• Niemowlęta
• Zakładanie rodziny
• Dzieci
• Ogólne rodzicielstwo
• Noworodki
• Nastolatki
• Maluchy
• Ciąża

Rozwój mózgu nastolatków w okresie dojrzewania

Jeśli kiedykolwiek zastanawiałeś się, dlaczego Twój przednastolatek nagle wydaje się zapominać wszystkiego, co nauczył się jako dziecko – ciesz się, bo istnieje naukowe wyjaśnienie. W dojrzewaniu fizyczne zmiany w mózgu mogą utrudniać odwoływanie umiejętności i informacji niezwiązanych z preoccupacją rozkwitającym życiem społecznym.

Wzrost kory przedczołowej

Badania dr Jaya Giedda w Narodowym Instytucie Zdrowia Psychicznego w Bethesda wykazały, że kora przedczołowa – obszar odpowiedzialny za regulację nastroju, pamięć roboczą, kontrolę impulsów, organizację i planowanie – przechodzi gwałtowny wzrost tuż przed dojrzewaniem. Mózg nadprodukuje neurony i synapsy. Synapsy łączą komórki nerwowe (neurony) w sieć ścieżek. Choć dziecko może pokazywać wzrost zdolności rozwiązywania problemów i organizacji w niektórych obszarach, może brakuje mu kontroli impulsów. Ponieważ kora przedczołowa nie jest w pełni rozwinięta, nastolatkowie mogą realizować, że coś jest niebezpieczne – np. jazda szybko – ale brakuje im kontroli impulsów, by opuścić pokusę, stwierdza Departament Zdrowia i Opieki USA. Jako rodzic możesz być zfrustrowany, bo wiesz, że Twój nastolatek wie lepiej, gdy angażuje się w ryzykowne zachowania, podczas gdy jego czyny wynikają z nadal niedojrzałej kory przedczołowej.

Przycinaanie synaptyczne

Po gwałtownym wzroście neuronów i synaps, mózg rozpoczyna przycinanie synaps, by usunąć połączenia niepotrzebne lub nieużywane, robiąc miejsce na konsolidację istotnych. Gdy synapsy są przycinane, mózg tworzy osłonę ochronną – mielinę – wokół dendrytów przenoszących sygnał z komórki do komórki, by je ustabilizować. W tym procesie umiejętności, które nastolatek kiedyś opanował, ale nie są już aktywne, mogą zostać przycięte, zostawiając Cię w niedowierzaniu, dlaczego dziecko nie pamięta informacji nauczonych wcześniej. Może oświadczyć, że nigdy nie uczyła się ułamków w matematyce i dlatego nie może zrobić zadania. Pamiętaj: nie udaje, że nie pamięta, by uciec od zadania. Może naprawdę wierzyć, że nigdy nie uczyła się ułamków, bo nie ma połączeń niezbędnych do odwołania tego faktu. Przycinaanie synaptyczne trwa od chwily po dojrzewaniu po 20. rok życia, podczas gdy mózg kontynuuje rozwój i doskonalenie ścieżek do nowych umiejętności i informacji, mówią Wendy Zukerman i Andrew Purcell, pisarze naukowi New Scientist Health.

Wzmocnianie połączeń

Według Giedda, na czym nastolatkowie skupiają się w tym okresie, zostanie wzmocnione, co czyni żywotne, by akademickie i osobiste dążenia były tymi, które młody nastolatek i rodzic chcą wzmocnić. Choć mogą mieć trudności z odwoływaniem nieużywanych umiejętności z dzieciństwa – jak tajemnicza sprawa nigdy nie nauczonych ułamków czy bajek – formują nowe połączenia, pozwalające przetwarzać informacje szybciej i wydajniej, nabierając nowych umiejętności. Ekspozycja dzieci w dojrzewaniu i nastolatków na wyzwawające poświęcenia akademickie i trzymanie ich przy wysokich oczekiwaniach w czasie wolnym wzmocni te nowe umiejętności. Clara Moskowitz, starsza redaktorka naukowa Live Science, mówi, że mózg wzmocnia najczęściej używane ścieżki i przycina mało używane. Dlatego tak ważne, by zachęcać nastolatków do zdrowych aktywności i ambitnych zainteresowań. Siedzenie na kanapie z grami wideo to nie te nowe umiejętności, które większość rodziców chce promować.

Ciała wołowe

Ciało wołowe – system włóknowy łączący dwie półkule mózgu i służący transportowi komunikatów z jednej strony na drugą – też rośnie, gdy dzieci przechodzą dojrzewanie. Ten rozwój jest istotny, bo otwiera drogę do wydajniejszego przetwarzania informacji i myślenia abstrakcyjnego. Gwałtowny wzrost ciała wołowego tworzy też nowe okno możliwości do szybkiego uczenia się języków, podobnego do tego w wczesnym dzieciństwie.

Małe mózgocz

Mały mózgocz – część mózgu z tyłu głowy, uważana za centrum kontroli ruchu – też rośnie w dojrzewaniu i przez lata nastolateckie. Mały mózgocz jest też instrumentalny w wyższych procesach myślowych: rozumowaniu matematycznym, filozofii, podejmowaniu decyzji, umiejętnościach społecznych. Jego wzrost w tym czasie tłumaczy wzrost zdolności do rozumowania, decydowania i rolę w rosnącej tendencji do kwestionowania przekonań i motywów innych. Giedd porównuje mały mózgocz do koprocesora matematycznego, niezbędnego do funkcjonowania, ale sprawiającego, że system działa gładko.