• Niemowlęta
• Zakładanie rodziny
• Dzieci
• Ogólne rodzicielstwo
• Noworodki
• Nastolatki
• Maluchy
• Ciąża

Jak skutecznie stosować kary

Jak skutecznie stosować kary

Czy Twoje kary działają?

W domu Brandta i Audry łóżka muszą być postlane przed wyjściem do szkoły. Kto nie posteli łóżka, kładzie się spać 30 minut wcześniej. Brandt ostatni raz nie postlał łóżka trzy tygodnie temu. Audra nie robi tego około czterech razy w tygodniu. Za każdym razem kładzie się spać wcześniej.

Większość rodziców uważa, że wcześniejsze kładzenie się spać to dobra kara. Wydaje to się dobrym planem, ale spójrzmy na to, co się faktycznie dzieje. Ta kara działa u Brandta; on unikają jej, pamiętając o postlaniu łóżka. Zdecydował, że dłuższe zostawanie jest dla niego ważne.

Wczesniejsze kładzenie się spać nie jest karą dla Audry. Ona jej nie unika. Kara ta nie miała żadnego wpływu na jej zachowanie – wciąż nie postela łóżka. Może po prostu lubi kłaść się spać wcześnie – ja na pewno tak! Dla Audry należy zastosować inną karę, taką, która zmieni jej zachowanie.

Kara to negatywna konsekwencja. Gdy jest stosowana prawidłowo, eliminuje lub zmniejsza niepożądane zachowanie. Prawidłowe stosowanie kary jest trudne. Wymaga konsekwentnego dążenia do celu. Zbyt wiele kar jest szkodliwe; budzi nieprzyjemne uczucia i wyczerpuje energię. Kary działają, ale nie łatwo z nich skutecznie korzystać. Większość rodziców wierzy, że ukaranie niepożądanego zachowania sprawi, że dziecko go nie powtórzy. Czasami to prawda, ale czasami nie:

"Jak karasz swoje dzieci?"
"Krzyczę."
"Jak reagują dzieci na Twoje krzyki?"
"Ignorują mnie."
"Co potem?"
"Złościę się. Czasami krzyczę znów."
"Przestają?"
"Na chwilę, może."
"Co próbujesz dalej?"
"Czasami klaskam."
"Jak często musisz klaskać?"
"Około osiem lub dziesięć razy dziennie."

Każda kara stosowana tak często nie działa. Niepożądane zachowanie nie poprawia się. Dzieci nie słuchają krzyków. Nie unikają klaskania.

Dobre kary rzadko są stosowane

Prawdziwa kara to taka, która jest rzadko stosowana, bo jest rzadko potrzebna. To złota zasada karania. Kara powinna zmniejszać potrzebę kolejnych kar; powinna zmniejszać niepożądane zachowanie. Jeśli niepożądane zachowanie się nie zmienia, kara nie działa. Wielu rodziców popełnia ten błąd, skupiając się na karze, a nie na niepożądanym zachowaniu. Jeśli karasz dziecko pięć czy sześć razy dziennie za to samo, kara nie działa. Jeśli dokładasz karę, a niepożądane zachowanie trwa, kara nie działa. Nie kara jest ważna, ale niepożądane zachowanie. Kara musi je zmienić. Jeśli nie – spróbuj czego innego. Możesz myśleć, że krzyki, groźby, wytykanie i klaskanie to dobre kary. Te reakcje uwalniają Twój gniew, ale nie są dobrymi karami; mają mały długofalowy wpływ na niepożądane zachowanie. Gniew i kara nie idą w parze.

Nie karaj, gdy jesteś zły

Linda pewnego dnia pośpieszyła do domu, by zabrać psa do weterynarza. Gdy wróciła, usłyszała kogoś w domu. Gotowała się pójść do sąsiadów i zadzwonić do policji, gdy usłyszała kichot. Zadzwonila. Jeszcze raz usłyszała kichot. Weszła do pokoju swojej trzynastoletniej córki. Jeszcze raz kichot. Nancie i dwie przyjaciółki chowały się w szafie, wagając szkołę. Linda była tak zła, że nie mogła myśleć klarownie. Wszystko, co powiedziała, to: "Nancie, zajmie mnie i Twojemu tacie kilka dni, by pomyśleć, jak cię ukaramy za to". Linda nie pozwoliła, by gniew przeszkadzał w byciu racjonalnej i podjęciu dobrej decyzji. Pozwolenie córce na martwienie się przez kilka dni to i tak niezła kara.

Kiedy prowadzę warsztaty o karach, starannie wyjaśniam ten punkt. Dla wielu rodziców to idea o ogromnym wpływie. Gdy karasz w gniewie, robisz w tym momencie dwie rzeczy naraz – karasz i reagujesz gniewem. Co jeśli dziecko zamierzało sprowokować cię do gniewu? Co jeśli chciało się zemścić lub odwdzięczyć za coś wcześniejszego? Widzenie Twojego gniewu nie jest karą. To nagroda! Gdy gniewasz się na niepożądane zachowanie, uczyć dziecko, jak mieć kontrolę nad Twoim stanem emocjonalnym. Dajesz dziecku władzę nad sobą. To gratyfikacja; niepożądane zachowanie jest wzmocnione, a nie ukarane. W rezultacie niepożądane zachowanie nasila się. Efekty kary są znoszone przez nagrodę z Twojego gniewu. Niektóre dzieci chętnie wymienią potłuczenie po popie za władzę, którą otrzymują, gdy udaje im się sprowokować Cię do gniewu. Jedyny sposób na przerwanie tego cyklu zemsty to przestanie karania z gniewu. Jeśli czujesz, że gniewasz się – odejdź. Najpierw pozbądź się gniewu, potem confronatauj niepożądane zachowanie. Nie pozwól dzieciom naciskać Twoje guziki.

Nie karaj, gdy jesteś zły. Spokoj się najpierw. Celem kary jest nauczanie dzieci lepszego zachowania w przyszłości, a nie zemsta. Czasami dzieci mogą Cię bardzo zdenerwować, ale to nie jest moment na rozdawanie kar. Pamiętam dziecko, które było zestresowane, bo zostało ograniczone "na zawsze". Gdy porozmawiałem z jego tatą, wyjaśnił, że syn zgubił mu narzędzia. Tak się rozgniewał na syna, że ograniczył go na resztę życia. Przesadził.

Gdy przesadzasz z powodu gniewu, możesz mówić rzeczy, których nie masz na myśli. Nie możesz ograniczyć dziecka na całe życie. Nie karaj, gdy jesteś zły. Uczyś dzieci, że kara to forma zemsty.

Celem kary jest zmiana niepożądanego zachowania i nauczanie lepszego decydowania. Kara jest najskuteczniejsza, gdy jest zaplanowana i ustalona z góry. Kara nie działa dobrze jako impulsywna reakcja. Gdy gniewasz się, stajesz się modelem negatywnego zachowania. Nie nauczysz dzieci lepszego decydowania.

Bądź rozsądny i konsekwentny

Nie karaj, by upokorzyć

Kara nie powinna wstydzić, poniżać ani degradować dzieci. Kara ma uczyć dziecko, że niepożądane zachowanie to zła decyzja, a dobre zachowanie – dobra decyzja. Gdy kara wstydzi dziecko, rodzi niezdrowe uczucia. Wstyd sprawi, że dziecko pomyśli o tobie jako o złym lub niesprawiedliwym. Kiedy to nastąpi, dziecko nie nauczy się lepszych decyzji. Nie nauczy się współpracy. Dziecko może uderzyć z gniewem, co rozpocznie negatywny cykl.

Nie karaj dziecka przy innych dzieciach. Zabierz go na bok. Powiedz, co zrobił i że zostanie ukarany. Porozmawiaj o tym później, gdy zostaniecie sami.

Stosuj kary konsekwentnie

Kara musi być stosowana konsekwentnie. Raz, gdy zdecydowałeś się ukarać za niepożądane zachowanie, rób to zawsze. Jeśli karasz tylko, gdy masz ochotę, pogorszasz problem. Raz, gdy powiesz dziecku, że zostanie ukarane, dotrzymaj słowa. Musisz karze konsekwentnie, nawet po bardzo złym dniu. Nigdy nie możesz pominąć ani przepuścić niepożądanego zachowania – ani razu. Wielu rodziców popełnia ten błąd. Dzieci to kochają. To motywuje ich do testowania – sprawdzania, czy tym razem je ukarasz.

Angela chciała wiedzieć, dlaczego kara nie działa na jej syna, Bryana. Wyjaśniła, że "próbowała wszystkiego. Nic go nie boli. Nigdy nie robi tego, o co go proszę". Po dłuższej rozmowie dowiedziałem się, że Angela karze Bryana raz lub dwa razy w tygodniu, a on robi, co chce, w pozostałe dni. Angela nie dążyła do konsekwencji; Bryan mógł robić błędy kilkanaście razy dziennie i był karany raz czy dwa razy w tygodniu. To kompromis, na jaki większość dzieci chętnie się godzi. Angela i Bryan utknęli we wzorcu. Ona nie karze konsekwentnie, bo wierzy, że to nie działa. On dalej robi błędy, bo przecież większość czasu nic mu nie grozi. Angela wypracowała plan z pozytywnym wzmocnieniem i karą, kładąc nacisk na współpracę i dobre decyzje. Stosowała małe kary, ale konsekwentnie. Gdy poprawiło się zachowanie Angeli, poprawiło się też zachowanie Bryana.

Bądź rozsądny

Kara musi być rozsądna. Krótkie i proste kary są skuteczniejsze niż surowe. Zareaguj adekwatnie do wielkości przewinienia. Nie ograniczaj syna na miesiąc, bo nie zjadł warzyw. Zabierz mu deser. Gdy kary są rozsądne, dzieci uczą się, jakie zachowania są ważne.

Karę należy nałożyć jak najszybciej po niepożądanym zachowaniu. Im szybciej, tym kara jest skuteczniejsza. To szczególnie prawdziwe u małych dzieci. Jedynym wyjątkiem jest sytuacja, gdy jesteś zły. Nie karaj od razu, gdy jesteś zły. Poczekaj, aż się uspokoisz, tak jak zrobiła Linda, złapiąc Nancie na wagowaniu szkoły. Możesz powiedzieć: "Zostaniesz ukarany za to, ale muszę się najpierw uspokoić".

Przy niepożądanych zachowaniach powtarzalnych, kara powinna być stosowana dopiero po wypróbowaniu kilku pozytywnych środków. Większość dorosłych myśli o karze jako pierwszej. Większość uważa, że zawsze należy reagować na niepożądane zachowanie karą. Możesz poprawić zachowanie, używając pozytywnego wzmocnienia, by wzmocnić zachowanie przeciwne. Twoje dwoje dzieci ciągle się kłóci. Zamiast mówić: "Jeśli nie przestanecie się kłócić, oboje będziecie ograniczeni na weekend", zwróć uwagę na przeciwieństwo. Przeciwieństwem kłótni jest współpraca. Używaj zachęty i pozytywnego feedbacku, gdy współpracują i się dzielą: "Miło widzieć, jak dobrze się bawicie. Powinniście być dumni z siebie, jak dzielicie komputer". Natychmiastowe sięganie po karę wpada wiele rodzicom w pułapkę. Nikt nie lubi, jak to czuje. Jednym sposobem ucieczki jest skupienie na pozytywnym zachowaniu.

Twoja kolej

Pamela nie rozumie, dlaczego Steven nie chce się zachowywać. Pamela chce być bardziej pozytywna, ale czasem o tym zapomina. Steven to bardzo aktywne dziecko. Wpada w rzeczy, których nie powinien dotykać. Kiedy Steven nie posłuchuje, Pamela robi się zestresowana i zfrustrowana. Pamela dużo krzyczy. Klaska też. Nic nie działa. Co możesz powiedzieć Pameli o jej zachowaniu?

Pamela musi zrozumieć, że jej styl karania nie działa. Steven stał się odporny na krzyki i klaskanie, a jego niepożądane zachowanie nie poprawia się. Pamela musi panować nad sobą. Gniew i frustracja tylko nasilają sytuację. Jej gniew może być dla Stephena nagrodą. Przede wszystkim Pamela musi pamiętać o byciu pozytywną. Najmocniejszym narzędziem, jakim dysponuje, jest pozytywny feedback.

Kary działają, ale nie łatwo z nich korzystać. Pozytywny feedback jest znacznie łatwiejszy w użyciu i przyjemniejszy. Pozytywny feedback buduje wewnętrzną motywację u dzieci. Uczy samodyscypliny i promuje zdrowy, przyjemny klimat rodzinny. Skuteczni rodzice kładą nacisk na pozytywne. Pozytywny feedback, egstynkcja i kara zawsze działają, czy jesteś im świadomy, czy nie. Kluczem do udanego wychowania jest świadomość tych zasad i ich wykorzystanie na swoją korzyść.

Rodzice zainteresowani tylko kontrolą niepożądanych zachowań będą karali. Rodzice chcący, by dzieci były współpracujące, zrównoważą pozytywny feedback z egstynkcją i przekierowaniem, używając minimalnej ilości kar. Jeśli kładziesz nacisk na pozytywne, będziesz potrzebować minimalnej ilości kar.