Karmienie piersią: podstawy i wskazówki do karmienia dziecka

Wygląda na to, że jest to proste, patrząc na karmiące piersią mamy. Nie przerywając rozmowy ani gryzienia lunchu, odpinają guzik i przyczepiają dziecko, jakby karmienie piersią był najbardziej naturalnym procesem na świecie. Ale choć źródło jest naturalne, wiedza o karmieniu – zwłaszcza dla nowicjuszków i ich dzieci – często wcale nie przychodzi naturalnie na początku.

Niezależnie od tego, czy Twoja pierwsza próba jest łatwa, trudna, czy pośrodku, jest dużo do nauki. Im więcej wiesz o technice (jak pozycjonować dziecko), mechanice (jak wiedzieć, że dziecko dostaje wystarczająco mleka) i logistyce (kiedy posiłek się kończy i kiedy czas na kolejny), tym pewniej i mocniej będziesz się czuć.

Gdy przejdziecie przez początkowy okres prób i błędów, szukając najlepszego systemu dla Was, karmienie piersią staje się jedną z najbardziej satysfakcjonujących odpowiedzialności macierzyństwa. I karmienie piersią oferuje mnóstwo korzyści dla Ciebie i dziecka – dając obojga wam dobry start do zdrowej przyszłości.

Karmienie piersią 101

Aby podnieść swój IQ karmienia piersią przed rozpoczęciem karmienia, przejdź ten minikurs podstaw.

Kiedy mleko przychodzi

Mleko piersiowe pojawia się w trzech etapach. Natura zaprojektowała każdy pod wiek dziecka, czyniąc go idealnym pokarmem od pierwszego dnia do dziesiątego i dalej:

  • Początkowe mleko (kolostrum): Kiedy rodzisz, mleko jeszcze nie przybyło. Gęsta, żółtawa (choć czasem przezroczysta) substancja, którą produkujesz, to kolostrum, to samo, co wyciekało z piersi w ciąży. Ten żywotny koktajl białka, witamin i minerałów może też chronić przed szkodliwymi bakteriami i wirusami, a nawet stymulować dziecko do produkcji przeciwciał. Także wytapcza wnętrze jelit dziecka, chroniąc jego niedojrzałe układ odpornościowy, i chroni przed alergiami i problemami trawiennymi. Ponadto stymuluje pierwsze wypróżnienie dziecka i zmniejsza ryzyko żółtaczki. Produkujesz prawdopodobnie bardzo mało, ale dziecko prawdopodobnie nie będzie potrzebować więcej niż kilku łyżeczek tego "złota płynu" na posiłek w początkowych dniach. Regularne ssanie od początku pomoże stymulować Twój organizm do produkcji kolejnego etapu mleka w ciągu kilku dni.
  • Mleko przejściowe: Następne w menu to mleko przejściowe, które piersi serwują między kolostrum a mlekiem dojrzałym, zazwyczaj w 3. lub 4. dobie. Przypomina mleko zmieszane z sokiem pomarańczowym – ale na szczęście smakuje dziecku o wiele lepiej – i pojawia się, gdy mleko "przychodzi". Zawiera niższe poziomy immunoglobulin i białka niż kolostrum, ale więcej laktozy, tłuszczu i kalorii. I nie martw się, jeśli nie wydaje się, że produkujesz dużo mleka – w 3. dobie żołądek dziecka ma rozmiar orzecha włoskiego.
  • Mleko dojrzałe: Pojawia się między 10. a 2. tygodniem po porodzie, mleko dojrzałe jest rzadkie i białe, choć czasem niebieskawe. Choć wygląda jak wodziste mleko odtłuszczone, jest zapakowane wszystkimi tłuszczami i innymi składnikami odżywczymi, których potrzebują rosnące niemowlęta.

Przyczepianie dziecka do piersi

Na początku może potrzebać sporo prób, by ustawić dziecko w dobrej pozycji – ale nie poddawaj się.

Po pierwsze, kluczowe jest poznanie dobrego przyczepienia, bo niewłaściwe przyczepianie to najczęstsza przyczyna dyskomfortu piersi. Usta dziecka powinny objąć zarówno Twój grzbietek, jak i sąrówek, tak by usta, język i wargi dziecka masażowały mleko z gruczołów mlecznych. Ssanie samego grzbietka nie tylko sprawi, że dziecko będzie głodne, bo gruczoły sekrekujące mleko nie będą ściskane, ale też sprawi, że Twoje grzbietki będą bolące i pęknięte. Oto jak to zrobić:

  • Trzymaj dziecko zwrócone piersiami, z przodem ciała zwróconym do Ciebie, brzuch do brzucha. Głowa powinna być w linii z resztą ciała, nie skręcona, by ułatwić połykanie.
  • Stimuluj wargę dziecka grzbietkiem, by zachęcić do szerokiego otwarcia, jak przy ziewie. Jeśli dziecko nie otwiera się, spróbuj wycisnąć trochę kolostrum, a później mleka, na jej wargi.
  • Jeśli dziecko odwraca się, delikatnie pogłaszcz policzek po stronie bliżej Ciebie. Odruch poszukiwania sprawi, że dziecko zwróci głowę w stronę piersi.
  • Przyciągnij dziecko do piersi, gdy usta są szeroko otwarte. Nie przechylaj się i nie wciskaj piersi w usta dziecka – niech dziecko weźmie inicjatywę. Trzymaj piers, aż dziecko pewnie chwytnie i będzie ssało.
  • Dowiesz się, że masz prawidłowe przyczepienie, gdy podbródek i czubek nosa dziecka dotykają piersi. Wargi dziecka będą wystawione na zewnątrz, jak u rybki, a nie zasunięte do środka. Sprawdź, czy małe nie ssaje własnej dolnej wargi ani języka – noworodki ssają cokolwiek – ciągając dolną wargę w dół podczas karmienia.
  • Obserwuj ssanie – to jest wyciąganie kolostrum lub mleka piersiowego z piersi, a nie tylko ssanie lub gumowanie grzbietka. Jeśli dziecko ssaje, zobaczysz silny, stały rytm ssanie-połykanie-oddech. Zauważysz też rytmiczny ruch policzka, szczęki i ucha dziecka. Gdy mleko przyjdzie, posłuchaj dźwięku połykania lub polykania. Dowiesz się, że dziecko nie jest dobrze przyczepione, jeśli usłyszysz dźwięki klikania.

Czy dziecko ma problem z prawidłowym przyczepieniem? Przerwij ssanie delikatnie, wsuwając czysty palec w róg jej ust lub dociskając piers w pobliżu ust. Następnie rozpocznij od nowa stimulację warg i pozwól jej ponownie się przyczepić prawidłowo, z grzbietkiem i sąródkiem w ustach.

Jak długo karmić piersią

Choć możesz słyszeć, że krótkie karmienia zapobiegają bolu i pęknięciom, to zazwyczaj nie wynika z zbyt długiego karmienia, ale z zajmowania mniej idealnej pozycji. Zamiast stawiać limity czasowe na każde karmienie, niech słodziaki zajmie swój czas u piersi – i spodziewaj się, że karmienia będą długie na początku.

  • Sesje zazwyczaj trwają 20–30 minut. Ale pamiętaj, to średnio. Twoje dziecko może brać więcej lub mniej czasu i potrzebować dłuższego karmienia na początku i w skokach wzrostowych.
  • Opróżnij jedną piers w pełni. Idealnie, przy każdym karmieniu przynajmniej jedna piers powinna zostać dobrze opróżniona. To ważniejsze niż upewnienie się, że dziecko jeszcze z obu piersi, bo mleko końcowe (hindmilk) – ostatnie mleko dojrzałe, z którego dziecko je – jest bogatsze w tłuszcze i kalorie. Nie przerywaj więc losowo. Zamiast tego czekaj, aż dziecko zdaje się skończyć z piersi pierwszej, potem zaoferuj, ale nie zmuszaj, drugą. Jeśli dziecko opróżni jedną piers i nie chce więcej, zacznij od drugiej przy następnym karmieniu.
  • Czekaj, aż dziecko zasygnalizuje, że skończyła. Zakończ karmienie, czekając, aż dziecko puszczy grzbietek. Jeśli nie zrobi to, będziesz wiedziała, że koniec karmienia nastąpił, gdy wzorzec ssanie-połykanie zwolni do ok. 4 ssania na 1 połykanie. Często dziecko zasypia na końcu pierwszej piersi i albo budzi się, by jeść z drugiej, albo śpi do następnego karmienia. Znowu odczepiaj, dociskając piers w pobliżu ust dziecka lub ostrożnie wsuwając czysty palec w róg ust niemowlęcia.

Jak często karmić piersią

Karmienie dzieci, gdy są głodne (na żądanie), a nie zgodnie z harmonogramem, jest ostatecznie najlepsze dla sukcesu karmienia piersią. Ale skoro niemowlęta zazwyczaj nie rodzą się głodne – ich apetyt ogólnie robi się w 3. dobie – szansa na to, że na początku nie będzie dużo popytu. Co oznacza, że na początku możesz musieć inicjować – nawet naciskać.

Noworodek powinien mieć co najmniej 8–12 karmień na 24 godziny, nawet jeśli popyt jeszcze nie osiągnął tego poziomu, przez pierwsze kilka tygodni. Rozłóż to i będziesz prawdopodobnie karmić co 2–3 godziny, dzień i noc, licząc od początku każdej sesji karmienia.

Wzory karmienia różnią się szeroko u dzieci, więc możesz musieć karmić nieco częściej lub rzadziej. Jeśli masz głodniejsze lub niecierpliwsze niemowlę, możesz karmić co niecałą godzinę; łatwiej zaspokojone dziecko może wytrzymać 3,5–4 godziny. Jeśli czujesz, że karmisz non-stop, nie martw się; to tymczasowe. Jak Twój zapas mleka rośnie i dziecko rośnie, przerwy między karmieniami się wydłużą.

Nie martw się ani nie zdziwiaj się, jeśli Twoje przyjaciele karmiące modyfikowanym mlekiem lub dokarmiące mówią, że ich noworodki jedzą znacznie rzadziej. Mleko piersiowe jest łatwiej trawione niż mleko modyfikowane, pozwalając brzuchom karmionych piersią dziećmi szybciej opróżniać się – i szybciej chcieć więcej.

Znaki, że dziecko jest głodne

Dobry sposób na panowanie nad równowagą karmienia to karmienie, gdy dziecko wydaje się głodne. Nie czekaj na łzy; wtedy Twoje małe może być niekomfortowo głodne, zwłaszcza im dłużej płacze. Ona może być malutka, ale da Ci znać swoje potrzeby, przez:

  • Przyklepywanie się do piersi
  • Gwałtowne ssanie małej rączki – albo Twojej koszulki, albo ręki
  • Otwieranie buzi
  • Poszukiwanie (rooting), gdy dziecko otwiera buzię i skręca głowę na bok z otwartą buzią, by znaleźć źródło jedzenia, często po pogłaskaniu policzka
  • Ssanie wargi lub języka, co może wyglądać, jakby wystawiała język
  • Wydawanie dźwięków smakowania wargami
  • Jeśli płacze, to zazwyczaj krótki, niski pisk, który unosi się i opada

Pozycje karmienia piersią

Szpital prawdopodobnie nauczy Cię podstawowego chwytu kołyskowego. Ale z prób i błędów możesz znaleźć inną pozycję karmienia, która lepiej działa dla Ciebie i dziecka. Oto zestawienie wszystkich podstawowych pozycji:

  • Chwyt kołyskowy: Ustaw dziecko tak, by głowa spoczywała w zgięciu łokcia ręki po stronie, z której będziesz karmić, tą samą ręką wspierając resztę ciała dziecka. Trzymaj piers drugą ręką i delikatnie ściskaj, by grzbietek wskazywał na nosek dziecka.
  • Chwyt krzyżowy: Trzymaj głowę dziecka ręką przeciwną do piersi, z której karmisz. Np. jeśli karmisz z prawej piersi, trzymaj głowę lewą ręką. Wolną ręką objmij piers jak przy chwiecie kołyskowym.
  • Chwyt piłkarzyki (football hold): Nóżki dziecka są schowane pod Twoim ramieniem po tej samej stronie co piers, z której karmisz. Trzymaj dziecko tą ręką na poduszce, by je podnieść, a drugą ręką objmij piers.
  • Pozycja leżąc na boku: Dobra pozycja, jeśli karmisz w połowie nocy. Połóż się na boku z poduszką pod głową. Dziecko powinno być zwrócone do Ciebie, głowa w linii z grzbietkiem. Użyj ręki po stronie, na której nie leżysz, by objąć piers, jeśli trzeba. Możesz chcieć postawić małą poduszkę za plecy dziecka, by trzymać je blisko.
  • Pozycja przechylona ("biologiczne dojrzewanie"): W tej pozycji przechylasz się wygodnie, półleżąc, na kanapie lub łóżku z poduszkami wspierającymi górę pleców, szyję i głowę. Połóż dziecko na sobie, brzuch do brzucha, leżąc na klatce piersiowej w dowolnym kierunku, który jest wygodny, z policzkiem dziecka na piersi. Waga dziecka będzie wspierana przez Twoje przechylone ciało. Pomysłem tej pozycji jest wykorzystanie grawitacji i naturalne pozwolenie dziecku na poszukiwanie grzbietka, ale możesz też trzymać piers i wskazywać ją w stronę dziecka, by zachęcić do przyczepienia. To świetna pozycja dla noworodków, dzieci, które często rzucają, i niemowląt z nadwrażliwymi żołądkami lub gazami. Pozostawia też wolne ręce do przytulania i głaszczenia małego skarbie.

Jak sprawdzić, czy dziecko dostaje wystarczająco mleka

Wiele nowych matek karmiających piersią martwi się w pewnym momencie, że dziecko nie jeść wystarczająco. Twoje piersi nie są skalibrowane na zewnątrz, więc nie wiesz, ile mleka produkujesz i ile dziecko spożywa. Jeśli martwisz się, kilka wskaźników pomoże Ci sprawdzić, czy dziecko dostaje dość:

  • Nastrój: Jeśli małe wydaje się szczęśliwe i zadowolone po większości karmień, to szansa, że jest zadowolonym klientem i dostaje dość mleka. Jeśli płacze i kapryśni lub gwałtownie ssaje palce po pełnym karmieniu, może wciąż być głodne (choć to mogą być też znaki gazów lub koliki niemowlęcej).
  • Brudne pieluchy: Pilnie policz. Po 3–4 dniach noworodek powinien oddawać co najmniej 6, a do 12 pieluch z jasnym do bardzo bledżółtym moczem i co najmniej 3–4 miękkimi, żółtymi stolcami na 24 godziny na początku. Przez pierwsze kilka tygodni warto prowadzić rejestr częstotliwości karmienia i wydzielania, który możesz zabrać na wizyty do pediatry.
  • Waga: Niemowlęta powinny regularnie przytywać co tydzień od 2. tygodnia; 110–200 g na tydzień to typowe dla noworodków, choć przyrost zależy od wieku i innych czynników. Pediatra powie Ci, czy rozwój dziecka idzie dobrze.

Wskazówki do karmienia piersią

Znerwowana na początku? Te wskazówki pomogą Ci zyskać pewność siebie i zapewnić, że Ty i dziecko wyciągniecie maksimum z doświadczenia:

Przed porodem

  • Dowiedz się wszystkiego. Czytanie pomoże Ci wziąć przewagę, zanim urodzisz dziecko i zaczniesz. Rozważ kurs karmienia piersią – oferowany przez wiele szpitali, konsultantów laktacji lub lokalną Ligę La Leche – który nauczy Cię wszystkiego: od przyczepiania i zwiększania mleka po rozwiązywanie problemów i angażowanie partnera.
  • Zadbaj o pokój. Im więcej czasu spędzisz z dzieckiem w szpitalu, tym łatwiej będzie Wam spotykać się do karmień, bo będzie mogło jeść na żądanie. Złóż wniosek z wyprzedzeniem o całodobowy rooming-in (czyli spanie z Tobą zamiast w sali noworodków), jeśli to możliwe, lub częściowy rooming-in (dni, nie noce). Jeśli rooming-in nie jest opcją lub zrezygnujesz, po prostu poproś, by dziecko było przynoszony, gdy jest gotowe do jedzenia, lub co 2–3 godziny, przynajmniej w dzień.

W szpitalu

  • Zacznij wcześnie. Dzieci rodzą się gotowe do karmienia piersią i pokazują dodatkową chęć ssania w ciągu pierwszych dwóch godzin po porodzie; odruch ssania jest najsilniejszy ok. 30–60 min po porodzie. Zaplanuj karmienie piersią tak szybko, jak to możliwe, zakładając, że Ty i Nowy Przybyły jesteście do tego gotowi. Ale nie stresuj się, jeśli to nie dzieje się od razu – nadrób jak tylko będzie praktyczne.
  • Pracuj z systemem. Salki noworodków są zajęte, więc nie dziwi, że personel może być szybki w uspokajaniu kapryśnego dziecka butelką. Ale karmienie piersią od samego początku stymuluje Twój zapas, a dziecko nie przyzwyczaja się do łatwiejszego wydawania sztucznego grzbietka w porównaniu do Twojej trudniejszej piersi. Weź inicjatywę w karmieniu piersią, jeśli decydujesz się na wyłączne karmienie od początku. Wyjaśnij swoje preferencje personełowi.
  • Porozmawiaj z konsultantem laktacji. Zanim opuścisz szpital lub dom porodowy, możesz umówić się na wizytę u jednej lub wziąć udział w kursie, by pro mogła obserwować Cię karmienia, upewnić się, że jesteś na dobrej drodze, i sprawdzić, czy dziecko dostaje dość mleka. Jeśli nie widzisz konsultanta, śmiało o poproś o jedną; ona może też dać wskazówki do pielęgnacji piersi karmionych i odciągania mleka, a także literaturę do zabrania do domu – więc nie bój się zadawać mnóstwo pytań.

Gdy wrócicie do domu

  • Szukaj spokoju i ciszy. Dopóki karmienie piersią nie stanie drugą naturą, będziesz musiała skupić się podczas karmień. Ustal się w miejscu z małą liczbą rozpraszaczy i niskim poziomem hałasu. Gdy będziesz bardziej pewna, możesz trzymać blisko magazyn, telefon lub tablet, by się zająć. Tylko nie zapomnij odkładać ich, by wchodzić w interakcję z małym karmicielem – to dobre dla obojga. Staraj się unikać oglądania TV i rozmawiania przez telefon w pierwszych tygodniach, dopóki nie ogarniesz tematu.
  • Ustal się wygodnie. Usiądź w pozycji wygodnej dla Ciebie i dziecka: na kanapie, w fotelu czy hulajnodze albo w łóżku, albo podparte, albo leżąc. Jeśli siedzisz, poduszka na kolanach podnosi dziecko do wygodnej wysokości i zapobiega dociskaniu miejsca cięcia, jeśli miałaś cięcie cesarskie. Podparaj też ramiona, bo próba trzymania dziecka sama może powodować skurcze i bóle rąk.
  • Zaspokaj pragnienie. Mijaj chłodny napój – mleko, sok lub wodę – po boku, by uzupełniać płyny podczas karmienia; unikaj tylko gorących napojów w razie wylewania. I, jeśli minęło trochę od ostatniego posiłku, przysmak.
  • Ćwicz, ćwicz, ćwicz. Twój zapas jest dopasowany do potrzeb dziecka w tych pierwszych dniach życia, a te potrzeby są minimalne i zazwyczaj łatwo zaspokajane kolostrum. Traktuj te wczesne karmienia jako "suche przebiegi" – szansę na doskonalenie techniki, zanim zapas mleka narosnie. Kontynuuj treningi, gdy mleko przyjdzie.
  • Zmieniaj strony. Zacznij każde karmienie od piersi, z której dziecko nie jeszcze w ogóle ostatni raz lub która nie opróżniła się w pełni. Jako przypomnienie, możesz wsunąć podpaskę laktacyjną lub chusteczkę do koronkę sutienia po stronie, z której nie karmiłaś ostatnio, co też chroni przed wyciekami w oczekiwaniu na spływ mleka.
  • Trzymaj kurs. Możesz być skuszona, by wydłużyć przerwy między karmieniami, ale staraj się oprzeć: produkcja mleka zależy od częstotliwości, intensywności i czasu trwania ssania, zwłaszcza w pierwszych tygodniach. Ograniczanie częstego popytu, skracanie sesji lub pozwalanie dziecku spać za długo między karmieniami, zwłaszcza w dzień, może szybko podważyć Twój zapas.
  • Uspokaj pękniętą skórę. Trochę organicznego oliwy z oliwek lub kokosowej może pomóc zapobiec pęknięciom lub pęknięciom grzbietków – i utrzymać karmienie piersią komfortowe. Nakładka na grzbietek też może pomóc przy bólu.
  • Daj sobie czas. Pamiętaj, że dziecko jest nowicjuszką w karmieniu, i Ty też (jeśli to pierwszy raz, a nawet jeśli nie, bo wszystkie niemowlęta są inne). W obojga macie dużo do nauki, zanim zsynchronizujecie się, nawet jeśli udanie karmiłaś inne dziecko wcześniej.
  • Zostaw chłodną głowę. Czujesz się trochę przytłoczona? To naturalne. Ale napięcie może hamować spływ mleka. Jeśli czujesz napięcie przed karmieniem, spróbuj zrelaksować kilka ćwiczeniami relaksacyjnymi – może tymi, których używałaś przy porodzie: weź kilka głębokich oddechów, zamknij oczy, posłuchaj muzyki. Twoje dziecko prawdopodobnie też zrelaksuje się dzięki Twoim wibracjom.

Uzyskiwanie pomocy z karmieniem piersią

Szukasz wsparcia w karmieniu piersią z wyprzedzeniem? Chcesz pomocy w przejściu przez trudność? Istnieje wiele problemów z karmieniem piersią, z jakimi eksperci i doświadczeni rówieśnicy mogą pomóc, od słabego przyczepienia po zapalenie piersi, napuchliznę i inne. Oto pewne źródła, na które możesz liczyć:

  • Lekarz dziecka
  • Konsultant laktacji
  • Pielęgniarka specjalizująca się w laktacji
  • Dula poporodowa
  • Lokalne grupy mam lub grupy wsparcia karmienia piersią
  • Znajomi i rodzina, którzy karmili piersią, którzy chętnie przysłuchają się i uspokoją, że stoki ostatecznie się wygładzą
  • Międzynarodowe Stowarzyszenie Konsultantów Laktacji (1-888-452-2478)
  • La Leche League International (877-4-LALECHE)
  • Narodowa Linia Pomocna Zdrowia Kobiet i Karmienia Piersią (800-994-9662, 9–18)

Jeśli szukałaś profesjonalnej pomocy i wciąż masz problemy z karmieniem piersią, pamiętaj, że to nie jest propozycja "wszystko albo nic". Porozmawiaj z lekarzem o tym, czy rozważyć dokarczanie modyfikowanym mlekiem lub karmienie butelką. Pamiętaj: To, czego dzieci naprawdę potrzebują, to miłość i uwaga ode mnie – a to nie pochodzi ani z piersi, ani z butelki.

Previous:

Next: