• Niemowlęta
• Zakładanie rodziny
• Dzieci
• Ogólne rodzicielstwo
• Noworodki
• Nastolatki
• Maluchy
• Ciąża

Urazy przeciążeniowe – przyczyny, objawy, rodzaje, leczenie i profilaktyka

Co to są urazy przeciążeniowe?

Urazy przeciążeniowe (tzw. urazy od stresu powtarzalnego) to urazy wynikające z nadmiernego obciążenia fragmentu ciała. Mogą powodować:

• stan zapalny (ból i obrzęk)
• naciągnięcia mięśni
• uszkodzenie tkanki

Ten stres zazwyczaj pochodzi z powtarzania tych samych ruchów.

Częste urazy pracy, u osób spędzających dużo czasu przy komputerach/urządzeniach.

Choć najczęstsze u dorosłych, widuje się je u nastolatków przez długie użytkowanie telefonów, komputerów. Sportowe urazy przeciążeniowe zdarzają się w tenisie, pływaniu, piłce nożnej – dyscyplinach z powtarzalnymi ruchami.

Przyczyny

U nastolatków najczęściej w płyty wzrostowe (obszary przy końcach kości, gdzie komórki kości szybko się mnożą, wydłużając kości). Najbardziej dotknięte: łokcie, barki, kolana, pięty.

Przy powtarzaniu tych samych ruchów w czasie, stawy i otaczające ścięgna/mięśnie irytują się i zapalają.

Prace z powtarzalnymi zadaniami – kasjerka skanująca produkty, kelner niosący ciężkie tace – mogą prowadzić do urazów. Czasem granie na instrumentach – powtarzalne ruchy rąk/ramion. Każdy powtarzalny ruch może urazić – nawet pisanie SMS-ów!

Nastolatkowie narażeni przez gwałtowny wzrost fizyczny w okresie przeddojrzewania i dojrzewania. Skok wzrostowy tworzy dodatkowe napięcie i napięcie w mięśniach i ścięgnach, czyniąc nastolatków bardziej podatnymi.

Objawy

• drętwienie, zadźwienie, ból w dotkniętym obszarze
• sztywność/ból szyi lub grzbietu
• uczucie słabości/zmęczenia w rękach, ramionach, nogach
• pukanie lub trzaskanie

Jeśli zauważysz te sygnały – do lekarza. Nawet jeśli objawy przychodzą i odchodzą – nie ignoruj, by nie doprowadzić do poważniejszych problemów.

Bez leczenia urazy nasilają się i mogą uniemożliwić proste codzienne czynności, sport, muzykę, inne ulubione zajęcia.

Rodzaje urazów przeciążeniowych u nastolatków

Torbolek (bursitis). Stan zapalny worka śluzowego (bursa) – worka z płynem amortyzującego staw. Ból i obrzęk. Wiązane z częstym sięganiem do góry, noszeniem ciężkich plecaków, przeciążaniem stawów w sporcie (kolano, bark).

Zespół cieśni nadgarstka (carpal tunnel syndrome). Obrzęk w wąskiej „cieśni” z kości i wiązania w nadgarstku. Otacza nerwy sensoryczne i ruchowe dłoni – ból, drętwienie, zadźwienie, słabość. Powodują powtarzalne ruchy: pisanie na klawiaturze, gry wideo (joysticki). Rzadkie u nastolatków, częste u dorosłych w pracach biurowych.

Przedrostkowate zapalenie (epicondylitis). Ból i obrzęk w miejscu złączenia kości w łokciu. Znane jako „łokieć tenisiowy”, bo częste u tenistów.

Choroba Osgood-Schlattera. Częsta przyczyna bólu kolana u nastolatków, zwłaszcza sportowców w skoku wzrostowym. Częste obciążenie (np. długie bieganie) zapala miejsce przyczepu ścięgna rotulowego do piszczelowej.

Zespół patelofemoralny. Zmiękczenie/rozkład chrząstki rotuli. Przysiadanie, klękanie, schody, wzgórza nasilają ból wokół kolana.

Ból piszczelowy (shin splints). Ból wzdłuż piszczelowej/przodu miednicy. Częste u biegaczy, zazwyczaj łagodne, choć bolesne. Trudno odróżnić od pęknięć zmęczeniowych.

Pęknięcia zmęczeniowe (stress fractures). Drobne pęknięcia powierzchni kości od rytmicznego, powtarzalnego przeciążenia. Bieganie, marsz, chód, skoki, zmiana podłoża, zużyte buty.

Zapalenie ścięgien (tendonitis). Pęknięcia i stan zapalny ścięgien – taśm łączących mięśnie z kośćmi. Związane z powtarzalnym nadmiernym rozciąganiem ścięgien od przeciążenia mięśni.

Jak zapobiec urazom przeciążeniowym?

Przy pracy z komputerem: sprzęt i meble dopasowane do Ciebie, poprawna pozycja pisania/siedzenia. Jeśli rodzice kupują meble biurowe – proponuj regulowane.

Wskazówki:

• Góra ekranu na wysokości czoła.
• Siedź prosto, plecy przy oparciu. Krzesła z wsparciem lędźwiami. Unikaj chrapania nad klawiaturą/napięcia barków – stresuje kark, grzbiet, kręgosłup.
• Nogi swobodnie, stopy na podłodze/podnóżku.
• Lekkie uderzanie klawisze. Klawiatura blisko – nie sięgaj.
• Palce i nadgarstki na jednym poziomie. Podkładka pod nadgarstki. Nadgarstki i przedramiona pod kątem 90° do ramion. Łokcie blisko ciała – unikaj skręcania nadgarstków w bok.
• Łatwo zgubić czas w sieci/pracy. Przerwy (rozciąganie/spacer) co 30–60 min – nawet bez zmęczenia/bolu. (Jeśli gubisz czas – timer).
• Klawiatura ergonomiczna (zakrzywiona) i trackball zamiast myszki.

Jak poczuć się lepiej?

Im szybciej diagnoza, tym szybciej gojenie – idź do lekarza przy objawach.

Klucz: odpoczynek dotkniętego obszaru. Lekarz może zalecić leki przeciwzapalne (ibuprofen). Kompresy zimne by zmniejszyć ból i obrzęk.

Gdy obrzęk i ból znikną – lekarz może zasugerować fizjoterapię by ćwiczyć mięśnie i zapobiec utracie ruchomości stawów.

Profilaktyka to najlepsza medycyna. Bądź rozsądny w czasie poświęcanym powtarzalnym ruchom. Ogólna elastyczność i siła chronią – ćwicz regularnie, bądź aktywny (pamiętaj o rozgrzewce, wyhamowaniu, rozciąganiu!).