• Niemowlęta
• Zakładanie rodziny
• Dzieci
• Ogólne rodzicielstwo
• Noworodki
• Nastolatki
• Maluchy
• Ciąża

Metoda „Cry It Out” w treningu snu: odpowiedni wiek i wskazówki

Istnieje kilka metod treningu snu niemowlęcia. Metoda „cry it out” (plać, aż zasniesz) to jedna z technik skutecznych w przyzwyczajaniu niemowląt do samodzielnego zasypiania bez fizycznej obecności rodziców lub opiekunów.

Niemowlęta mają nieregularne wzorce snu w pierwszych miesiącach po urodzeniu. Gdy zaczynają rozróżniać dzień od nocy, zyskują większą kontrolę nad ciałem, a do 3–4 miesięcy ich wzorzec snu staje się bardziej regularny. Możesz więc dopasować układ snu dziecka do wygody rodziny.

Niektóre niemowlęta przyzwyczajają się do śpienia przez całą noc, inne potrzebują wsparcia rodziców. Jeśli chcesz nauczyć malucha samodzielnego snu w łóżeczku, możesz zacząć pozwalać mu zasypiać samodzielnie w ok. 6. miesiącu życia. Choć na początku może to wiązać się z płaczem, stopniowo pomoże to dziecku lepiej spać.

Okres 6–9 miesięcy to idealny moment na tę metodę, ale gdy niemowlę potrafi stać w łóżeczku i wołać Cię, „cry it out” powinno się unikać. Przeczytaj dalej, by poznać różne metody treningu snu, w tym metodę „cry it out”.

Czym jest metoda „Cry It Out”?

Gdy niemowlęta osiągają ok. 4 miesiące, rozwijają wzorzec snu dorosłego. Początek nocy to zazwyczaj faza głębokiego snu. Potem przez większość nocy zarówno niemowlęta, jak i dorośli przechodzą do lżejszej fazy snu zwanej REM (ruch gałek ocznych). Te cykle trwają zazwyczaj 60–90 minut. W momencie najpłytszego snu mogą nawet przejść w stan półprzytomności.

Gdy potrafią sami wrócić do głębokiego snu, to co widzisz jako rodzic to dziecko śpiące przez całą noc. Ale jeśli nie umieją wrócić do snu same, mogą się w pełni obudzić i zacząć płakać. Szukają tego, co było obecne, gdy zasnęły po raz pierwszy. Jeśli to Twoje ciało lub pierś, będą tego potrzebować, by wrócić do snu. Warunki towarzyszące niemowlęciu przy zasypianiu nazywane są „skojarzeniem ze snem”. Jeśli chcesz nauczyć dziecko śpienia przez całą noc, musi ono nauczyć się „skojarzenia ze snem”, które nie wymaga Twojej fizycznej obecności. Pozwolenie im na płakanie, aż zasną z powrotem, to jedna z metod nauczania nowego skojarzenia ze snem.

Metoda „cry it out” to trening snu, w którym rodzice pozwalają obudzonemu niemowlęciu płakać samemu przez ustalony czas. Celem jest nauczenie niemowlęcia lub malucha samouspajania i zasypiania. „Cry it out” to potoczne określenie kilku metod propagujących pozwalanie dziecku na płakanie do zasnięcia. Nazwa naukowa tej procedury to „egstynkcja stopniowa” (graduated extinction).

Choć ta metoda może być emocjonalnie trudna dla rodziców, niemowlęta zazwyczaj dobrze ją tolerują. Gdy rodzice zmagają się z ciężkim niedoborem snu przez miesiące regularnych nocnych pobudzeń, mogą stać się drażliwi, a nawet zdepresjonowani. Potrzeby rodziców bycia wypoczętymi i emocjonalnie dostępnymi dla dziecka powinny być branie pod uwagę w tych decyzjach.

Jak działają metody „Cry It Out”?

Idea metod „cry it out” polega na stopniowym wydłużaniu czasu, jaki rodzic potrzebuje na uspokojenie płaczącego niemowlęcia. Prowadzi to do tego, że maluch znajduje sposoby na samouspajanie. Istnieją różne typy metod „cry it out”, ale metoda Ferbera jest najpopularniejsza.

Czym jest metoda Ferbera?

Tę technikę treningu snu zaproponował dr Richard Ferber w swojej książce Solve Your Child's Sleep Problems. Podobnie jak w metodzie „cry it out”, metoda Ferbera polega na stopniowym opóźnianiu momentu, w którym rodzice uspokajają płaczące niemowlę, ostatecznie czyniąc je zdolnym do zasypiania bez pomocy rodziców. Używanie metody Ferbera potocznie nazywa się „ferbryzacją”, a dziecko przeszkolone tą metodą – „ferbryzowanym”.

Proces metody Ferbera:

Decyzja o tym, czy i kiedy uczyć niemowlę samodzielnego snu, powinna zostać podjęta starannie z udziałem obojga rodziców i ich zgody. Niemowlę powinno być zdrowe, zmęczone i niegłodne, gdy jest kładzione do łóżka po raz pierwszy. Metodę Ferbera stosuje się tylko u niemowląt starszych niż 6 miesięcy i nie po 12 miesiącach.

Gdy zdecydujesz się na metodę „Ferbera”, najważniejszą częścią jest to, by dziecko zasnęło bez bycia trzymanym, kolysanym ani karmionym. W ten sposób uczy się skojarzenia ze snem, które nie angażuje Twojej fizycznej obecności. Kiedy wchodzisz do pokoju, możesz próbować uspokoić je słowami, ale nie powinieneś go podnosić. Również nie włączaj światła. Pobyt ogranicza się do minuty. Wizyta służy bardziej Twojemu spokojowi i sprawdzeniu, czy dziecko jest w porządku.

• Krok 1: Połóż niemowlę do łóżeczka, gdy jest senne, ale jeszcze nie śpi.
• Krok 2: Przeprowadź uspokajający rytuał, np. czytanie książki, życz dobranoc i wyjdź z pokoju.
• Krok 3: Jeśli niemowlę płacze, poczekaj i wejdź do pokoju, by je uspokoić, ale nie podnosisz. Nie włączaj światła. Zostań max minutę.
• Krok 4: Gdy niemowlę znowu zapłacze, nie idź od razu, ale poczekaj pewien czas. Tak wydłużaj odstępy między płaczem a wejściem do pokoju.
• Krok 5: Powtarzaj tę rutynę przez resztę nocy.

Czas oczekiwania odgrywa kluczową rolę w metodzie Ferbera, bo musi być konsekwentny. Dlatego prowadzenie harmonogramu ułatwia sprawy. Zazwyczaj niemowlęta szybko to łapią i uczą się, gdy czas oczekiwania osiągnie ok. 10–15 minut, że nikt nie przyjdzie i находят sposób na samouspajanie.

Jednak u małej grupy niemowląt, np. bardzo wrażliwych na bodźce sensoryczne, o uporczej naturze lub z trudnościami w samoregulacji, płacz może trwać długo. Jeśli tak się stanie, skonsultuj się z pediatrą i wybierz inną metodę.

Tabela czasowa metody Ferbera:

Poniższy harmonogram podaje czas oczekiwania między pierwszą, drugą i kolejnymi wizytami przy łóżeczku. Innymi słowy, jak długo niemowlę może płakać, zanim je uspokoisz. Tabela może służyć jako przewodnik dla rodziców, dając strukturę.

Nie ma w tej tabeli magii. Po prostu służy jako wskazówka. Możesz stopniowo wydłużać czas oczekiwania między wizytami.

Czy niemowlę może spać z zabawkami i ssakami?

Miękki przedmiot, który nie stanowi zagrożenia zadławienia lub uduszenia, np. mały kawałek kocyka lub lekki pluszak, może pełnić funkcję „przedmiotu przejściowego”, o którym mówił pediatra D.W. Winnicott. Potoczne określenie to „lubianek”. Ten przedmiot może pomóc dziecku w przejściu do niezależnego snu i pełnić funkcję uspokajającą w innych sytuacjach.

Ssak nie jest uważany za „przedmiot przejściowy”, ale może pomóc w ponownym zasypianiu. U młodego niemowlęcia może nie być w stanie samodzielnie odnaleźć ssaka, więc nocne przebudzenie wciąż wymaga obecności rodzica. Czy chcesz, by dziecko używało ssaka, to osobna decyzja, niezależna od nauczania zasypiania przez całą noc.

Czy metoda Ferbera działa z drzemkami?

Najlepiej nauczyć dziecko nowego skojarzenia ze snu najpierw na sen nocny. Gdy opanuje samodzielne zasypianie, ta umiejętność może posłużyć do zasypiania na drzemki. Metoda Ferbera lepiej sprawdza się na sen nocny niż dzienne drzemki.

Alternatywy dla metody Ferbera

Metoda Ferbera to najpopularniejsza z metod „cry it out”. Możesz spróbować innych.

1. Zmodyfikowana metoda Ferbera: daje strukturę procesowi, który może być trudny dla rodziców. Jeśli po pewnym czasie płaczu wchodzisz, bierzesz dziecko na ręce i kolysasz – niestety uczasz je przeciwieństwa niezależnego snu. Uczą się, że uparty płacz ostatecznie sprawi, że przyjdziesz i weźmiesz je. Tak długo, jak dziecko jest zdrowe i płacz stopniowo maleje w długości i intensywności, najlepiej trzymać się procesu. Jeśli rodzina znajduje proces zbyt trudnym, możliwe są wariacje. Mogą one być dopasowane do indywidualnego dziecka i rodziny.
2. Metoda bez łez (No tears): Rodzic kładzie dziecko do łóżeczka, przyciąga krzesło i siedzi obok, aż maluch zasnie. Następnej nocy krzesło stawia się dalej niż poprzedniej nocy, ale wciąż w polu widzenia dziecka. Rodzic stopniowo zwiększa dystans każdej nocy, aż zostawi w pokoju samo krzesło. To daje dziecku pozorne poczucie, że rodzic jest blisko. Niektórzy eksperci uważają to za lepszą alternatywę dla konwencjonalnych metod „cry it out”, bo nie sprawia, by dziecko płakało do wyczerpania, i z Recht nazywa się „metodą bez łez”. Nazywana też „kempingowaniem”.
3. Metoda „Sleep Lady Shuffle”: To zmodyfikowana metoda bez łez. Rodzic oddala krzesło, ostatecznie stawiając je za drzwiami, ale siedząc na nim, aż dziecko zasnie. Dystans zwiększa się do punktu, w którym dziecko nie jest w stanie odróżnić obecności rodzica. Następnej nocy rodzic zostawia drzwi otwarte, a pewnie krzesło też, ale nie siada na nim. Dziecko zakłada, że rodzic siedzi gdzieś za drzwiami i czuje się komfortowo.
4. Metoda przesuwania pory snu (Bedtime fading): Im bardziej zmęczone dziecko, tym lepiej śpi – to idea metody bedtime fading. Rodzice czekają, aż dziecko będzie wyjątkowo wykończone i zasnie. Potem kładą je w łóżeczku. Czas jest notowany i rodzic kładzie niemowlę do łóżka dokładnie o tej samej porze każdej nocy. Przetrzymywanie harmonogramu sprawia, że dziecko jest senne o stałej porze i łatwiej mu zasnąć.
5. Metoda Weissblutha: Zaproponowana przez pediatrę Marc Weissa. Podstawowa koncepcja podobna do ferbryzacji. W metodzie Weissblutha kładziesz dziecko do łóżka w momencie, gdy wykaże pierwsze znaki senności. Gdy wyląduje w łóżeczku, zostawiasz je i nie udajesz do niego, niezależnie od tego, jak desperacko płacze. Maluch jest całkowicie sam na sobie, by się samouspokoic i zasnąć. Metoda Weissblutha to może najsurowsza z metod „cry it out” i serce rozrywająca dla większości rodziców. Eksperci jednak uważają, że konsekwentne stosowanie tej procedury może dawać korzystne rezultaty.

Metody „cry it out” mogą brzmieć surowo, ale mają swoje zalety. Przewlekły niedobór snu może mieć negatywne skutki dla rodziców, co z kolei negatywnie wpływa na dziecko. Wiele czynników należy wziąć pod uwagę przy tych decyzjach. Stopień wsparcia rodzinnego, inne stresory rodziców i unikalny temperament dziecka – wszystko to ma rolę w decyzjach rodziny o nauczaniu dziecka niezależnego snu.

Choć istnieją argumenty za i przeciw metodzie „cry it out”, większość badaczy zgadza się, że nie ma pewnego sposobu na poparcie lub zaprzeczenie tej technice. Badania popierające „cry it out” opierają się w dużej mierze na doświadczeniach osobistych, co może być subiektywne.

Środki ostrożności przy stosowaniu metody „Cry It Out”

Oto co musisz wziąć pod uwagę przed wdrożeniem metody „cry it out”:

1. Niemowlę musi mieć więcej niż 6 miesięcy: Niemowlę powinno mieć co najmniej 5–6 miesięcy, zanim spróbujesz jakiejkolwiek techniki treningu snu. Po 12–15 miesiącach trening snu staje się zbyt stresujący emocjonalnie dla obojga. Nie trenuj, jeśli dziecko jest chore: Chore dziecko pod stresem budzi się w nocy płacąc. Trening snu tylko pogorszy ich lęk.

2. Niemowlęta, które z natury są trudne do uspokojenia i mają wrażliwość sensoryczną, mogą mieć dużo problemów. W takich sytuacjach najlepiej porozmawiać ze specjalistą ds. snu i opracować plan unikalny dla dziecka i rodziny.

3. Jeśli dziecko pierwiastkuje, może być trudno powiedzieć, dlaczego płacze. Skoro pierwiastkowanie trwa wiele miesięcy, możliwy jest trening snu w tym czasie. Najlepiej skonsultować się z pediatrą, by rozróżnić przyczyny płaczu.

4. Bądź elastyczny. Jeśli proces okazuje się zbyt trudny dla dziecka i jego płacz nie maleje, lub Ty empoczujesz zbyt silny ból emocjonalny, albo obojga – przerwij. Przeanalizuj ponownie kwestię snu w dyskusji z pediatrą lub innym specjalistą zdrowia.

Wskazówki do treningu metodą „Cry It Out”

Oto jak możesz sprawić, by dziecko przyzwyczaiło się do metody „cry it out”:

1. Omów plan z partnerem: Zważ argumenty za i przeciw. Rozważ sposoby synchronizacji, by to zadziałało. Jeśli macie innych członków rodziny, poproś ich o przygotowanie na nieobsługiwane wycie niemowlęcia w połowie nocy.
2. Przestrzegaj poręcznej rutyny: Trzymaj się rutyny co noc, np. kąpiel dziecka lub czytanie bajki. Wtedy dziecko wie, że nadszedł czas na sen.
3. Oczekuj pewnych rozczarowań: Będzie kilka bezsennych nocy, po nich pokój. Bądź gotowy na przemieszczanie się między momentami angsty a spokojem przez kilka dni.

Metoda „cry it out” to skuteczna strategia treningu snu nauczająca niemowlęta samodzielnego zasypiania bez rodziców lub opiekunów. Pozwala niemowlętom na płakanie do ponownego zasnięcia po przebudzeniu, znane jako „egstynkcja stopniowa”. Istnieje kilka typów metody „cry it out”, z których podejście Ferbera jest najczęstsze, bo polega na stopniowym wydłużaniu czasu, jaki rodzice potrzebują na uspokojenie płaczącego dziecka. Przed stosowaniem jakiejkolwiek metody treningu snu upewnij się, że dziecko ma min. 6 miesięcy i nie cierpi na gorączkę ani pierwiastkowanie.