• Niemowlęta
• Zakładanie rodziny
• Dzieci
• Ogólne rodzicielstwo
• Noworodki
• Nastolatki
• Maluchy
• Ciąża

Dlaczego zabawa symboliczna (dramatyczna) jest tak ważna dla maluchów?

Zabawa symboliczna (dramatyczna) to termin określający codzienne zabawy „w udawanie”, które dzieci naturalnie lubią. Od przebierania się, przez lalki, po superbohaterskie role – zabawa symboliczna przyjmuje różne formy w zależności od wieku i zainteresowań.

W zależności od wieku i zainteresowań, Twoje dziecko może włączać w grę elaborowane rekwizyty i dołączać do znajomych, przejmując złożone role w historii; albo cicho wyimaginować proste scenariusze bez lalek, zabawek, kostiumów czy innych ludzi.

Przyjemne jest obserwowanie dzieci w tych grach, ale to, co widzisz, gdy obserwujesz dziecko w trakcie zabawy symbolicznej, to nie tylko coś urocze. Zabawa symboliczna jest faktycznie kluczowa dla rozwoju dziecka, wspierając umiejętności intelektualne i werbalne.

Wyobraźnia i rozwój intelektualny

Podczas zabawy symbolicznej małe dzieci mają szansę przeżyć ponownie sceny ze swojego życia – te, których byli świadkami lub w których uczestniczyły. Możesz zobaczyć, jak Twoje maluch serwuje „swoim niemowlętom” obiad tak, jak Ty, lub pirouetuje po pokoju jak księżniczka z filmu, który właśnie oglądała.

To znak, że maluch zaczyna potrafić utrzymać obrazy w głowie. To pierwszy krok do bardziej złożonej zabawy i myślenia symbolicznego, które zauważysz w aktywnościach takich jak:

• Angażowanie w złożone gry z innymi dziećmi: Wokół 3. roku życia dzieci odchodzą od zabawy równoległej i zaczynają wchodzić w interakcje z rówieśnikami, biorąc udział w złożonych grach, gdzie współpracują i dzielą perspektywę. To pozwala im ćwiczyć bardziej dorosłe interakcje. Np. dziecko może grać w nauczycielkę, a przyjaciele w uczniów. Może poprowadzić ich w ulubionej piosence, „nauczyć” lekcję, ogłosić przerwę – a w tym czasie doskonali umiejętność komunikacji i logicznego myślenia.
• Naśladowanie innych: Na początku maluch może naśladować Twoje dokładne ruchy, ale z rozwojem myślenia nie tylko odtwarza to, co widział, ale tworzy nowe wersje historii. Najpierw udaje, że robi zakupy jak mama, a później ustawia pluszaki w rzędzie i robi zakupy dla zwierzątek.
• Ćwiczenie myślenia wyższego rzędu: To, co odróżnia zabawę symboliczną od gier biernych, to to, że dziecko spontanicznie tworzy coś nowego. To pozornie prosta aktywność wymaga od małych dzieci planowania, organizowania i rozwiązywania problemów.
• Kreatywność: Dziecko może przeżywać tę samą historię raz po raz, za każdym razem dodając coś nowego, by była lepsza lub inna.
• Używanie przedmiotów jako zastępców rzeczywistych: Miska staje się kapeluszem, patyczek – telefonem.

Dziecko może też próbować Cię rozbawić tymi grami. Pierwszy raz, gdy maluch przebiegnie dom udając pociąg, Cię rozśmieszy, więc na pewno będzie to powtarzać, by wywołać tę samą reakcję.

Zabawa „w udawanie” i umiejętności werbalne

Gry wyobrazni pomagają małym dzieciom doskonalić umiejętności werbalne, bo dają im szansę ich użycia. Porównaj grę, w której maluch udaje, że bada pluszak jak lekarz.

Może (nawet prostymi słowami) kazał pluszakowi otworzyć usta albo powiedzieć, że strzykawka nadchodzi. Porównaj to z aktywnością taką jak rzucanie piłką lub oglądanie wideo, w której nie musi używać słów. Oto znaki budowania umiejętności werbalnych w zabawie symbolicznej:

Tworzenie skojarzeń między przedmiotami

Gdy małe dzieci manipulują losowymi zabawkami i organizują je w grę lub fabułę, zaczynają grupować przedmioty w głowie. Badania pokazują, że zabawa symboliczna pomaga dzieciom tworzyć zwyczajne i niezwykłe skojarzenia między zabawkami.

Np. maluch naturalnie widzi powiązanie między kubkami i łyżeczkami w zestawie do herbaty, ale zacznie też widzieć połączenie między talerzykiem z tego zestawu a płaskim, okrągłym dyskiem z gry planszowej, którą wyciągnęła w zabawie. To początek używania wspólnych słów opisowych dla podobnych przedmiotów.

Mówienie na głos

Spróbuj podsłuchać malucha grającego samodzielnie. Bez interwencji dorosłych, może naturalnie angażować się w nieskrępowane opowiadanie historii lub myślenie na głos.

Badacze nazywają to „mową egocentryczną”, bo dotyczy wyłącznie dziecka – nie obchodzi go, co inni mówią lub potrzebują, jest we własnym świecie. To pozwala dziecku usłyszeć własną wokalizację słów i bawić się ich brzmieniem. Może to zachęcić do eksperymentowania ze słowami (prawdziwymi i wymyślonymi) i budowania pewności siebie w mowie.

Mówienie coraz więcej

Nadzwyczaj wiele badań poświęcono udawanej zabawie dzieci, a jedno z powtarzalnych odkryć: dziecko, które zaczyna narrację i rozbudowuje historię, mówi coraz więcej.

Może po prostu cieszyć się dźwiękiem własnego głosu, albo, jak u starszych dzieci, zapiera się w historii i kontynuuje jej rozwijanie. Dzieci, które mają dużo czasu na ćwiczenie mówienia w sytuacjach wyimaginowanych, mogą mówić więcej też w codziennych rozmowach.

Jak zachęcać do zabawy symbolicznej

Zabawa symboliczna przychodzi dzieciom naturalnie, ale w epoce ciągłej stymulacji, TV, gier elektronicznych i zorganizowanych zajęć, małe dzieci mogą mieć ograniczony czas na rozluźnienie wyobraźni. Aby pomóc dziecku czerpać korzyści z gier wyobrazni, spróbuj tych szybkich wskazówek:

• Daj maluchowi czas i przestrzeń do niezależnej zabawy i inicjowania własnych gier symbolicznych. Może to oznaczać wyłączenie TV, usunięcie zabawek elektronicznych ze strefy zabawy i pozwolenie maluchowi na eksplorację zabawek bez prowadzenia czy interwencji.
Bądź gotowa do sporadycznego uczestnictwa w jego zabawie „w udawanie”. Np. dołącz do herbaty lub pomóż mu przebrać się w kowboja – ale tylko, gdy o to poprosi.
• Miej pod ręką kilka kluczowych rekwizytów do zabawy symbolicznej. Dzieci nie potrzebują dużo, by tworzyć wyimaginowane światy i rozbudowane fabuły. Moje maluch szczęśliwie zamienia kubki i miski z mojej spiżarni w zamki i tor wyścigowe dla samochodzików. Ale też długo „rozmawia”, budując światy z klocków Lego Duplo, a gdy gotuję obiad, wciągam kuchcik zabawkowy do prawdziwej kuchni, by mógł gotować obok mnie. Zabawek takie zapalają kreatywność i zachęcają do gry wyobrazni.
• Stara się organizować czas, by dziecko mogło wchodzić w interakcje z innymi dziećmi. Jeśli dziecko chodzi do żłobka lub ma rodzeństwo, masz to z głowy, ale dla innych warto dołączyć do lub założyć grupę zabaw. Choć interakcja społeczna nie jest konieczna dla zabawy symbolicznej, dodaje element, który pomaga budować umiejętności językowe i społeczne.