• Niemowlęta
• Zakładanie rodziny
• Dzieci
• Ogólne rodzicielstwo
• Noworodki
• Nastolatki
• Maluchy
• Ciąża

Nieśmiałość

Niektórzy witają nowe doświadczenia i ludzi z otwartością. Czekają na każdą okazję do towarzyskowania. Często jako pierwsi przedstawiają się i łatwo wplatają się w rozmowę. Inni są cichymi i nieśmiałymi, woląc powoli przyzwyczajać się do nowych ludzi i sytuacji.

Co to jest nieśmiałość?

Nieśmiałość to emocja wpływająca na to, jak osoba czuje i zachowuje się w obecności innych. Może oznaczać uczucie dyskomfortu, niepewności, nerwowości, rozczarowania, strachu, niepewności. Osoby czujące nieśmiałość mogą odczuwać fizyczne objawy: rumienienie, zagłuszenie głosu, drżenie rąk, duszność.

Nieśmiałość to przeciwieństwo bycia swym u innych. Gdy ktoś czuje nieśmiałość, może wahać się coś powiedzieć lub zrobić, bo czuje się niepewnie i nie jest gotowy, by zostać zauważonym.

Reakcja na nowe rzeczy

Nowe i nieznane sytuacje mogą wywołać nieśmiałość — pierwszy dzień szkoły, spotkanie nowej osoby, wystąpienie publiczne po raz pierwszy. Ludzie częściej czują nieśmiałość, gdy nie wiedzą, jak się zachować, nie wiedzą, jak zareagują inni, lub gdy uwaga jest skupiona na nich. Rzadziej czują nieśmiałość w sytuacjach, które znają, w których wiedzą, co robić/powiedzieć, lub są wśród znajomych.

Jak inne emocje, nieśmiałość może być łagodna, umiarkowana, intensywna — zależnie od sytuacji i osoby. Kto zazwyczaj lub często czuje nieśmiałość, może uważać się za osobę nieśmiałą. Osoby nieśmiałe mogą potrzebować więcej czasu na przyzwyczajenie się do zmiany. Mogą preferować to, co znane.

Osoby nieśmiałe często wahają się przed nowymi wyzwaniami. Często wolą obserwować innych przed dołączeniem do aktywności grupowej. Zazwyczaj dłużej potrzebują, by rozluźnić się przy nowych ludziach i sytuacjach.

Czasem bycie cichym i introwertycznym jest znakiem naturalnie nieśmiałej osobowości. Ale nie zawsze. Bycie cichym nie zawsze to to samo co bycie nieśmiałym.

Dlaczego niektórzy są nieśmiali?

Nieśmiałość w części wynika z genów. Wpływają też nauczone zachowania, reakcje innych na nieśmiałość i życiowe doświadczenia.

• Genetyka. Geny determinują cechy fizyczne: wzrost, kolor oczu, skóry, budowę ciała. Ale geny wpływają też na cechy osobowości, w tym nieśmiałość. Ok. 20% ludzi ma genetyczne skłonność do naturalnej nieśmiałości. Ale nie każdy z tą skłonnością rozwinie temperament nieśmiały. Doświadczenia życiowe też grają rolę.
• Doświadczenia życiowe. Gdy ludzie stoją przed sytuacją mogącą wywołać nieśmiałość, sposób, w jaki z nią radzą, kształtuje ich przyszłe reakcje. Np. jeśli nieśmiali podchodzą do nowych rzeczy stopniowo, może to pomóc im stać się pewniejszymi i swobodniejszymi. Ale jeśli czują się zmuszeni do sytuacji, do których nie są gotowi, lub są drągani/bici — to może je sprawić jeszcze bardziej nieśmiałymi.
  
  Przykłady innych ludzi też odgrywają rolę. Jeśli rodzice nieśmiałego dziecka są nadmiernie ostrożni lub nadopiekuńscy, mogą nauczyć dziecko cofania się od sytuacji, które mogą być niekomfortowe lub nieznane.

Siła nieśmiałości

Wielu chce zmniejszyć swoją nieśmiałość. Ale naturalnie nieśmiali mają darów, których mogą nie doceniać. Np. bo nieśmiali mogą preferować słuchanie od mówienia, czasem stają się doskonałymi słuchaczami (a jaki przyjaciel nie ceni dobrego słuchacza?!).

Nieśmiali mogą też stać się wrażliwi na uczucia innych. Dzięki wrażliwości i umiejętności słuchania wielu osób z nieśmiałą naturą jest wyjątkowo troskliwych i zainteresowanych tym, jak inni się czują. Ludzie często uważają ich za najlepszych przyjaciół.

Oczywiście niektórzy chcą czuć mniej nieśmiałości, by więcej cieszyć się towarzyskowaniem i byciem sobą. Jeśli próbujesz stać się mniej nieśmiały, pamiętaj:

• Pokonywanie nieśmiałości wymaga praktyki. Nieśmiali dają sobie mniej szans na ćwiczenie zachowań społecznych. Nie dziwi, że ci, którzy unikają towarzyskowania, nie czują się tak pewni społecznie jak wykwintni — mają mniej praktyki! Im więcej ćwiczysz zachowania społeczne, tym stają się łatwiejsze i naturalniejsze.
• Rób małe, stałe kroki do przodu. Wolno jest OK. Ale idź do przodu. Cofanie się od sytuacji wywołujących nieśmiałość utwierdza ją i utrudnia przełamanie. Buduj pewność, robiąc jeden mały krok naraz.
• OK, by czuć się niezręcznie. Każdemu się tak zdarza. Nieśmiali często boją się niezręczności lub dyskomfortu. Nie pozwól, by to cię zatrzymało. Możesz czuć się niezręcznie, zapraszając crush na pierwsze randkę. To zupełnie naturalne. Czy powie tak — czy nie — nie zależy od ciebie. Ale nie zaproszenie w ogóle oznacza, że nigdy nie dostaniesz tej randki. Więc idź na to!
• Wiedz, że to możliwe. Wiele osób nauczyło się radzić sobie z nieśmiałością. Wiesz, że ty też możesz.

Gdy nieśmiałość jest ekstremalna

Większość naturalnie nieśmiałych ludzi uczy się radzić sobie z nią, by nie przeszkadzała w tym, co lubią robić. Uczą się rozluźniać się przy nowych ludziach i sytuacjach. Rozwijają życzliwość i pewność siebie, przełamując nieśmiałość.

Ale u niewielu ludzi uczucia nieśmiałości są ekstremalne i wydają się trudne do pokonania. Gdy nieśmiałość jest tak silna, uniemożliwia interakcje, udział w zajęciach, towarzyszenie. Zamiast rozluźnić się po chwili, osoba z ekstremałną nieśmiałością doświadcza rosnącego, paraliżującego strachu. To sprawia, że unika sytuacji społecznych i wstrzymuje się od nowych rzeczy i znajomych. Ekstremalna nieśmiałość sprawia, że rozmowa z kolegami z klasy lub nauczycielami jest niekomfortowa — i wydaje się niemożliwa.

Bo ekstremałna nieśmiałość utrudnia towarzyszenie, może też wpływać na pewność siebie i samoocenę. I może powstrzymywać od wykorzystywania szans i próbowania nowych rzeczy. Ekstremalne uczucia nieśmiałości są często oznaką stanu lękowego zwanego fobią społeczną. Osoby z fobią społeczną często potrzebują pomocy terapeuty, by pokonać ekstremałną nieśmiałość.

Ktoś z fobią społeczną — lub ekstremałną nieśmiałością — może to pokonać! To zajmuje czas, cierpliwość, odwagę i praktykę. Ale warto. Nagrodą jest więcej przyjaciół, więcej radości, większa pewność siebie.

Bądź wierny sobie

Nie możemy zmienić naszej prawdziwej wewnętrznej natury (i kto by chciał?). Jeśli masz naturalnie nieśmiały styl, albo nieśmiałość cię hamuje, możesz musieć pracować nad rozwijaniem poczucia swobody przy nowych ludziach.

Większość ludzi odkrywa, że im więcej ćwiczy towarzyszenie, tym łatwiej. Ćwiczenie umiejętności społecznych — asertywności, rozmowy, przyjaznego i pewnego języka ciała — pomaga pokonywać nieśmiałość, budować pewność siebie i cieszyć się codziennymi przeżyciami.