Rak piersi u nastolatków: przyczyny, objawy i czynniki ryzyka

Rak piersi u nastolatków jest rzadki i może wystąpić u chłopców i dziewcząt. Jest to niekontrolowany wzrost komórek w piersiach. Większość objawów zmian w piersiach wynika ze zmian hormonalnych, a nie z nowotworowego wzrostu komórek. Jeśli jednak pozostanie nieleczony, może on dotknąć sąsiednich tkanek i narządów oraz dawać przerzuty do innych części ciała.

Rak piersi zazwyczaj dotyka kobiet powyżej 40. roku życia. Badania wykazały jednak przypadki diagnozowane u około 5% kobiet poniżej 40. roku życia. Może zatem wystąpić w każdym wieku.

Przeczytaj poniżej, aby dowiedzieć się o objawach, przyczynach, czynnikach ryzyka, diagnozie, leczeniu i profilaktyce raka piersi u nastolatków, a także o typach tego nowotworu.

Znaki i objawy raka piersi u nastolatków

Nie wszystkie zmiany w piersiach są cechami klinicznymi raka piersi, zwłaszcza u nastolatków. Warto skonsultować się z lekarzem, aby potwierdzić dokładną przyczynę.

Typowe objawy i znaki raka piersi to:

  • Ból piersi silniejszy niż typowy bólecy piersi podczas miesiączkowania
  • Guzek w piersi wyczuwalny przy badaniu palpatacyjnym
  • Guzek rozprzestrzeniający się na karkowatę lub pachę
  • Pobrzęknięte węzły chłonne na szyi lub w pachach
  • Opuchlizna i zaczerwienienie piersi; zagłębienia skóry piersi
  • Bolesność sutka
  • Wydzielina z sutka: ciecz, eiter, krew
  • Asymetria kształtu i wielkości obu piersi – lekkie asymetrie są często normalne

Choć te objawy występują przy raku piersi, u większości nastolatków i przednastolatków są one spowodowane innymi przyczynami, takimi jak zmiany hormonalne. Dlatego konieczna jest konsultacja ze specjalistą dla prawidłowej diagnozy.

Przyczyny zmian w piersiach u nastolatków

Małe guzki w piersiach odkrywane przez nastolatków i młodych dorosłych są często zmianami niestworowymi (łagodnymi) wywołanymi infekcjami lub wahaniami hormonalnymi. Te zmiany niestworowe często znikają bez leczenia. Zaleca się jednak wizytę u lekarza.

Najczęstsze przyczyny zmian w piersiach u nastolatków i przednastolatków to:

  • Guzek w piersi, który może być torbielą lub fibroadenomą (łagodnym guzkem piersi). Około 50% fibroadenom znika w ciągu 5 lat, inne wymagają leczenia.
  • Zaczerwienienie i ostry ból piersi z jednej strony, często z powodu infekcji
  • Naprężenie i ostry ból piersi z obu stron bez zaczerwienienia, co może wskazywać na ciążę
  • Nawracający ból piersi związany z miesiączkowaniem, może to być mastalgia cykliczna
  • Wydzielina z sutka, w tym eiter, ciecz serwatowa, mleko lub krew, spowodowana infekcjami piersi, urazami i galaktoreą
  • Przewlekły ból piersi niezwiązany z cyklem miesiączkowym, spowodowany np. marihuaną, torbielami lub fibroadenomą
  • Przedmiesiączkowe naprężenie i ból piersi z powodu nadmiaru płynów w organizmie, wywołane zmianami hormonalnymi. Mogą rozpoczynać się tydzień przed miesiączkowaniem i ustępuwać w jego trakcie. Wiele nastolatek czuje ulgę po ibuprofenie i noszeniu dobrze trzymającego biustonosz.
  • Rozrzedzenie piersi, jamica naparzona, często wywołana gronkami złotoustnymi, powodująca ból, zaczerwienienie i guzek (ból guzka) w piersi. Często występuje po urazie sutka, laktacji lub piercingu sutka i wymaga usunięcia eitru igłą oraz antybiotyku doustnego.
  • Hematom piersi, czyli zgromadzenie krwi w piersi z powodu urazu

Warto skonsultować się z lekarzem, jeśli nastolatka lub nastolatek skarży się na te objawy. Choć nie wskazują one na raka piersi, niektóre zmiany wymagają leczenia medycznego.

Czynniki ryzyka i przyczyny raka piersi u nastolatków

Dokładna przyczyna raka piersi w wielu przypadkach nie jest znana. Poniższe czynniki mogą jednak zwiększać ryzyko u nastolatka:

  • Zmiany wysokiego ryzyka w biopsji
  • Historia rodzinna raka piersi, zwłaszcza w młodym wieku
  • Poprzednia radioterapia klatki piersiowej z powodu nowotworów dzieciństwa, np. limfoma Hodgkina
  • Historia rodzinna zespołów genetycznych, np. zespołu Li-Fraumeni
  • Obecność mutacji genetycznych BRCA1 lub BRCA2 – 1 na 40 osób pochodzenia aszkenazyjskiego nosi którąś z mutacji

Uwaga: Nie wierz w mity, że deodoranty, biustonosze z sztywienkami, piercingi sutków lub trzymanie telefonu w kieszeni piersiowej zwiększają ryzyko raka piersi. Nie są to fakty naukowo udowodnione.

Choć rak piersi u mężczyzn stanowi 1% wszystkich przypadków, u nastolatków chłopców jest niezwykle rzadki. Badanie piersi może zostać zalecone nastolatkom z wysokim ryzykiem, jeśli martwią się o zmiany lub guzki.

Powikłania raka piersi

U młodych kobiet z rakiem piersi często obserwuje się następujące powikłania:

  • Problemy z ciążą i płodnością po chemioterapii. Niektóre dziewczyny mają amenoreę i wracają do miesiączkowania po miesiącach, inne rozwija przedwczesną niewydolność jajników (POF)
  • Problemy kostne – osteoporoza, osteopenia, złamania po leczeniu chemioterapeutykami i lekami endokrynnymi (hormonalnymi)
  • Problemy psychologiczne z powodu stresu związane z diagnozą lub leczeniem, np. mastektomią
  • Powikłania po operacjach usuwania piersi: krwawienie, seroma (zgromadzenie płynu) i hematom (zgromadzenie krwi) w miejscu operacji oraz ryzyko zakrzepicy
  • Choroby serca nawet po wielu latach z powodu działania chemioterapeutyków
  • Nawrot raka piersi lub nowotwór wtórny (przerzutowy) rozprzestrzeniający się na pobliskie tkanki lub inne narządy: płuca, mózg, kości

Warto porozmawiać z onkologami dziecięcymi, aby poznać prognozę. Przebieg i leczenie zależą od momentu diagnozy, typu raka i jego rozprzestrzenia.

Diagnoza raka piersi

Nastolatki nie są objęte regularnym przesiewem raka piersi ze względu na rzadkość wystąpień w wieku dojrzewania. Warto jednak porozmawiać z lekarzem rodzinnym, jeśli w rodzinie występuje rak piersi lub nastolatek martwi się o zmiany w piersiach.

Do diagnozy stosuje się m.in. następujące procedury i testy:

  • Badanie fizykalne i wywiad – ocena ogólnego stanu zdrowia i czynników ryzyka
  • Kliniczne badanie piersi (CBE) – poszukiwanie guzków i ocena ich cech (ruchomość, konsystencja)
  • Mammografia – rentgen piersi w poszukiwaniu wzrostów
  • USG piersi – fale dźwiękowe do wizualizacji tkanek
  • Rezonans magnetyczny (MRI) – szczegółowe obrazowanie piersi i okolic
  • PET (pozytonowa tomografia emisyjna) – glukoza radioaktywna pomaga wizualizować przerzuty
  • Badania krwi – markery nowotworowe
  • Rentgen klatki piersiowej – ocena kości i niektórych typów raka
  • Biopsja – analiza próbek w celu określenia typu nowotworu

Nie zamawia się wszystkich testów naraz; lekarze zamawiają obrazowanie, by potwierdzić podejrzenie. MRI i PET wykonuje się po wstępnej diagnozie dla lepszej wizualizacji i oceny rozprzestrzenia. Nie ma standaryzowanej metody stadializacji raka piersi u dzieci, więc leczenie i prognoza ustala się na podstawie diagnozy.

Leczenie raka piersi u nastolatków

Dostępne są różne metody leczenia dla dzieci i nastolatków z rakiem piersi, w tym standardowe terapie i nowe testowane w badaniach klinicznych. Zespół wielodyscyplinarny specjalistów, w tym onkologów dziecięcych, prowadzi leczenie.

Standardowe leczenie dla zmian niestworowych to:

  • Obserwacja (watchful waiting) i monitorowanie bez leczenia. Niektóre zmiany, np. guzki łagodne, mogą zniknąć same.
  • Chirurgia usuwająca zmianę, a zazwyczaj nie całą piers.

Nastolatki z rakiem piersi (złośliwym) mogą otrzymać:

  • Chirurgiczne usunięcie guzka (zazwyczaj bez mastektomii)
  • Radioterapię promieniowaniem rentgenowskim lub innym, niszczącą komórki nowotworowe
  • Terapię celowaną specyficznymi chemioterapeutykami działającymi tylko na komórki nowotworowe, mniej toksyczną niż standardowa chemioterapia

Mastektomia (usuwanie całej piersi) wykonuje się, jeśli guzak rozlegle rozsiewa się w tkance piersi i jest wysokie ryzyko nawrotu. Warto skonsultować się z onkologiem dziecięcym, by dobrać najlepszą opcję. Zalecane są regularne wizyty kontrolne do oceny skutków leczenia i przesiewu na przerzuty lub nawroty.

Czy można zapobiec rakowi piersi u nastolatków?

Większość nowotworów u nastolatków, w tym rak piersi, nie da się zapobiec, ponieważ nie znane są przyczyny. Ograniczenie czynników ryzyka środowiskowych, np. promieniowania, może zmniejszyć ryzyko przyszłych nowotworów. Robi się to jednak tylko w przypadkach nieuniknionych, np. leczenia nowotworu dziecięcego.

Usunięcie tkanek piersiowych może pomóc nastolatkom z mutacjami predysponującymi do raka piersi. Nie robi się tego jednak powszechnie, zwłaszcza w wieku nastolatka, bo rak piersi jest rzadki nawet przy czynnikach ryzyka.

Wskaźniki przeżycia nastolatków z rakiem piersi

Według Moffitt Cancer Center, wskaźniki przeżycia nastolatków i młodych dorosłych z rakiem piersi są wysokie dzięki dostępności różnych opcji leczenia i temu, że większość nastolatków jest wystarczająco zdrowa, by znosić agresywne terapie.

Typy raka piersi

Istnieje wiele typów raka piersi, kategoryzowanych w zależności od typów komórek, które dotykają. Większość to karcinomy – guzki pochodzące z komórek nabłonkowych, a konkretnie adenokarcinomy z rurek mlecznych lub gruczołów (graniczków).

Ze względu na rozprzestrzenienie wyróżnia się:

  • Rak piersi in situ – pochodzi z rurki mlecznej, nie rozsiewa się na inne tkanki piersi. Nazywany też karcinomą rurkowa in situ (DCIS). To rak nieinwazyjny lub preinwazyjny.
  • Rak piersi inwazyjny – inwazja do sąsiednich tkanek piersi. Najczęstsze: karcinoma rurkowato-inwazyjna (IDC) i karcinoma graniczkowo-inwazyjna (ILC).

Niektóre raki inwazyjne mają cechy szczególne, różne leczenie i prognozę. Są mniej złośliwe, ale trudniejsze do leczenia. Typy szczególne to:

  • Rak piersi triplenegatywny – agresywny typ inwazyjny, bez receptorów typowych dla raka piersi.
  • Rak piersi zapalny – rzadki, szybko rozwijający się typ inwazyjny, powodujący zaczerwienienie, opuchliznę i bolesność piersi.

Mniej powszechne typy guzków piersi dotykają innych komórek niż rurki mleczne i wymagają specyficznego leczenia. Do nich należą:

  • Choroba Pageta sutka – rak rozwijający się z rurek i rozsiewający się na oksówkę i sutek.
  • Guzki phyllodes – guzki z tkanki łącznej, łagodne (niestworowe), pochodzące z rurek lub graniczek.
  • Angiosarkoma – w komórkach ściannych naczyń limfatycznych lub krwionośnych, może angażować skórę. Często po poprzednich radioterapiach.

Wsparcie i motywacja dla nastolatków z rakiem piersi

Życie nastolatka ma swoje wyzwania, a diagnoza raka może być zburzeniem. Stałe wsparcie rodziny i bliskich pomaga wielu nastolatkom patrzeć na życie optymistycznie.

Dr Asher Marks, dyrektor Programu dla Młodzieży i Młodych Dorosłych oraz pediatryczny hematolog i onkolog medyczny w Yale Medicine, który pomógł stworzyć Ośrodek Opieki nad Rakiem u Nastolatków, mówi: „Kiedy młodzież i młodzi dorośli otrzymują diagnozę raka, czasem nie potrafią się zidentyfikować z rówieśnikami, którzy nie zmagają się z tak poważnymi sprawami. Dlatego pragną interakcji z innymi nastolatkami w tej samej sytuacji”.

Dodaje też: „Wiemy z badań, że pacjenci bez solidnych sieci wsparcia psychologicznego gorzej radzą sobie prognostycznie. Więcej depresji, lęku, mniejsza współpraca. To realnie wpływa na wynik medyczny”. Warto szukać wsparcia w lokalnych organizacjach i platformach online, by pomóc nastolatkowi zmagać się ze chorobą.

Nie wszystkie zmiany i objawy w piersiach u nastolatków oznaczają rak piersi. Choć rzadki, nastolatkowie mogą na niego zachorować. Wczesna opieka medyczna i leczenie kojarzą się z lepszą prognozą. Nastolatkowie z czynnikami ryzyka (promieniowanie, zespoły genetyczne, wczesny rak piersi w rodzinie) powinni odwiedzać lekarzy podstawowej opieki dla przesiewu. Można też szukać pomocy w grupach wsparcia, pomagając nastolatkowi walczyć z rakiem piersi.

Previous:

Next: