Hoe je baby eruit zal zien volgens de genetica
Mensen kunnen er niet tegenaan: ze voorspellen graag wie een baby op zal lijken. Moeders ogen, vaders haar? Groot of klein? Een kloon van mama of helemaal anders? Het is ieders favoriete spel. Maar is er een betrouwbare manier om te weten hoe je baby eruit zal zien?
De rol van genetica
Hoewel er talloze combinaties van genen mogelijk zijn die je kind kan overerven, komt het allemaal neer op DNA. En het voorspellen van het uiterlijk is niet zo simpel.
Meeste eigenschappen die baby's overerven, zijn het resultaat van meerdere genen die samenwerken om het uiterlijk te vormen. Wanneer die genen samenkomen, worden sommige effecten versterkt, anderen verzwakt, en weer andere volledig uitgezet.
Wetenschappers hebben enig inzicht in waarom baby's bepaalde kenmerken ontwikkelen. Hier zijn manieren waarop primaire kenmerken zoals haar- en oogkleur beïnvloed worden door genetica.
Haarkleur
Baby's overerven meerdere genparen van elke ouder die een rol spelen bij de bepaling van de haarkleur. Deze genen bepalen ook oogkleur en teint. Hoewel wetenschappers nog niet weten hoeveel genen de exacte toon bepalen, begrijpen ze wel hoe het proces werkt.
De genen die haarkleur bepalen, reguleren ook melanocyten – de kleurproducerende cellen in ons lichaam. Waar baby's haar op het spectrum van zwart naar bruin en rood naar blond valt, hangt af van hoeveel melanocyten ze hebben, welk pigment die cellen produceren en hoeveel van elke schaduw.
Bijvoorbeeld: eumelanine, een stof in de melanoctye, produceert zwart tot bruin, terwijl feomelanine geel tot rood produceert. Hoe meer kleurproducerende cellen een baby heeft, en hoe meer eumelanine die cellen maken, des te donkerder het haar.
Baby's met maar weinig melanocyten die weinig eumelanine produceren, krijgen lichtbruin tot blond haar. Baby's wiens cellen meer feomelanine produceren, krijgen roder haar.
Rood haar is een van de weinig eigenschappen die door één enkel gen worden gecontroleerd. Als een baby twee kopieën krijgt, produceren ze veel feomelanine en krijgen ze een hoofd vol rood haar. Deze baby's hebben ook een lichte huid en sproeten. Dit gen zorgt ervoor dat de melanocyten in de huid samenklooien, wat sproeten veroorzaakt. Mensen met sproeten maar zonder rood haar hebben waarschijnlijk slechts één van de genen geërfd die voor rood haar zorgen.
Haarkleur verandert in de loop van de tijd: zelfs als een baby met een hoofd vol zwart haar geboren wordt, kan dat veranderen. Haarkleur is vooral gevoelig voor verandering tijdens de puberteit, wanneer hormonen genen kunnen activeren die de kleur of krul veranderen.
Oogkleur
Meeste baby's worden geboren met blauwachtig-grijze ogen. Dat komt doordat de kleurproducerende cellen in de regenbooghuid blootstelling aan licht nodig hebben om te activeren. Het kan tot zes maanden duren voordat de oogkleur stabiel is.
Net als haarkleur wordt oogkleur bepaald door melanocyten. Na verloop van tijd: als melanocyten weinig melanine afscheiden, krijgt de baby blauwe ogen. Bij iets meer worden de ogen groen of hazelbruin. Bruine ogen ontstaan wanneer melanocyten veel melanine produceren.
Bij de bepaling van hoeveel melanine geproduceerd wordt, spelen ten minste twee genen een rol. Deze komen in twee vormen (allelen) voor: één met bruin en blauw, en één met blauw en groen. De oogkleur van de baby hangt dus af van de combinatie van allelen die ze van beide ouders overerven.
Als beide ouders donkere ogen hebben, is de kans groot dat de baby ook donkere ogen krijgt, omdat het bruine allel dominant is. Maar als er blauwe ogen aan beide kanten van de familie voorkomen, is het niet onmogelijk dat twee bruinogende ouders een blauwogend kind krijgen.
- Als beide ouders blauwe ogen hebben, is de kans groot dat hun kind blauwe ogen krijgt, maar niet altijd.
- Twee bruinogende ouders krijgen waarschijnlijk een kind met bruine ogen, maar ook dat is niet gegarandeerd.
- Als een of meer grootouders blauwe ogen hebben, neemt de kans op een blauwogende baby iets toe.
- Als één ouder bruine ogen heeft en de andere blauwe, is de kans ongeveer 50/50 op bruine ogen.
Lengte en lichaamsbouw
De metingen van een baby bij de geboorte voorspellen niet noodzakelijk de toekomstige lengte en gewicht. Veel factoren beïnvloeden de grootte bij de geboorte, zoals het dieet van de moeder tijdens de zwangerschap en diverse gezondheidsfactoren.
Meer dan 100 genen coderen voor lengte, dus ongeacht de beginmetingen, zullen baby's uitgroeien tot hun genetisch vooraf bepaalde lengte.
Er zijn manieren om een ruwe schatting te maken. Voor een meisje: haal 13 cm (5 inch) af van de lengte van de vader en gemiddelde dat met de lengte van de moeder. Voorbeeld: vader 188 cm (6'2"), moeder 168 cm (5'6") → uitkomst 171,5 cm (5'7,5").
Voor een jongen: tel 13 cm op bij de lengte van de moeder en gemiddelde dat met de lengte van de vader. Met dezelfde cijfers: zoon kan 181,5 cm (5'11,5") worden.
Toch is er geen betrouwbare manier om de toekomstige lengte vast te stellen. Selfs groeicurves kunnen afwijken. Naast genetische factoren spelen voeding en fysieke activiteit ook een rol.
Lijken meisjes en jongens op elkaar?
De meeste mensen denken dat alle baby's er hetzelfde uitzien tot ze ouder worden. Daarom steunen ze op kledingcues als roze kleding, oorknopjes en haarstrikjes om het geslacht te raden. Maar studies tonen aan dat mensen zelfs zonder die hints baby's in ongeveer 60% van de gevallen correct als jongen of meisje kunnen classificeren.
Deze studie, gecombineerd met andere, bevestigt dat mensen, als ze er goed naar kijken, babymeisjes van babyjongens kunnen onderscheiden zonder externe hints.
Naarmate baby's ouder worden, rijpen hun kenmerken. Puberiteit zorgt ervoor dat ze verschillende paden bewandelen. Studies tonen aan dat volwassenen het geslacht van een willekeurige persoon kunnen raden aan hand van neus, ogen of wenkbrauwen.
Is het waar dat pasgeborenen meer op papa lijken?
Er is een veelvoorkomend geloof dat nieuwe baby's meer op hun vader lijken dan op hun moeder. Het idee: evolutie gunstigde kinderen die bij de geboorte op hun vader lijken, als natuurlijke manier voor de vader om zeker te weten dat het kind van hem is. Een studie uit 1995 gaf hier enige wetenschappelijke ondersteuning: mensen waren beter in het matchen van foto's van eenjarigen met hun vader dan met hun moeder.
Meerdere studies daarna toonden echter aan dat baby's meestal op beide ouders evenveel lijken. Één studie suggereert zelfs dat in de eerste drie dagen de baby meer op de moeder lijkt – maar zij zal juist benadrukken dat het kind op de vader lijkt.
Onderzoekers speculeren dat moeders dit onbewust doen. Ze theoriseren dat het een geëvolueerde of geconditioneerde reactie is.
Voordelen van op papa lijken
In een studie naar kinderwelzijn bleek dat baby's van alleenstaande moeders die meer op hun vader leken, een jaar later gezonder waren dan baby's die niet op hun vader leken. Onderzoekers geloven dat wanneer een baby op de vader lijkt, deze zich meer in het kind herkent en vaker interactie heeft, bezoekt en voorzorgt.
Het onderzoek liet zien dat vader gemiddeld 2,5 dag meer per maand met het kind doorbracht als de baby meer op hem leek. Frequente bezoeken zorgen voor meer zorg, toezicht en ondersteuning voor de gezondheid en economische behoeften van het kind.
Als je baby helemaal niet op je lijkt
Sommige ouders schudden het op als hun kind niet op hen lijkt. Immers, wat er binnen zit telt, toch? Toch is het normaal om je gekwetst te voelen als iemand zegt dat je kind niet op je lijkt, of vraagt of je de oppas bent.
De beste manier om met onbeleefde opmerkingen om te gaan is ze aan je af te laten glijden. Glimlach en wissel van onderwerp.
Als je dat niet kunt, maak er een grapje van. Je kunt zeggen: "Klopt, maar ze heeft mijn charmante persoonlijkheid." Of zelfspot: "Gelukkig lijkt hij niet op mij." Of: "Jep, ik wacht nog op mijn vijftig procent DNA."
De sleutel is te begrijpen dat mensen meestal gewoon een vergelijking willen maken. Het heeft vaak niets met jou te maken, meer met hen – zeker als het familie is. Ze willen een band met de baby vinden. Meestal willen ze je niet onbelangrijk voelen laten.
Maar als het je stoort dat je kind niet op je lijkt, zoek dan naar andere gedeelde kenmerken. Misschien maakt je baby dezelfde gezichtsuitdrukking als jij bij concentreren. Of je kleuter deelt je liefde voor augurken. Het belangrijste: je hoeft niet op je kinderen te lijken om een band te delen.
Een woord van Verywell
Ongeacht hoe je baby eruitziet, hij of zij is een deel van jou en deelt 50% van je DNA. Maak je geen zorgen over de fysieke kenmerken die je baby heeft geërfd. Die kunnen immers veranderen. Geniet in plaats daarvan van de tijd met je kleine wonder.
