Stwardnienie rozsiane (SM) a ciąża – objawy, wpływ na ciążę, leczenie i przyczyny

Stwardnienie rozsiane (multiple sclerosis – MS) to choroba autoimmunologiczna atakująca układ nerwowy centralny (mózg i rdzeń kręgowy). Choroby autoimmunologiczne to stany, w których antyciała błędnie atakują zdrowe tkanki. Antyciała to komórki walczące z infekcjami.

Przy MS organizm atakuje osłonę mielinową – pokrycie chroniące komórki nerwowe, jak izolacja wokół przewodu elektrycznego. Uszkodzenie mieliny zwalnia lub blokuje przekazywanie sygnałów między mózgem a resztą ciała. Może to causar łagodne do ciężkie objawy wpływające na mięśnie, mowę i wzrok. MS zazwyczaj łagodne, ale z czasem niektórzy nie mogą pisać, mówić ani chodzić.

Ok. 1 na 1000 osób w USA ma MS. Kobiety chorują 2–3 razy częściej niż mężczyźni. Diagnoza zazwyczaj w wieku rozrodczym (20–40 lat), ale może wystąpić w każdym wieku.

Dobra wiadomość: jeśli masz MS i otrzymujesz odpowiednią opiekę medyczną, masz duże szanse na zdrową ciążę i zdrowe dziecko.

Jak zdiagnozować SM?

Objawy mogą obejmować:

  • Słabość, sztywność, skurcze mięśni.
  • Drętwienie, bóle w ciele.
  • Drgania (tremor) rąk/nóg.
  • Utratę równowagi.
  • Trudności chodzenia/ruchu rękami/nogami.
  • Problemy z mową.
  • Problemy ze wzrokiem.
  • Zmęczenie (ciągłe zmęczenie).
  • Zawroty głowy.
  • Problemy z pęcherzem/jelitami.
  • Problemy z myśleniem/pamięcią.
  • Depresja – silne smutek długotrwałe, zakłócające życie, wymagające leczenia.

Objawy mogą być łagodne lub ciężkie. Jeśli masz któreś, powiedz lekarzowi. Może skierować do neurologa – specjalisty chorób układu nerwowego (mózg, rdzeń, nerwy). Układ nerwowy pomaga ruszać, myśleć, czuć.

Do diagnozy mogą służyć:

  • Badanie przedmiotowe.
  • Badania krwi.
  • Testy pracy układu nerwowego (evoked potential tests).
  • Ponkcję pledową (spinal tap) – cienka igła w dolnym kręgosłupie, pobranie płynu mózgowo-rdzeniowego (CSF) do laboratorium. CSF otacza mózg i rdzeń.
  • Badania obrazowe: rezonans magnetyczny (MRI) – bezbolesne, bezpieczne dla matki i dziecka. Pokazuje zmiany w mózgu typowe dla SM: zmiany tkanki (guzki/ogniwa) i ubytki tkanki mózgowej (atrofia).

SM trudno zdiagnozować – brak jednego testu, objawy różne u każdego. Są okresy remisji (dobre samopoczucie) i nawrotów (flare-ups – nowe objawy lub nasilenie starych). Lekarz ocenia wszystkie wyniki i historię choroby razem.

Jakie problemy może causar SM w ciąży?

SM nie wpływa na zdolność do zajścia w ciążę. W ciąży wiele kobiet odczuwa ustabilizowanie lub poprawę objawów, zwłaszcza w III trymestrze. Ale jeśli masz SM, możesz być bardziej narażona na:

  • Dziecko o małych gabarytach wg wieku ciążowego (small-for-gestational-age) – mniejsze niż normą dla tygodnia ciąży.
  • Trudności z wypychaniem dziecka w porodzie – jeśli objawy SM wpływają na mięśnie/pępki miednicy.
  • Cięcia cesarskiego (C-section) – operacja: cięcie brzucha i macicy. Eksperci nie wiedzą dlaczego kobiety z SM częściej rodzą cięciem. Może to wynikać z problemów mięśni opóźniających pórki.

Kobiety z SM mogą częściej doświadczać nawrotów w pierwszych 3–6 miesiącach po porodzie. Badacze uważają, że ciąża nie wpływa na ogólny przebieg SM w dalszym życiu.

Jak leczy się SM?

Nie ma leczenia na SM, ale leki kontrolują objawy. Wiele kobiet nie potrzebuje leków w ciąży, bo objawy poprawiają się. Jeśli masz SM i jesteś w ciąży lub planujesz, porozmawiaj z lekarzem o lekach na SM. Niektóre mogą być niebezpieczne w ciąży lub karmieniu piersią.

Np. wiele osób z SM bierze interferon beta (Avonex®, Betaseron®, Rebif®). Lek ten zmniejsza nawroty i spowalnia uszkodzenia nerwowe i postęp SM, ale nie jest bezpieczny w ciąży. Może zwiększać ryzyko poronienia (śmierć płodu <20 tyg.) i martwego urodzenia (>20 tyg.). Leki immunosupresywne (onkologiczne) czasem stosowane przy SM, też niebezpieczne w ciąży. Lekarz przepisze bezpieczniejszy lek.

Inne terapie SM są ważne, zwłaszcza w ciąży. Np. grupa wsparcia dla osób z SM lub rozmowy z psychoterapeutą mogą pomóc. Grupa wsparcia to spotkania osób z podobnymi problemami, wzajemna pomoc. Ćwiczenia lub fizjoterapia też pomagają. Fizjoterapia to program ćwiczeń dopasowany do Ciebie, poprawiający siłę i ruchomość.

Co powoduje SM?

Przyczyna nieznana, geny mogą odgrywać rolę. Geny to fragmenty komórek z instrukcjami rozwoju i działania, przekazywane od rodziców.

Ok. 15% osób z SM ma w rodzinie kogoś z SM. Historia rodzinna SM zwiększa ryzyko. Białe osoby, zwłaszcza pochodzenia północnoeuropejskiego, mają najwyższe ryzyko. Osoby azjatyckie, afrykańskie, rdzennych Ameryk – najniższe.

Badacze sprawdzają, czy wirusy, infekcje lub inne choroby łączą się ze SM. Np. jeśli masz cukrzycę typu 1 lub chorobę tarczycy, możesz nieco częściej mieć SM.

Środowisko i styl życia też mogą mieć znaczenie. Np. palacze częściej chorują na SM. SM częstsze u osób z niedoborem słońca/witaminy D – dalej od równika, mniej słońca. Słońce pomaga organizmowi produkować witaminę D.

Więcej informacji

  • National Institute of Neurological Disorders and Stroke

Ostatni przegląd: styczeń 2014

Previous:

Next: