• Baby's
• Gezinsvorming
• Kinderen
• Algemeen ouderschap
• Pasgeborenen
• Tieners
• Peuters
• Zwangerschap

Veelvoorkomende Slaapproblemen bij Tieners

Veel tieners slaapen niet genoeg, meestal omdat ze druk zijn en op slapen willen besparen. Maar slaapproblemen kunnen sommige tieners 's nachts wakker houden, zelfs als ze wel willen slapen.

In de loop van de tijd kunnen die nachten van gemiste slaap (of ze nu veroorzaakt worden door een slaapstoornis of simpelweg niet genoeg tijd inplannen voor de nodige zzz's) opstapelen tot een slaaptekort. Mensen met een slaaptekort kunnen zich niet concentreren, effectief studeren of werken. Ze kunnen ook emotionele problemen krijgen, zoals depressie.

Wat Er Gebeurt Tijdens De Slaap

Je merkt het niet, natuurlijk, maar tijdens je slaap is je hersenen nog actief. Terwijl mensen slapen, gaan hun hersenen door vijf stadia van slaap. Samen vormen stadia 1, 2, 3, 4 en REM (rapid eye movement) slaap een slaapcyclus. Eén complete slaapcyclus duurt ongeveer 90 tot 100 minuten. Tijdens een gemiddelde nacht slaap ervaart een persoon ongeveer vier of vijf cycli.

Stadia 1 en 2 zijn periodes van lichte slaap waaruit een persoon gemakkelijk kan wakker worden. Tijdens deze stadia vertragen de oogbewegingen en stoppen uiteindelijk, hartslag en ademhaling vertragen, en de lichaamstemperatuur daalt. Stadia 3 en 4 zijn diepe slaapstadia. Het is moeilijker om iemand te wekken tijdens deze stadia, en wanneer ze wakker worden, voelen ze zich vaak een paar minuten lang duizelig en verward. Stadia 3 en 4 zijn de meest herstellende slaapstadia – dit is de soort slaap waar we naar smachten als we heel moe zijn.

Het laatste stadium van de slaapcyclus heet REM-slaap vanwege de snelle oogbewegingen die tijdens dit stadium optreden. Tijdens REM-slaap vinden andere fysieke veranderingen plaats – de ademhaling wordt snel, het hart gaat sneller, en de ledematen spieren bewegen niet. Dit is het stadium waarin een persoon de levendigste dromen heeft.

Waarom Tieners Problemen Hebben Met Slapen

Onderzoek toont aan dat tieners minstens 8,5 uur slaap per nacht nodig hebben. Je hoeft geen wiskundegenie te zijn om uit te rekenen dat als je om 6:00 uur opstaat voor school, je om 21:30 uur in bed moet zijn om 9 uur te slapen. Studies laten zien dat veel tieners moeite hebben zo vroeg in slaap te vallen. Niet omdat ze niet willen slapen, maar omdat hun hersenen van nature op een later schema werken en nog niet klaar zijn voor bed.

Tijdens de adolescentie wordt het circadiaanse ritme van het lichaam (soort van interne biologische klok) hersteld, wat een tiener vertelt om later 's nachts in slaap te vallen en later 's ochtends wakker te worden. Deze verandering in het circadiaanse ritme lijkt te gebeuren omdat de hersenen van een tiener het hormoon melatonine later 's nachts aanmaakt dan de hersenen van kinderen en volwassenen. (Melatonine en een ander hormoon, serotonine, helpen het slaap-waakritme van een persoon regelen.)

Dus tieners hebben meer moeite met inslapen. Soms is deze vertraging in het slaap-waakcyclus zo ernstig dat het de dagelijkse activiteiten van een persoon beïnvloedt. In die gevallen heet het uitgestelde slaapfasestoornis of "nachtuil" syndroom.

Dit is niet de enige reden waarom tieners slaap verliezen. Veel mensen hebben insomnie – moeite met in slaap vallen of door te slapen. De meest voorkomende oorzaak van insomnie is stress. Maar allerlei dingen kunnen leiden tot insomnie, waaronder fysiek ongemak (de verstopte neus van een verkoudheid of de pijn van hoofdpijn), emotionele problemen (zoals gezinsproblemen of relatiedruk), en zelfs een oncomfortabele slaapomgeving (een kamer die te heet, te koud, te licht of te luid is). Het blootstellen van je ogen aan te veel licht 's nachts – via mobiele apparaten, bijvoorbeeld – maakt het ook moeilijker om te slapen.

Het is gebruikelijk dat iedereen af en toe insomnie heeft. Maar als insomnie een maand of langer aanhoudt zonder verlichting, noemen artsen het chronisch. Chronische insomnie kan veroorzaakt worden door een aantal verschillende problemen, waaronder medische aandoeningen, mentale gezondheidsproblemen, bijwerkingen van medicijnen, of verslaving. Mensen met chronische insomnie kunnen meestal hulp krijgen van een huisarts, therapeut of andere counselor.

Zich zorgen maken over de insomnie kan het voor sommige mensen nog erger maken. Een korte periode van insomnie kan uitgroeien tot iets langduriger als een persoon angstig wordt over het niet slapen of zich zorgen maakt over moe zijn de volgende dag. Artsen noemen dit psychophysiologische insomnie.

PLMD en RLS

Mensen met periodieke ledematenbewegingsstoornis (PLMD) of onrustige benen syndroom (RLS) ervaren verstoorde slaap door been- (of minder vaak arm-) bewegingen, waardoor ze moe of prikkelbaar zijn door gebrek aan slaap.

Bij PLMD zijn deze bewegingen ongewillige trillingen of rukken: ze heten ongewillig omdat de persoon ze niet bewust controleert en vaak niet bewust is van de beweging.

Mensen met RLS voelen daadwerkelijk fysieke sensaties in hun ledematen, zoals tintelen, jeuk, krampen, of branden. De enigste manier om deze gevoelens te verlichten is door hun benen of armen te bewegen om het ongemak kwijt te raken.

Artsen kunnen PLMD en RLS behandelen. Bij sommige mensen kan het behandelen van een ijzertekort het verdwijnen laten; anderen hebben misschien andere medicijnen nodig.

Obstructieve Slaapapneu

Een persoon met obstructieve slaapapneu stopt tijdelijk met ademen tijdens de slaap omdat de luchtwegen vernauwd of geblokkeerd raken. Een veelvoorkomende oorzaak is vergrote tonsillen of adenoïden (weefsels in het gangetje dat neus en keel verbindt). Overgewicht of obesitas kan iemand ook in gevaar brengen.

Mensen met deze slaapstoornis kunnen snurken, moeite hebben met ademen, en zelfs zwaar zweten tijdens de slaap. Omdat het de slaap verstoort, kan een zich extreem slaperig of geïrriteerd voelen overdag. Mensen die tekenen van obstructieve slaapapneu vertonen, zoals luid snurken of extreme dagtijsslaperigheid, zouden met hun huisarts moeten praten.

Reflux

Bij gastro-oesofageale refluxziekte (GERD) stroomt maagzuur terug naar de slokdarm, wat de ongemakkelijke, brandende sensatie veroorzaakt die bekend is als hartbrand. GERD-symptomen kunnen erger zijn wanneer iemand ligt. Zelfs als een persoon de hartbrandgevoelens 's nachts niet merkt, kan het ongemak dat het veroorzaakt nog steeds de slaapcyclus storen.

Nachtmerries

Meeste tieners hebben af en toe nachtmerries. Maar frequente nachtmerries kunnen slaappatronen verstoren door iemand 's nachts wakker te maken. De meest voorkomende triggers voor vaker nachtmerries zijn emotioneel, zoals stress of angst. Andere dingen die ze kunnen triggern zijn bepaalde medicijnen, en het consumeren van drugs of alcohol. Slaapdeprivatie (te weinig slaap) kan ook leiden tot nachtmerries.

Als nachtmerries je slaap schaden, is het een goed idee om met een ouder, huisarts of counselor te praten.

Narcolepsie

Mensen met narcolepsie zijn vaak erg slaperig overdag en hebben slaap "aanvallen" die ze plotseling laten inslapen, spiercontrole verliezen, of levendige droomachtige beelden zien tijdens inslapen of wakker worden. De nachtelijke slaap kan verstoord zijn, met frequente ontwakingen door de nacht heen.

Narcolepsie kan verontrustend zijn omdat mensen zonder waarschuwing inslapen, wat gevaarlijk is voor zaken als autorijden. School, werk of sociaal leven kan beïnvloed worden door de ongewone slaappatronen.

Narcolepsie wordt niet vaak gediagnosticeerd bij tieners, maar veel gevallen blijven onontdekt. Mensen beginnen meestal tussen de 10 en 25 jaar met symptomen, maar worden pas 10–15 jaar later correct gediagnosticeerd. Artsen behandelen narcolepsie meestal met medicijnen en leefstijlveranderingen.

Slapelozen

Het is zeldzaam dat tieners in hun slaap lopen; meeste slapelozen zijn kinderen. Slapeloosheid, die in families kan voorvallen, gebeurt het meest wanneer iemand ziek is, koorts heeft, niet genoeg slaapt, of stress ervaart.

Omdat meeste slapelozen niet vaak slapeloos zijn, is het meestal geen ernstig probleem. Slapelozen gaan meestal vanzelf weer naar bed en herinneren zich niet aan het slapelozen. (Slapelozen gebeurt vaak tijdens de diepe slaap van stadia 3 en 4 van de slaapcyclus.)

Soms heeft een slapeloze wel hulp nodig om obstakels te omzeilen en weer naar bed te gaan. Het is ook waar dat slapelozen wekken ze kan schrikken (maar het is niet schadelijk), dus probeer een slapeloze zacht weer naar bed te begeleiden.

Wat Moet Ik Doen?

Als je denkt dat je 's nachts genoeg rust krijgt en je je overdag nog steeds moe voelt, is het een goed idee om je huisarts te bezoeken. Extreme moeheid kan door allerlei gezondheidsproblemen veroorzaakt worden, niet alleen slaapproblemen.

Als een slaapprobleem wordt vermoed, zal je huisarts kijken naar je algehele gezondheid en slaapgewoontes. Naast een lichamelijk onderzoek, neemt de arts je anamnese door te vragen over eventuele klachten en symptomen, je verleden gezondheid, die van je familie, medicijnen die je gebruikt, allergieën, en andere zaken.

De arts kan ook tests doen om te zien of er aandoeningen zijn – zoals obstructieve slaapapneu – die je slaap storen.

Behandeling voor slaapproblemen kan variëren. Sommige kunnen behandeld worden met medicijnen, anderen met speciale technieken zoals lichttherapie (waar iemand een bepaalde tijd per dag voor een lichtbak zit) of andere praktijken die helpen het biologisch ritme te resetten.

Artsen moedigen tieners ook aan om leefstijlveranderingen door te voeren die goede slaapgewoontes bevorderen. Je weet waarschijnlijk dat cafeïne je wakker houdt, maar veel tieners realiseren zich niet dat appen en mobiele apparaten gebruiken, videogames spelen, of tv kijken voor het slapen ook kan.