• Niemowlęta
• Zakładanie rodziny
• Dzieci
• Ogólne rodzicielstwo
• Noworodki
• Nastolatki
• Maluchy
• Ciąża

7 powodów, dla których dzieci płaczą, których nie zawsze łatwo rozpoznać

Innego ranka, 10 minut przed wyjściem do przedszkola, moja wtedy 5-latka wpadła w hysterię z powodu legginsów. Zbyt luźne! Zbyt czarne! Zbyt… spodniowate! Wielkie łzy spływające po policzkach były sercem rozdartym – ale też frustrujące, bo przecież to tylko spodnie, a my musieliśmy iść! Mąż i ja na zmianę próbowaliśmy ją uspokoić i rozpraszać, ale ostatecznie po prostu wynieśliśmy ją za drzwi, wciąż płaczącą.

Niezależnie od tego, czy ma to sens dla Ciebie, czy nie, płacz dziecka zawsze przesyła wiadomość, mówi Diana Divecha, Ph.D., adiunkt kliniczny w Yale Child Study Center i Yale Center for Emotional Intelligence. Twoje dziecko nie jest tylko płaksa. „Treść wiadomości zmienia się w zależności od tego, gdzie są rozwojowo i co się dzieje” – mówi dr Divecha. „Ale niezależnie od wyzwalacza, łzy dają Ci znać, że Twoje dziecko potrzebuje odrobiny pomocy w regulacji emocji, by móc iść dalej”. Oto ukryte komunikaty, jakie płacz Twojego dziecka może Ci przekazać, i jak możesz pomóc.

„Jestem wykończony”.

Kiedy dziecko (lub dorosły, w tej kwestii) jest przeprzespane, ich uwalnia dodatkową adrenalinę i kortyzol, by próbować ich utrzymać w czujności – te same hormony uwalniane w odpowiedzi na stres. Te hormony mogą nas sprawić bardziej podatnymi na drażliwość i łzy, wyjaśnia Dawn Huebner, Ph.D., psycholog kliniczny i autorka What to Do When You Worry Too Much. Centra rozumowania w mózgu dziecka wciąż się rozwijają, co dwukrotnie utrudnia im kontrolę impulsów i emocji, gdy są wyczerpane.

Jak pomóc: Gdy ustalisz, że łzy wynikają z zmęczenia, nie próbuj negocjować ani przekonywać dziecko, że jest śpiące. „Po prostu włóż je do łóżka tak szybko, jak potrafisz” – mówi doradcza Parents Eileen Kennedy-Moore, Ph.D., psycholog dziecięcy i autorka What's My Child Thinking? „Zmęczone dzieci nie mają pasma, by radzić sobie z jakimkolwiek frustracją, i to nie jest moment, by próbować z nimi porozmawiać”. Jeśli to się zdarza często, przemyśl, jak Wasza rodzina priorytetyzuje sen. „Może trzeba ograniczyć ekrany w nocy lub wbudować więcej czasu na relaksację” – sugeruje dr Huebner.

„Jestem przytłoczony”.

Badania sugerują, że od 10 do 35 proc. ludzi jest bardziej wrażliwych na dźwięki, światła i zamieszanie niż inni. Jako dzieci mogą stać się przytłoczeni i prorrwać w płacz w głośnych lub chaotycznych sytuacjach, jak imprezy urodzinowe. „To nie jest zaburzenie sensoryczne” – wyjaśnia Jadzia Jagiellowicz, Ph.D., badaczka psychologii, która leczy i bada wysoko wrażliwe osoby. „To po prostu naturalna różnica w biologii i osobowości”. (Aby dowiedzieć się, czy Twoje dziecko może być wysoko wrażliwe, odpowiedz na kilka pytań na hsperson.com/test.)

Jak pomóc: Przypomnij sobie, że płacz może być korzystny dla dzieci, uwaga dr Huebner. „Często myślimy, że naszą pracą jest sprawienie, by płacz dziecka się skończył, ale to błędne koło” – mówi. Twoje dziecko dzieli się swoimi wielkimi uczuciami z Tobą, więc zamiast próbować uciszyć ich łzy, pomóż im zidentyfikować, co się dzieje, mówiąc coś w stylu: „To było trudne. Jesteś naprawdę zły. Jestem tu. Mogę Ci pomóc”.

„Coś boli”.

Płacz niemowląt z bólu zazwyczaj jest głośniejszy i bardziej intensywny z mniejszą liczbą oddechów, podczas gdy płacz z nudności jest niższy i bardziej nieregularny, mówi Ariana Anderson, Ph.D., profesor i statystyk w UCLA, badająca akustyczne wzorce płaczu niemowląt. Prze 3–4 lata dzieci mogą też płakać w przewidzeniu bólu, wyjaśnia dr Kennedy-Moore. „Teraz potrafią spojrzeć w przyszłość i wyobrazić sobie, że coś, jak wyciąganie szpilki czy strzykawka, będzie boleć”.

Jak pomóc: Uspokajający dotyk fizyczny lub przytulas sprawią, że oksytozyna – potężny naturalny środek przeciwbólowy – zacznie płynąć. Lód w opiece może też dać uspokajający efekt i zatrzymać obrzęk, jeśli upadek lub uderzenie wywołało łzy.

Jeśli dziecko boi się przyszłego bólu, jak strzykawka, „najpierw wyraź empatię, mówiąc: ‚Strzykawki są dla Ciebie straszne i boisz się, że zabolą’ albo ‚Strzykawki nie są przyjemne. Nikt nie lubi dostawać strzykawek’” – mówi dr Huebner. Potem przejdź do rozwiązywania problemu. „Jeśli czekacie w gabinecie lekarza, możecie je rozproszyć, mówiąc: ‚Udawaj, że moje palce to świeczki urodzinowe’, machając nimi przed dzieckiem. Potem powiedz: ‚Złożyć najlepsze życzenie i zdmij je!’ Jeśli jesteście wciąż w domu, zacznij od empatii, potem opisz krok po kroku, co się stanie. Zaplanuj krótką i zabawną aktywność po tym, np. wycieczkę do parku lub gorzką czekoladę z pianką – nie jako nagrodę za bycie grzecznym, ale jako sposób, by dać im coś, na co mogą się cieszyć, by nie obsesyjnie myśleli o strzykawce”.

„Potrzebuję jedzenia, teraz!”.

Tak jak dorośli, niektórzy dzieci stają się złodziejami, gdy nie jedzą przez chwilę i ich poziom cukru we krwi spada. (Pamiętaj, że dzieci zazwyczaj muszą jeść co 3–4 godziny w ciągu dnia – to trzy posiłki i dwa przekąski, według Akademii Żywienia i Dietetyki). Bez odpowiedniego paliwa, procesy myślenia, uczenia się i regulacji emocji w ich mózgu zwalniają.

Jak pomóc: Jeśli wiesz, że masz dziecko szczególnie wrażliwe na głód, planuj i pakuj przekąski za każdym razem, gdy wychodzicie. Powinnaś nawet trzymać parę niextopionych „awaryjnych” batoników białkowych lub owocowych w aucie. „Małe dzieci nie są w stanie wstrzymać głodu i poczekać na jedzenie tak, jak dorośli, więc znacznie bardziej skłonne są do narzekania i robić hysterię, gdy ich zapasy są niskie” – wyjaśnia dr Huebner. Jeśli wiesz, że Twoje dziecko zawsze jest zagłodnięte, gdy gotujesz obiad, zaoferuj „przystawkę” z marchewek dziecięcej, sałatki lub plasterków jabłka. I unikaj pytania głodnego dziecka, co chce zjeść. Po prostu daj im coś, co wiesz, że zaakceptują. Pamiętaj, nie mogą teraz rozumować, a oferowanie wyboru pewnie skończy się frustracją.

„Czuję winę”.

Od około 3. roku życia dzieci zaczynają czuć empatię dla innych i mogą płakać, gdy skrzywdziły kogoś lub zrobiły coś źle. Ta reakcja jest jednocześnie oznaką prawdziwego żalu i nie do końca świadomą próbą uniknięcia kłopotów, mówi dr Kennedy-Moore. Lęk może być innym powodem tych wielkich, winnych łez, zwłaszcza u maluchów, dodaje Tovah Klein, Ph.D., dyrektor Centrum Rozwoju Malucha Barnard College i autorka How Toddlers Thrive. „Twoje dziecko może myśleć: ‚Jeśli zrobię coś złego, to mnie nie pokochasz?’”.

Jak pomóc: Naucz swoje winne dziecko, jak nadrobić winy, by mogło przejść przez tę zdenerwowującą sytuację. Np. jeśli zrzuciło zamek z klocków LEGO siostry, zapytaj: „Co możesz zrobić, by ona się poczuła lepiej?” Może zasugerować pomoc w odbudowie oprócz przeprosin – albo możesz je do tego zachęcić.

„Mam strach”.

Lęk to zdrowa i normalna emocja, która pomaga nam ludziom przetrwać. Niemowlęta i maluchy często płaczą, gdy coś przytłacza ich zmysły. „Rzeczy, które zdarzają się nagle lub nieoczekiwanie, są straszne, bo dziecko ma problem z ich zrozumieniem” – mówi dr Huebner. Dlatego mruczący kot lub pies albo głośno płukająca toaleta mogą wywołać łzy u maluchów. W okolicach 3. roku życia wyobraźnia dziecka rozkwita i mogą zacząć bać się rzeczy, które nigdy ich nie przeszkadzały, jak zwierzęta lub ciemność.

Jak pomóc: Wywyražaj empatię, nawet jeśli ich strach wydaje się całkowicie nieracjonalny (np. nieznajomy, który ich patrzy lub suszarka jest za głośna). „Pod względem funkcji mózgu, bycie usłyszanym naprawdę pomaga dzieciom uspokoić się” – zauważa dr Huebner. „Pomyśl: jeśli jesteś zdenerwowana i ktoś zminimalizuje to lub od razu spróbuje to ‚naprawić’, to często sprawia, że czujesz się gorzej”. Zacznij od mówienia w stylu: „To wydaje się tak straszne dla Ciebie”. Potem zachęcaj dziecko, mówiąc, że wiesz, że jest wystarczająco silne, by to przejść, mimo że się boi.

„Jestem zła!!”.

O, gorące łzy zfrustrowanego dziecka. Gdy Twój maluch lub przedszkolak topcze nogami, krzyczy lub truca drzwiami, pamiętaj, że dzieci w tym wieku mają mały kontrolę emocjonalną, mówi dr Klein. Ich łzy złości mogą płynąć, bo coś wydaje się niesprawiedliwe, ktoś zablokował ich plany lub nie dostały tego, co chciały. „Obszary mózgu Twojego dziecka, które pomogą im być bardziej elastycznymi, wciąż się rozwijają. Krzyk to impulsywna reakcja, nie wybór”. Nawet 8- lub 9-latki nie mają tyle kontroli emocjonalnej co dorośli.

Jak pomóc: Powiedz swojemu maluchowi: „Jesteś naprawdę zła. Chciałaś nosić sandały, mimo że na zewnątrz jest zimno”. Lub dla starszego dziecka: „Kurcze, wydajesz się naprawdę zfrustrowany. Wiem, jak bardzo chciałaś iść”. Empatia pomoże Ci otrzeć ich łzy – niezależnie od tego, co je sprawiło.

5 sposobów, by zachować Twój spokój podczas hysterii

Najlepszą rzeczą, jaką możesz zrobić, gdy dziecko szaleje, jest zachowanie spokoju – Twój własny stres może pogorszyć sytuację. Cokolwiek zrobisz, nie nazywaj ich płaksa, nawet w myślach. „To mówi Twojemu dziecku, że ich emocje nie mają znaczenia i może utrudnić im zarządzanie uczuciami później w życiu” – mówi dr Ariana Anderson z UCLA. Spróbuj jednej z tych strategii, by obniżyć temperaturę.

Przypomnij sobie: „To tylko małe dziecko”.

„Twoje dziecko potrzebuje, byś był racjonalną osobą w momentach wysokich emocji, bo one nie mogą” – mówi dr Tovah Klein z Barnard, która używała tej mantry, gdy jej dzieci były maluchami.

Zatrzymaj się. To wszystko, po prostu zatrzymaj się.

Zrób 30-sekundową przerwę, gdy zaczynasz się denerwować, mówi dr Diana Divecha z Yale. „W tym momencie między sprowokowaniem a wyborem reakcji, pomyśl o swoim najlepszym ja rodzicielskim i jak możesz to teraz przekazać”.

Wyobraź sobie, że chwytasz w burzy.

Hysteria dziecka może się wydawać szalona w danej chwili, ale minie. „Zwizualizuj burzę przelatującą. Ty siedzisz na bocznej linii, spokojny i nieosądzący, ale czekasz” – mówi dr Divecha. Innymi słowy, nie pozwól wiatrowi rzucić Cię na boki.

Wdech przez 4 sekundy, wydech przez 6.

Ta technika nazywa się oddechem rytmicznym. Wyzwala odpowiedź relaksacyjną, by pomóc Ci uspokoić się. „Nie musisz tego ukrywać przed dzieckiem” – mówi dr Divecha. „Pokazujesz im, w bezpieczny sposób, że Ty też masz wielkie emocje i demonstrowujesz, co mogą zrobić, gdy poczują to samo”.

Połóż dłoń na serce.

Jakikolwiek dotyk, nawet Twój własny, uwalnia uspokajający hormon oksytozynę, wyjaśnia psycholog kliniczny dr Dawn Huebner.

Ucisz ich łzy: ściąga

Najpierw słuchaj, potem naprawiaj

Nie pośpiesz z tą częścią. Posłuchaj wersji dziecka i czekaj, aż zobaczysz, że ich twarz lub postawa mięknie – znak, że są gotowe usłyszeć Twoją radę lub wyjaśnienie. „Dorośli mają tendencję do pomijania emocji szybko, by znaleźć rozwiązanie, ale dzieci nie są w stanie słuchać, dopóki nie poczują się w pełni usłyszane” – mówi psycholog dziecięcy dr Eileen Kennedy-Moore.

Zrób trochę miejsca

Niektóre dzieci chcą być przytulanymi, inne potrzebują przestrzeni. „To sposób, by Twoje dziecko nauczyło się uspokajać się same” – mówi dr Ariana Anderson. Nie sprawiając, by dziecko czuło się wygnane za płacz, zapytaj, czy chce urocze „gniazdo” na kanapie z książkami i kocem, czy woli spokój i ciszę samotnie w swoim pokoju.

Chwyć lodową opaskę

Zalewanie zimną wodą lub kładzenie czegoś schłodzonego na czoło, oczy lub policzki dziecka może pomóc im wyjść z szczególnie intensywnej emocjonalnej spirali. Zimne odczucie wyzwala „refleks nurkowania”, który automatycznie zwalnia oddech, uspokaja ciało i z kolei obniża ich emocjonalną temperaturę. Tylko upewnij się, że zapytałeś dziecko przed zrobieniem tego.

Zrób to dziko

Dla dzieci, które często płaczą, łzy mogą reprezentować puściwanie napięcia i nagromadzonej energii. „Śmiech jest równie skuteczny, więc wbuduj posczuchiwanie, tańce, gonięcie się po domu w swoją codzienną rutynę” – mówi dr Dawn Huebner. „To jak puściwanie zaworu ciśnienia”.