• Niemowlęta
• Zakładanie rodziny
• Dzieci
• Ogólne rodzicielstwo
• Noworodki
• Nastolatki
• Maluchy
• Ciąża

Nauczanie dzieci z ADHD, by otrzymywali to, czego potrzebują

Nauczanie dzieci z ADHD, by otrzymywali to, czego potrzebują

Dzieci z ADHD muszą nauczyć się, jak zaspokajać swoje podstawowe ludzkie potrzeby – lub otrzymywać wypłaty – za pomocą produktywnego, bezpiecznego i korzystnego zachowania, w przeciwieństwie do negatywnego i często niebezpiecznego zachowania, które mogą typowo przyjmować. Negatywne zachowania – takie jak prześladowanie, kłócenie, zakłócanie na lekcji i poważniejsze reakcje jak nadużywanie narkotyków lub alkoholu, promiskuitystowość i aktywność przestępcza – są znane jako iluzoryczne, bo dają złudzenie zaspokajania podstawowych ludzkich potrzeb, ale w rzeczywistości tego nie robią. Istnieją pozytywne zachowania, które oferują te same wypłaty co zachowania iluzoryczne. Może pomóc pokazać dziecku z ADHD, że negatywne zachowania tylko pozornie dają wypłatę.

Optymalizacja opcji

Psycholodzy znaleźli, że dzieci i nastolatki z przewlekłymi problemami behawioralnie konsekwentnie brakuje im zdolności do identyfikacji legalnych sposobów uzyskania tych samych wypłat, które czerpią z aktywności destrukcyjnych. Istnieje prosty test do pomiaru skłonności osoby do destrukcyjnych wzorców myślowych. Zaczynasz opowiadać historię, ale przerywasz przed końcem z prośbą, by osoba dokończyła historię. Historia może zacząć się: „Był ten chłopiec, Janek, i zawsze czuł, że jest inny od wszystkich innych, bo urodził się z żółtymi oczami. Mógłby uważać się za specjalnego, bo większość ludzi mówiła mu, że jego oczy są bardzo tajemnicze i mają szczególną intensywność. Ale Janek nienawidził tej cechy u siebie...”

„Teraz dokończ historię.”

Sposób, w jaki jednostka kończy historię, jest dość predyktywny co do tego, jak ta osoba reaguje na wyzwania. Następny krok oceny to poproszenie osoby badanej o dodanie drugiego końca; gdy to się skończy, prosi się o kolejny koniec; potem kolejny. Osoba z zdrowym podejściem do życia zazwyczaj potrafi wymyślić co najmniej trzy różne zakończenia. To sugeruje, że jednostka ma zdolność do znajdowania alternatywnych zachowań do radzenia sobie z wyzwaniami i sytuacjami stresowymi. Psycholodzy nazywają to elastycznością poznawczą.

Dzieci i dorośli, którzy mają problem z przestrzeganiem zasad, czy w domu, w szkole, czy w społeczeństwie, mają trudności z wymyśleniem więcej niż jednego zakończenia. Ci ludzie mają trudności ze znalezieniem społecznie akceptowalnych sposobów na uzyskanie wypłat, które chcą. Twoja praca jako rodzic dziecka z ADHD – lub jakiegokolwiek dziecka – to pomóc młodemu nauczyć się identyfikować wiele akceptowalnych opcji, które zaspokajają jego potrzeby.

Podejście I-OPT

W mojej praktyce klinicznej i nauczaniu znaleźłem, że dzieci mogą szybko nauczyć się wybierać alternatywne zachowania metodą, którą nazywam podejściem I-OPT. Cztery kroki, które dają tej metodzie nazwę, to:

1. Iluzoryczne zachowanie

2. Obiekttywne uczucie, lub wypłata, poszukiwana

3. Potencjalne alternatywy

4. Test (próba)

Załóżmy, że Twoje dziecko z ADHD jest złościwe i zazdrościwe wobec nauczyciela. Złość i zazdrość kwalifikują się jako zachowanie iluzoryczne, bo nie pomagają Janekowi dostać wypłaty, którą chce, w akceptowalny sposób.

Pierwszym krokiem metody I-OPT do leczenia tego negatywnego zachowania jest opisanie zachowania iluzorycznego: „Janku, wydaje się, że jesteś bardzo zły na nauczycielkę. Możesz mi pomóc zrozumieć, dlaczego tak się czujesz?”. Janek może odpowiedzieć: „Pani Smith sprawia, że jestem tak zły, bo oczekuje ode mnie wszystkich tych zadań matematycznych, i zajmuje mi to wieki. Ona jest tak niesprawiedliwa”.

Jeśli dzieci mają mało umiejętności radzenia sobie (mało kto ma), zazwyczaj reagują na stres i zagrożenie w jednym z dwóch sposobów proaktywnych: walka lub ucieczka. W pierwszym sposobie próbują uciec tym sytuacjom, unykając, zaprzeczając lub uciekając – stąd słowo ucieczka. W drugim typie stają się złościwi, uparte i wrogo nastawieni – stąd termin walka.

Następnym krokiem jest zapytanie o obiektywne uczucie – wypłatę, którą dziecko naprawdę szuka. „Dobrze, Janku, udajmy na minutę, że właśnie naprawdę złościłeś się na nauczycielkę. Gdy dochodzisz do tego punktu, jak to Cię czujesz?”

Janek może powiedzieć: „Czułbym się dobrze, bo pozbyłbym się mojej frustracji i ona zrozumiała by, jak się czuję”.

Następnym krokiem jest sprawienie, by dziecko rozważyło potencjalne alternatywy, które dałyby mu pożądane obiektywne uczucie. Np. „Dobrze, Janku, więc chcesz czuć się na dwa sposoby. Chcesz czuć mniej frustracji i chcesz czuć, że Pani Smith lepiej Cię rozumie. Poza wybuchem gniewu, możesz pomyśleć o jakichkolwiek innych sposobach, w jakich mógłbyś się zachować i czuć te rzeczy?”

Janek chwilę pomyśli. „No cóż, mógłbym napisać jej list i powiedzieć, albo po prostu powiedzieć jej, jak się czuję”.

Kontynuacja

Możesz pomóc dziecku znaleźć więcej możliwości. Jeden pomysł, który rodzice mogą uczyć swoje dzieci z czasem, to odsunięcie skupienia od winienia innych i postawienie go na własne wysiłki. Mama Janka wprowadziła ten pomysł. Wyjaśniła: „Może mógłbyś spróbować czegoś zwanego technikami skupienia, które uczą w sztukach walki, by pomóc Ci użyć wszystkich mocy koncentracji. Wtedy nie będziesz musiał martwić się o nikogo innego tylko o siebie. To da Ci kontrolę nad Twoim życiem. Czy to nie brzmi lepiej niż bycie złym cały czas?”

Janek spodobała się idea, że te techniki nazywają się sztukami walki, bo widział te koncepcje w filmach. Nauczyłem go, że pierwszy krok w tych podejściach to usunięcie emocji z sytuacji, by mógł skupić wszystkie swoje intencje na strategiach. Chwycił natychmiastowe zrozumienie po kilku rehearsalsach z różnymi scenariuszami, takimi jak bałagan grożący mu albo ktoś wołający go nazwami. (Młodzi zazwyczaj szybciej uczą tę zasadę niż dorośli, bo światy młodych są prostsze.)

Gdy Janek opanował koncepcję, przećwiczyliśmy techniki skupienia, które obejmowały model nauczyciela. Następnego dnia zadzwoniłem do jego nauczycielki i wyjaśniłem nasz plan, by Janek ćwiczył to podejście z nią, i wyjaśniłem też, że Pani Smith będzie grała swoją rolę jako „ćwiczenie” na ten dzień. Pani Smith była świetna w swojej zrozumiałości; i z pełną wiedzą, że pierwszy test będzie przebiegiem próbnym, mieli spotkanie następnego dnia.

Janek był podekscytowany w swoim pierwszym przebiegu próbnym z nauczycielką (w dużej mierze dzięki wzmocnieniu nauczycielki), i kontynuował „ćwiczenie” swoich technik skupienia, stając się nauczycielem dla innych uczniów.

Nie wszystkie dialogi z dziećmi z ADHD idą tak gładko, ale zdziwisz się, ile z nich tak faktycznie idzie. To podejście oparte na rozwiązaniach do zachowania destrukcyjnego. Podsumowując:

• I – Rozważ zachowanie iluzoryczne bez krytyki i jako metodę, którą dziecko wybrało, by osiągnąć legalne potrzeby emocjonalne.

• O – Rozważ obiektywne uczucia, wypłatę, którą dziecko szuka.

• P – Rozważ potencjalne alternatywne opcje, które osiągną tę samą wypłatę.

• T – Wypróbuj je.

Jako przykłady, niektóre z najczęstszych zachowań, uczuć i alternatyw, które zaobserwowałem u dzieci z ADHD, wymienione są poniżej.