Jak obniżyć gorączkę u dzieci i nastolatków: wskazówki i środki domowe

Gorączka u dzieci i nastolatków może wystąpić z różnych przyczyn. Nazywana jest również reakcją gorączkową lub pyreksją, w której temperatura ciała wzrasta powyżej średniej, mieszczącej się między 36,1°C (97°F) a 37,2°C (99°F). Gorączka wskazuje, że w organizmie dzieje się coś niepokojącego. Lekki wzrost temperatury nie jest powodem do większego niepokojenia. Należy jednak niezwłocznie skonsultować się z lekarzem, jeśli temperatura przekracza 39,4°C (103°F), ponieważ może to świadczyć o chorobach lub stanach wymagających leczenia.

Przeczytaj o przyczynach, typach, diagnostyce, objawach towarzyszących oraz leczeniu gorączki u dzieci i nastolatków oraz o tym, kiedy udać się do lekarza.

Jaka temperatura ciała u nastolatka uznawana jest za gorączkę?

Gorączka pojawia się, gdy układ odpornościowy walczy z czynnikami zakaźnymi. Temperaturę mierzy się termometrem. Gdy temperatura ciała nastolatka nieznacznie wzrośnie, może to być sygnał, że organizm reaguje na coś niezwykłego.

Gorączka do 38,9°C (102°F) zazwyczaj można kontrolować za pomocą środków domowych. Temperatury powyżej tej granicy mogą wymagać leków dostępnych bez recepty, zgodnie z zaleceniami lekarza. Jeśli jednak zauważysz, że dziecko jest osłabione, występują inne niepokojące objawy lub gorączka jest utrwalona, należy udać się do lekarza. Istnieją sytuacje, w których nawet niska gorączka może być przyczyną niepokoju.

Typy gorączki u dzieci i nastolatków

Czas trwania, typy i wzorce gorączki pomagają rozróżniać choroby powodujące wzrost temperatury ciała. Typ gorączki może również wskazywać na przebieg choroby.

Ze względu na czas trwania gorączkę dzieli się na:

  • Gorączkę ostry: Zazwyczaj trwa mniej niż tydzień (siedem dni) i często towarzyszy chorobom zakaźnym.
  • Gorączkę podostry: Może trwać do dwóch tygodni i jest typowa m.in. dla tyfoidu i ropników.
  • Gorączkę przewlekły: Trwa dłużej niż dwa tygodnie i najczęściej wynika z zakażeń przewlekłych, takich jak gruźlica, HIV oraz nowotwory.

Nieleczona gorączka ostra może stać się przewlekłą, jeśli nie ustąpi sama z siebie.

Ze względu na wysokość temperatury ciała gorączkę klasyfikuje się jako:

  • Gorączkę słabą: 38,1–39°C (100,5–102,2°F)
  • Gorączkę umiarkowaną: 39,1–40°C (102,2–104,0°F)
  • Gorączkę wysoką: 40,1–41,1°C (104,1–106,0°F)
  • Hiperpireksję: >41,1°C (>106,0°F)

Gorączka może przyjmować różne formy w zależności od wzorca wahania temperatury, m.in.:

  • Gorączkę ciągłą: Temperatura pozostaje wysoka przez 24 godziny z drobnymi wahaniami, nie schodząc do normy. Występuje m.in. w tyfoidzie (wzrost stopniowy), zapaleniu płuc i oponach mózgowych.
  • Gorączkę przerywaną: Cechuje się wysoką temperaturą trwającą kilka godzin, po których następuje przerwa. Występuje w sepsie i malarii. Może się różnić okresowością: gorączka codzienna (24 h), trzedniowa (48 h), czwartodniowa (72 h). Jest również typowa dla wielu gorączek wirusowych.
  • Gorączkę zwalnianą: Cechuje się wysoką temperaturą z wahaniami większymi niż 2°C w ciągu doby. Może wystąpić przy infekcjach kończyna serca i brucelozie.
  • Gorączkę Pel-Ebsteina: Polega na wysokiej temperaturze trwającej 3–10 dni, po których następuje temperatura normalna przez 3–10 dni. Wzorzec ten obserwuje się w limfomie Hodgkina.

Niektóre choroby, których głównym objawem jest gorączka, nazywane są od przyczyny, cech klinicznych lub rejonu endemicznego. Należą do nich: gorączka sienna, gorączka plamista Gór Skalistych, gorączka śródziemnomorska, gorączka assamska, gorączka dengowa, gorączka krwotoczna i gorączka żółta. Są to nazwy chorób, a nie typy gorączki.

Objawy gorączki u dzieci i nastolatków

Z gorączką często towarzyszą następujące objawy:

  • Zmniejszony apetyt
  • Dreszcze
  • Zmęczenie
  • Zwiększona wrażliwość na ból (hiperalgezja)
  • Trudności z koncentracją
  • Bóle mięśni
  • Ból głowy
  • Potliwość
  • Zaczerwienienie twarzy

Następujące objawy często wskazują na przyczynę gorączki:

  • Ból ucha
  • Ból gardła
  • Kaszel
  • Ból brzucha
  • Biegunka
  • Wysypki skórne

Powyższe objawy często towarzyszą gorączce. Mogą jednak wystąpić inne dolegliwości, w zależności od choroby. Czasami może to być mylący trop. Na przykład tyfoid może rozpoczynać się od kaszlu, a infekcja dróg moczowych od biegunki.

Przyczyny gorączki u dzieci

Gorączka może być objawem wielu stanów medycznych:

  • Choroby zakaźne
  • Choroby immunologiczne
  • Określone nowotwory
  • Choroby metaboliczne
  • Stany zapalne
  • Leki
  • Uderzenie termiczne

Czasami temperatura ciała wzrasta bez objawów choroby. Może to być spowodowane czynnikami emocjonalnymi i aktywnością fizyczną. Poniższe czynniki mogą podnosić temperaturę:

  • Stres
  • Odzież
  • Pokarm
  • Leki
  • Ćwiczenia
  • Miesiączka

Jeśli gorączka występuje więcej niż trzy razy w ciągu trzech tygodni, z temperaturą wyższą niż 38,3°C, bez jasnej diagnozy, mówi się o gorączce niejasnego pochodzenia (FUO).

Diagnoza gorączki u dzieci i nastolatków

Gorączkę diagnozuje się poprzez pomiar temperatury ciała. U nastolatków zazwyczaj mierzy się temperaturę w ustach. Można to zrobić w domu, używając termometru elektronicznego. Jeśli nastolatek ma wysoką gorączkę, należy skontaktować się z lekarzem. Dodatkowe badania zamawia się w zależności od objawów towarzyszących gorączce. Lekarz może zlecić:

  • Badania krwi
  • Hemokulturę
  • Badanie wydziałki
  • Badanie moczu
  • RTG klatki piersiowej

Zakres badań zależy od obrazu klinicznego i czynników epidemiologicznych. Lekarz może zamówić dalsze testy w celu zdiagnozowania przyczyny.

Jak leczyć dziecko z gorączką?

Antypiretyki to leki stosowane przy gorączce. W razie konieczności zaleca się hospitalizację i opiekę pomocniczą. Poniższe leczenie ma na celu obniżenie temperatury:

  • Paracetamol
  • Ibuprofen

Leczenie aspiryną nie jest zalecane u dzieci, ponieważ może wywołać zespół Reye'a. Antibiotyki przepisuje się, jeśli gorączka wynika z infekcji bakteryjnych lub u nastolatka usunięto trzustkę. Podstawowe schorzenie można kontrolować poprzez leczenie przyczyny, jednak często konieczne są antipiretyki.

Domowe sposoby na gorączkę u dzieci i nastolatków

Kilka środków domowych może pomóc obniżyć łagodną gorączkę. Jeśli temperatura jest wysoka lub utrwalona, należy udać się do lekarza.

Domowe metody obejmują:

  • Dbanie o nawodnienie: Gorączka może prowadzić do odwodnienia. Kluczowe jest picie dużej ilości wody. W razie potrzeby podaje się roztwory nawodniające (ORS) wg zaleceń lekarza, co uzupełnia utratę płynów i elektrolitów. Można też podawać rozcieńczone soki owocowe i lody.
  • Odpoczynek: Właściwy odpoczynek sprzyja wyleczeniu; organizm potrzebuje więcej energii do walki z przyczyną.
  • Kąpiel letnia: Kąpiel w letniej wodzie może pomóc obniżyć temperaturę przy gorączce słabej.
  • Chłodzenie organizmu: Noszenie lekkiej odzieży lub koców oraz obniżenie temperatury w pokoju może pomóc.
  • Założenie chłodnego, wilgotnego ubrania na czoło może pomóc obniżyć gorączkę.

Te metody mogą pomóc naturalnie obniżyć gorączkę. Jeśli po ich zastosowaniu nie ma poprawy, należy szukać pomocy medycznej.

Ryzyko i powikłania gorączki u dzieci i nastolatków

Choć większość dzieci wyzdrowiewa bez powikłań, wysoka, utrwalona gorączka trwająca długo lub nieleczona może prowadzić do niekorzystnych skutków, w tym:

  • Odwodnienia
  • Zawrotności głowy
  • Halucynacji
  • Skurczów gorączkowych

Nieleczona gorączka wysoka może również spowodować wielonarządową niewydolność i zagrozić życiu.

Profilaktyka gorączki u dzieci i nastolatków

Przyczyny zakaźne gorączki można zapobiegać, przestrzegając ogólnych zasad higieny i wykonując szczepienia. Poniższe wskazówki pomagają zminimalizować ryzyko chorób zakaźnych:

  • Mytanie rąk przed jedzeniem, po użyciu toalety, po kontakcie ze zwierzętami itp.
  • Prysznic po powrocie z miejsc zatłoczonych.
  • Przykrywanie ust i nosu podczas kaszlu i kichania.
  • Unikanie dzielenia się łyżeczkami, kubkami i naczyniami z osobą z gorączką.
  • Szczepienia zgodnie z harmonogramem.

Kiedy udać się do lekarza

Niezbędna jest konsultacja lekarska, jeśli nastolatek ma:

  • Gorączkę trwającą dłużej niż dwa dni
  • Objawy neurologiczne
  • Sztywność karku
  • Wysypkę skórną
  • Fotofobię
  • Odwodnienie
  • Skurcz
  • Historia podróży do innego kraju

Istnieje nieprawda, że leczenie gorączki osłabia układ odpornościowy i pogarsza stan. Leczenie gorączki nie wpływa na przebieg choroby.

Choć gorączkę słabą można leczyć w domu, lepiej skonsultować się z lekarzem w sprawie dawkowania leków OTC. Dzieci z obniżoną odpornością wymagają natychmiastowej opieki medycznej, by uniknąć poważnych powikłań.

Infekcje są częstą przyczyną gorączki, ale czynniki fizyczne, takie jak stres, pokarm lub wysiłek, mogą również powodować gorączkę słabą u dzieci i nastolatków. Można ją leczyć środkami domowymi lub antipiretykami OTC, takimi jak paracetamol. Utrwalona gorączka słaba może jednak być przyczyną niepokoju, jeśli wynika z gruźlicy lub nowotworów. Wysoka gorączka wymaga natychmiastowej interwencji medycznej. Lepiej skonsultować się z lekarzem w celu uzyskania poprawnej diagnozy, zamiast długo stosować leki OTC.

Previous:

Next: