• Niemowlęta
• Zakładanie rodziny
• Dzieci
• Ogólne rodzicielstwo
• Noworodki
• Nastolatki
• Maluchy
• Ciąża

Zwrot Żołądkowy (GERD) u Dzieci: Przyczyny, Objawy i Leczenie

Przypadkowe przełykowanie żołądkowo-przełykowe (GERD) u dzieci jest normą i zazwyczaj ustępuje po wyeliminowaniu określonych czynników dietetycznych. Nazywane też refluksem kwasowym, powoduje nieproszone wtrącanie kwasu żołądkowego do przełyku. Częste wystąpienie GERD wymaga jednak oceny lekarskiej w celu ustalenia przyczyny. Nieleczone może prowadzić do powikłań, np. zmian w komórkach przełyku.

Dowiedz się o przyczynach, objawach, modyfikacjach diecie i naturalnych metodach leczenia refluksu u dzieci oraz kiedy konieczna jest wizyta u lekarza.

Objawy refluksu kwasowego u dzieci

Klasyczne objawy to:

• Nudności, częste odtruwanie i wymioty niemal natychmiast po jedzeniu
• Regularne zgagi: pieczenie i ból w klatce piersiowej, za mostkiem piersiowym oraz w środku brzucha (u dzieci powyżej 12. r.ż.). Młodsi dzieci skarżą się na nieokreślone bóle brzucha, zwłaszcza rano.
• Ból przy połykaniu, trudności z połykaniem
• Odmowa jedzenia
• Zapach z ust
• Kwaśny smak w ustach, zwłaszcza rano
• Zakwaszenie i duszności, gdy pokarm trafia do trącej (rzadkie)
• Częste ataki kaszlu
• Niedoprowadzanie wagi (tylko w ciężkim GERD)

Kiedy refluks kwasowy staje się GERD?

Jeśli dziecko doświadcza refluksu częściej niż dwukrotnie w tygodniu przez kilka tygodni, może to być GERD. Konsultacja pediatryczna jest wtedy konieczna.

Niektóre objawy mogą wskazywać na inne, drobne dolegliwości. Nie trzeba biec do lekarza za każdym pojedynczym wymiotem, bólem brzucha czy odmową jedzenia. Ale jeśli objawy są częste i stałe – to powód do wizyty.

Przyczyny refluksu kwasowego u dzieci

Możliwe przyczyny GERD to:

• Urazy neurologiczne, np. porażenie mózgowe (wpływa na ruchy i koordynację mięśni)
• Choroby mięśniowo-nerwowe, np. wrodzona miopatia (wada rozwojowa powodująca postępującą słabość mięśni)
• Operacje wrodzonej ropny przełykowo-trącej (korygująca wady rozwojowe przełyku i trącej)
• Choroby genetyczne: trizomia 21 (zespół Downa) – dodatkowy chromosom; silna historia rodzinna GERD
• Wrodzona przepuklina przeponowa (wady mięśni przepony)
• Eksstremalna przedwczesność (poród przed 28. tyg. ciąży)

Refluks może wystąpić, gdy dolny sfinkter przełyku (LES) zbyt często lub zbyt długo się rozluźnia, co pozwala na wtrącanie kwasu do przełyku.

Przy okazjonalnym refluksie przyczyną mogą być czynniki stylu życia:

• Otyłość
• Przejedanie
• Zbyt długie przerwy między posiłkami
• Dużo czekolady, tłustych i ostrych potraw
• Długotrwałe stosowanie aspiryny i NLPZ (np. ibuprofen, naproksen)
• Długotrwałe sterydy
• Stan alergiczny przełyku (rzadki)

Okazjonalny refluks może ustąpić po zmianie stylu życia. Częsty i nasilony refluks może mieć głębsze przyczyny.

Przyczyny GERD u dzieci

Oprócz powyższych, do przyczyn GERD należą:

• Choroby płuc: astma, rozrost oskrzeli

Lekarz najlepiej oceni i zdiagnozuje dziecko. Poniżej metody diagnostyczne.

Diagnoza refluksu lub GERD u dzieci

Lekarz najpierw sprawdzi objawy. Wywiad medyczny i centylki wzrostu często wystarczą do diagnozy. W niektórych przypadkach zaleca się dalsze badania:

• Sonda pH – skomplikowane badanie określające poziom kwasowości w przełyku
• Przełyk barowy (rentgen z barem) – specjalne rentgen podświetlające przełyk, żołądek i część dwunastnicy (obecnie rzadko stosowane)
• Badanie opróżniania żołądka
• Endoskopia górnego odcinka UK – wgląd do wnętrza żołądka, przełyku i dwunastnicy
• U niemowląt: tylko skan mleczny lub scyntygrafia opróżniania żołądka

Leczenie refluksu i GERD u dzieci

Od zmian w stylu życia i diecie po farmakologię – zależy od nasilenia objawów. U młodszych dzieci zazwyczaj zaleca się zmiany diety i stylu życia:

• Jeść częściej, mniejsze porcje. Unikać jedzenia min. 3 godz. przed snem.
• Unikać tłustych, ostrych potraw, napojów gazowanych.
• Przy otyłości – redukcja wagi, by zmniejszyć ciśnienie na brzuch.
• Sennie podniesiona głowa, sen na lewym boku.
• Unikać ciasnych ubrań.
• Nie jeść dużych, ciężkich posiłków przed wysiłkiem lub stresem.

Lekarz może też przepisać leki na refluks:

• Przeciążające (antacida)
• Inhibitory pompy protonowej (IPP)
• Blokery receptorów H2 (zmniejszają kwasowość żołądka)

Zabieg chirurgiczny rozważa się przy przewlekle nawracającym GERD, gdy inne metody zawiodły.

Pamiętaj: leki nie wolno brać bez porady lekarza. W większości przypadków ścisła dieta GERD i zdrowy styl życia kontrolują objawy.

Naturalne metody wspomagające leczenie refluksu u dzieci

Oprócz zmian w stylu życia i leków przepisanych, można rozważyć domowe sposoby na łagodzenie objawów. Nie wyleczą one refluksu i nie zastąpią porady lekarskiej. Skonsultuj się z lekarzem przed stosowaniem.

1. Jogurt / kefir / maślanka

Jogurt może pomagać. Badania wskazują, że fermentacja mleka tworzy biaktywne peptydy chroniące ściankę jelit.

Jak stosować: Podaj dziecku pół kubka naturalnego świeżego jogurtu dziennie po posiłku.

2. Nasiona kminu rzymskiego

Poza właściwościami trawiennymi, nasiona kminu mogą redukować kwasowość. Zawierają enzym anetol o działaniu przeciwskurczowym, co może łagodzić refluks.

Jak stosować: Jeśli dziecko potrafi żuć, daj łyżkę nasion do przelizania po posiłkach.

3. Anyż i kmin rzymski

Anyż łagodzi podrażniony żołądek, co może pomóc przy refluksie.

Jak stosować:

• Daj dziecku przelizać anyż po jedzeniu.
• Lub zamocz anyż z cukrem kryształkowym w kubku wody na 3–4 godz., odcedź i daj do wypicia.
• Można dodać pastę z anyżu do dań jajecznych i mięsnych, by ułatwić trawienie i zapobiec zgadom.

Podobnie kmin rzymski: można go dodawać do potraw (np. indyjskich) lub dać dziecku do przelizania przy pieczeniu w żołądku, a potem napoić wodą.

4. Rzodkiewka (Imbir)

Imbir może redukować refluks. Badania wykazały, że poprawia opróżnianie żołądka i ruchomość dwunastniczo-żołądkową.

Jak stosować:

• Umyj, obierz i zetrzyj kawałek imbira. Wyciśnij sok, wymieszaj z cieplą wodą. Podaj dziecku na czczo.
• Można dodawać imbir do potraw, by prevenować objawy.

5. Liście bazylii

Bazylija (tulsi) uważa się za skuteczną przy objawach refluksu.

Jak stosować: Zagotuj kilka liści w naczyniu z wodą, ugotuj do 1/3 objętości, ostudź, wypij rano.

6. Olej kokosowy

Olej kokosowy ma działanie przeciwzapalne i może zmniejszać stan zapalny od refluksu. Należy go spożywać umiarkowanie.

Jak stosować: 1 łyżeczka oleju kokosowego dziennie (powyżej 2. r.ż.). Można dodać do ciepłego napoju lub potrawy. Upewnij się, że dziecko nie jest alergiczne i skonsultuj się z lekarzem przed podawaniem doustnym.

Te domowe sposoby łagodzą objawy, nie wyleczają refluksu całkowicie.

Produkty do unikania przy refluksie

Czy mleko dobre przy refluksie? Czy dziecko może jeść słodycze? Co jeść, by zapobiec refluksowi?

Oto produkty wywołujące objawy:

• Czekolada
• Mięta pieprzowa lub zwykła
• Ostre, tłuste, smażone potrawy – unikać wszelkiego fast-fodu

Refluks u dzieci występujący częściej niż 2 razy w tygodniu przez kilka tygodni wymaga oceny pediatry. Nudności, częste odtruwanie, zapach z ust, odmowa jedzenia, ból i trudności z połykaniem, regularne zgagi to typowe objawy. Mogą towarzyszyć wadom anatomicznym, chorobom mięśniowo-nerwowym i genetycznym. Modyfikacje diety (unikanie ostrych i tłustych potraw, jedzenie mniejszych, częstszych posiłków) mogą przynieść ulgę. Leki (antacida, IPP) lub chirurgia – w zależności od przyczyny.