Sześć podstadiów rozwoju poznawczego niemowląt i maluchów

Jean Piaget, szwajcarski psycholog rozwojowy, zdefiniował czas w życiu niemowlęcia i malucha jako stadium sensor ruchowe. W tym okresie niemowlę i maluch poznaje świat i próbuje zrozumieć to, co widzi, słyszy i czuje. Używają pięciu zmysłów do zdobywania wiedzy. Końcem stadium jest rozwój trwałości obiektu – zrozumienie, że obiekt istnieje, gdy jest poza zasięgiem wzroku.

Refleksy

To najkrótsze i najbardziej podstawowe podstadium. Trwa od urodzenia do 1 miesiąca. Niemowlę poznaje świat przez wrodzone refleksy: ssanie do jedzenia, płakanie po uwagę, patrzenie na twarze i przedmioty, by zacząć rozpoznawanie.

Pierwotne reakcje kołowe

To podstadium trwa od 1 do 4 miesięcy. Niemowlę wciąż uczy się przez wrodzone refleksy: ssanie i płakanie. Ale zaczyna uczyć się, że pewne działania, jak płakanie lub ssanie kciuka, zaspokajają potrzebę lub dają przyjemność. Dlatego działanie powtarza się lub trwa.

Drugorzędne reakcje kołowe

To podstadium trwa od 4 do 8 miesięcy. Niemowlę zaczyna uczyć się, że jej działania mają cel, więc angażuje się w różne aktywności, by zaspokoić konkretne potrzeby. Wykazuje kaszle dla uwagi lub podnosi zabawkę, by zbadać ją rękami, oczami i ustami.

Koordynacja reakcji

To podstadium trwa od ok. 8 miesięcy do 1 roku. Niemowlę zaczyna okazować zachowania intencjonalne i celowe. Poprzednie działania mogły przypadek zaspokoić potrzebę, te są celowe. Niemowlęta i maluchy zaczynają rozpoznawać przeznaczenie przedmiotów, np. gąsienicę do hałasu, kocyk do przytulania.

Trzeciorzędne reakcje kołowe

Ok. 1–1,5 roku maluchy zaczynają eksplorować i eksperymentować w strefie komfortu. Układają zabawki jedne w innych, by zobaczyć jak pasują, bawią się telewizorem lub urządzeniami, by zobaczyć jak działają, eksperymentują z wybuchami gniewu, by zyskać uwagę lub zaspokoić potrzebę.

Wczesna myśl reprezentacyjna

Koniec stadium sensor ruchowego, ok. 2 lata: maluch zaczyna angażować się w zabawę udawana i rozumie świat w sposób mentalny i fizyczny, a nie tylko fizyczny. Maluch rozumie, że znikały obiekt lub odchodząca osoba nie zniknęły na zawsze – np. mama idzie do pracy, tata wychodzi. To trwałość obiektu.