• Niemowlęta
• Zakładanie rodziny
• Dzieci
• Ogólne rodzicielstwo
• Noworodki
• Nastolatki
• Maluchy
• Ciąża

Jak słuchać dziecka – praktyczne wskazówki

Jak słuchać dziecka – praktyczne wskazówki

Dlaczego warto pracować nad umiejętnością słuchania

Słuchanie – to nie takie proste, jak brzmi. Często jest niekomfortowe, by naprawdę usłyszeć punkt widzenia kogoś innego (szczególnie jeśli to Twoje dziecko i ma rację, a Ty się mylisz. To może się przytrafić!). Możesz usłyszeć coś, czego nie chcesz słyszeć. To niekomfortowe, by zostać wyzwanemu. Możesz usłyszeć coś, co podważa Twój system wartości lub zmusza do wątpliwości co do założeń o życiu. Możesz usłyszeć coś, co sprawi, że będziesz chciał się zmienić. Słuchaj uważnie, oto powody, by pracować nad umiejętnością słuchania:

• Uważne słuchanie to sposób na gromadzenie informacji o tym, co dzieje się w życiu i głowie Twojego dziecka.
• Skuteczne słuchanie buduje silne relacje.
• Myślowe słuchanie okazuje szacunek.
• Słuchanie to zawsze pierwszy krok w rozwiązywaniu problemów.
• Słuchanie perspektywy dziecka nauczy Cię wielu rzeczy. Dzieci są mądrzejsze, niż myśli większość dorosłych, i zazwyczaj wiedzą, czego potrzebują. Słuchaj swoich dzieci, a one nauczą cię, jak je wychowywać.
• Jeśli chcesz, by dziecko słuchało Ciebie, musisz najpierw posłuchać je. Dziecko, do którego się słucha, uczy się słuchać. A dopóki się nie nauczy Cię słuchać, to to samo co opowiadanie problemów lustru w łazience – niezwykle elokwentnie byś się nie wypowiadał, nikt Cię nie usłyszy poza Tobą.

Oto klucze do poprawy umiejętności słuchania:

• Słuchaj jako pierwszy.
• Zawsze słuchaj.
• Stwórz specjalny czas i miejsce do słuchania.
• Stosuj aktywne słuchanie.

Słuchaj jako pierwszy

Słuchaj jako pierwszy i uważnie, zanim zareagujesz. Prawdziwa historia może potrzebować chwili, by się ujawnić, prawdziwe uczucia – czasu. Dobra, głośnicy, to będzie wyzwanie! Potrafisz policzyć do 10? Ćwicz!

Zawsze słuchaj

Wiem, masz milion spraw, ludzi i zwierząt, na które musisz zwrócić uwagę. A ja mówię ci, byś zawsze był gotowy na okazje do słuchania? Niestety, tak. Dzieci nie zawsze są zorganizowane, a dzieci z emocjami (i ostatni raz, jak sprawdzałem, to były wszystkie) jeszcze mniej. Trudno dziecku poczekać na dogodny moment, by poruszyć ważny temat lub ujawnić życiowo ważną informację o tym, jak trafiło do dyżurnego lub że Tobiasz go pobił, bo niechcący wpchnął go do śmietnika. Czasami dziecko będzie się martwić, by Ci coś powiedzieć – i to wypłynie w momencie, gdy najmniej się spodziewasz. Może idziesz na posadę zarządu, skręcasz na najgroźniejszy skrzyżowanie w mieście, albo sprawdzasz, czy suflé nie opadło. Ufaj mi, gdy jesteś najmniej przygotowany, najważniejsza informacja wyślizgnie się z ust Twojego dziecka jak westchnienie.

Carpe diem – chwytnij dzień! Utrzymuj stałą, niskopoziomową czujność, sens priorytetów. Jeśli Bobby jest w hysteryce albo Sally desperacko chce opowiedzieć o randce, może możesz przerzucić swój poranek (i życie) i posłuchać. (Możesz zadzwonić, że jesteś chory? Odwołać firmę sprzątającą? Poprosić kogoś innego o zabranie dzieci do szkoły? To ważne!)

Stwórz specjalne miejsce lub czas do słuchania

Czasami nie możesz nic przerzucić. Nie jesteś superczłowiekiem, a słuchanie – które zajmuje czas i wymaga pełnej uwagi – czasem po prostu musi poczekać. Jeśli musisz odłożyć słuchanie:

• Uznaj potrzebę dziecka bycia usłyszanym. Zatrzymaj się na 5 sekund, 10 sekund, minutę i spojrzyj dziecku w oczy. "To nie dobry moment, Paulino. Porozmawiajmy o tym później." (Pomaga nazwać konkretnie to "to", o czym planujesz porozmawiać, by dziecko naprawdę poczuło się usłyszane, zauważone i widziane.)
• Ustal termin. Każde dziecko powyżej trzech lat zrozumie koncepcję (choć młodszym czasem nie idzie z poczuciem czasu). "Paulino, mogę umówić się z tobą na rozmowę o tym po obiedzie? Usiedzimy na ganie. Dobrze?"
• Dotrzymaj słowa. To zależy od Ciebie, by pamiętać, i to jest żywotnie, byś pojawił się w ustalonym czasie i miejscu, gotowy do słuchania. Nie bądź niepewny – dzieci to nienawidzą. Dlaczego mają ufać i szanować kogoś, kto nie trzyma słowa?

Aktywne słuchanie: Twoja pierwsza linia obrony

Oto narzędzie, które działa wyjątkowo dobrze, gdy czujesz się w punkcie martwym lub zfrustrowany rozmową. Możesz aktywnie słuchać wszędzie, o ile skupiasz uwagę i robisz to celowo. Możesz to zrobić, najpierw ogłaszając, że to zrobisz, lub bez przyciągania uwagi do techniki. Obie drogi są skuteczne.

Oto Twój trzystopniowy przepis na aktywne słuchanie:

• Skup uwagę. Niech dziecko do Ciebie mówi. Słuchaj myśli i uczuć dziecka, aż skończy.
• Parafrazuj usłyszone myśli i uczucia z powrotem do niego bez interpretacji. To znaczy po prostu powtórzenie tego, co powiedział i co usłyszałeś. "Mówisz, że uderzyłaś Anielę, bo jest brzydka. Byłaś na nią zła. Czy dobrze zrozumiałem?"
• Pozwól dziecku skorygować to, co powiedziałeś. "Nie, miałem na myśli, że uderzyłem ją, PO TYM jak powiedziała, że jestem brudny, i JA powiedziałem, że ONA jest brudna, i ona mnie nakryła płaczem. Dlaczego tak powiedziała, Tato?" (Widzisz, rozmowa się już otworzyła!)

Jakie są bezpośrednie skutki aktywnego słuchania?

• Aktywne słuchanie pomaga dziecku zgłębić własne uczucia i myśli na głębszym poziomie. Czasami uczucia są tak złożone lub przytłaczające, że dziecko może nie wiedzieć, jak się czuje, zwłaszcza jeśli jest bardzo zdenerwowane. Aktywne słuchanie może pomóc Ci pomóc mu to rozkminić.
• Aktywne słuchanie podnosi poczucie własnej wartości i szacunku u dziecka. Słuchasz go, szanujesz jego uczucia i pomysły, poświęcasz czas, by dowiedzieć się, co naprawdę dla niego liczy. Otrzymywanie szacunku zwiększa jego samoszacunek, i nie o trochę! Zwracanie uwagi i dobre słuchanie to rzeczy, które mają największe znaczenie dla dziecka!
• Aktywne słuchanie buduje Twoje poczucie empatii. Gdy naprawdę usłyszysz pomysły, myśli i troski dziecka, będziesz w stanie poczuć to, co on czuje.
• Aktywne słuchanie daje dziecku szansę skorygować Cię. Po parafrazowaniu może wskazać, gdzie się pomyliłeś, i poprawić Twoje nieporozumienia. Słysząc swoje słowa odbite, może doprecyzować dla siebie, co ma na myśli.

Uwaga: W domie aktywnego słuchania czają się zło. Nie otwieraj tych drzwi:

• Pilnuj, by słyszeć to, co jest mówione, a nie to, co oczekujesz usłyszeć, i nie to, co chcesz usłyszeć. Oczekiwania i pragnienia mogą być uwodzicielskie i niebezpieczne.
• Pilnuj, by nie skupiać się na sposobie dostarczenia. To nie jak to jest mówione, ale co jest mówione. Ignoruj przekleństwa, palec w nosie, mruganie i pochylone ciało, chyba że są częścią komunikatu.
• Słuchaj nie tylko uszami. Sygnały niewerbalne też są ważne, a sens jest przesyłany przez wszystkie nasze zmysły.
• Nie bądź zbyt dosłowny. Niektórzy dzieci przesadzają, inni używają slangu. Słuchaj przesłania.
• Uważaj, by Twoje uczucia o tym, co jest mówione, nie zakłóciły Twojego słuchania. Dzieci doskonale wiedzą, jak denerwować rodziców, i spróbują to przy każdej okazji.
• Uważaj, by Twoje przekonania i postawy nie zakłócały słuchania. Nawet jeśli słyszysz rzeczy, które całkowicie obrażają Twoje wartości moralne, dokończ ćwiczenie. Możesz przetwarzać, oceniać i reagować później – Twoim zadaniem tu jest zebranie informacji i zrozumienie, co dziecko mówi. Puść własne pomysły, tylko na chwilę! Stop, weź głęboki oddech, skup się i po prostu słuchaj. Słuchaj postrzegania dziecka. Musisz usłyszeć, by zrozumieć.
• Nie ignoruj emocji. Jeśli słuchasz tylko po fakty, prawdopodobnie przeoczysz ważne informacje. Kiedy parafrazujesz, uwzględnij, jak myślisz, że dziecko się czuje (i pozwól mu Cię skorygować, jeśli się pomylisz). To, jak dziecko czuje w związku z tym, co opowiada, może być tak samo ważne, co to, co mówi.