwiczenia – mogą pomóc kontrolować ten stan. Jeśli nastolatka ma częste epizody zawrotów głowy w czasie miesiączki, warto umówić się na wizytę u ginekologa.

Obserwuj objawy, by wiedzieć, czy wszystko jest w porządku. Kolejna sekcja dotyczy diagnostyki niskiego ciśnienia u dzieci.

Jak diagnozuje się niskie ciśnienie?

Lekarz rozpoczyna od wywiadu rodzinnego i choroby nastolatka. Następuje badanie fizykalne i testy, w tym badania kardiologiczne.

  • Metoda auskultacyjna: Preferowana metoda pomiaru ciśnienia, polegająca na słuchaniu tonów serca fonendoskopem. Wymaga mankietu dopasowanego do ramienia dziecka.
  • Badania krwi: Jeśli podejrzewa się anemię, wykonuje się morfologię (hemoglobina). Niski poziom cukru również może powodować hipotenzję – weryfikuje to badanie krwi.
  • Elektrokardiografia (EKG): Standardowe narzędzie do wykrywania wad serca u dzieci i młodzieży. Ocena rytmu i częstotliwości serca, używana w diagnozie synkopy, którą może wywołać łagodna NMH.
  • Test stołu pochylnego: Jeśli dziecko skarży się na zawroty głowy nieznanej przyczyny. Pacjent kładzie się na stole, który pochyla się z poziomej w pionową pozycję. Lekarz ocenia reakcję, by zdiagnozować hipotenzję ortostatyczną.

Na podstawie diagnozy lekarz zaproponuje odpowiednie leczenie.

Leczenie niskiego ciśnienia

Niskie ciśnienie rzadko wymaga leczenia, jeśli objawy są łagodne. Jeśli hipotenzja jest skutkiem ubocznym leków, lekarz może je zmienić, obniżyć dawkę lub zalecić odstawienie.

Przy NMH lekarz zaleca zmiany w stylu życia: odpowiednie nawodnienie, solenie posiłków, dieta bogata w składniki odżywcze. Jeśli to nie pomaga, wprowadza leki. U dzieci z NMH rzadko stosuje się betablokery i fludrokortyzon, ale ich skuteczność jest zmienna, stąd ostrożność.

Jak zapobiegać niskiemu ciśnieniu u nastolatków?

Przy łagodnych objawach drobne zmiany w stylu życia mogą wystarczyć. Oto wskazówki:

  • Unikaj odwodnienia – zachęcaj do picia dużej ilości płynów.
  • Stosuj odpowiednią ilość soli w diecie.
  • Zapewnij zrównoważoną dietę dostarczającą wszystkie niezbędne składniki.
  • Naucz unikania gwałtownego wstawania z pozycji siedzącej.
  • Zalecaj mniejsze posiłki w regularnych odstępach i ograniczanie węglowodanów.
  • Zachęcaj do noszenia skarpetek kompresyjnych.
  • Przy zawrotach głowy: położyć się na kilka minut z nogami wyżej niż tułów.
  • Usienie i chylenie głowy między kolana pomaga przywrócić ciśnienie.

Prawidłowa dieta i powyższe zasady pomagają lepiej kontrolować niskie ciśnienie.

Dieta przy niskim ciśnieniu u nastolatków

Czasami ciśnienie spada z powodu niedoboru składników odżywczych. Zrównoważona dieta uzupełnia je i podnosi ciśnienie.

  • Witamina B12: jajka, płatki śniadaniowe wzbogacone. Jajka najlepiej na twardo lub jako jajecznicę.
  • Kwas foliowy: szparagi, brokuły – zapobiegają anemii.
  • Nastolatki powinny jeść produkty bogate w żelazo: zielone warzywa liściowe, fasola, soczewica – by nadrobić straty krwi w czasie miesiączki.

Niskie ciśnienie u nastolatków może wynikać z błędów w stylu życia lub chorób bazowych. U nastolatek silne miesiączkowanie też może je obniżać. Rzadko wymaga leczenia, jeśli nie ma poważnej przyczyny. Zmiany w stylu życia, lepsza dieta, aktywność fizyczna i ewentualnie leki pomogą zarządzać problemem. Monitoruj ciśnienie nastolatka i zgłaszaj nagłe zmiany lub niezwykłe objawy lekarzowi.

Previous:

Next: