• Niemowlęta
• Zakładanie rodziny
• Dzieci
• Ogólne rodzicielstwo
• Noworodki
• Nastolatki
• Maluchy
• Ciąża

Jak sprawić, by niemowlę spało przez całą noc

Wycinanie dziecka z łóżeczka

Do czasu, gdy mój syn Dawid miał 10 miesięcy, zawsze był dobrym śpiaczem. Potem moja rodzina przeprowadziła się do nowego domu, i nagle wszystkie zakłady były anulowane. Zaczął budzić się dwa, czasem trzy razy w nocy. Byłam pewna, że to tylko niepokój po zmianie i wkrótce wróci do starych nawyków. Ale po tym, jak wypróbowaliśmy każdy trik w książce tylko by cierpieć więcej bezsenności, złamaliśmy się. Jednej nocy, gdy wołał, podniosłam go i wzięłam do naszego łóżka. Wszyscy wyspaliśmy się, i czułam się dobrze – dopóki nie porozmawiałam z przyjaciółką później tym rankiem.

„Czy nie wiesz, że otworzyłaś pandorową puszke?”, poszczywała mnie. „Teraz nigdy nie włożysz go z powrotem do łóżeczka!”

Wyobrażając sobie bezsenne noce w przyszłości, zapałam w panikę, i nie dziwi to. Uspienie niemowlęcia konsekwentnie przez całą noc może wydawać się ostatecznym, nieosiągalnym celem. Ale po tym, jak spędziłam zaledwie kilka nocy zostawiając syna w łóżeczku, gdy płakał do mnie, i delikatnie zachęcając go – „Wszystko w porządku, Dawid, po prostu zasyp z powrotem!” – z korytarza, szybko wrócił do starych nawyków snowych. Eksperci mówią, że z pewną cierpliwością i wysiłkiem większość rodziców będzie w stanie rozwiązać problemy ze snem swojego dziecka.

Niemożliwy sen

W pierwszych tygodniach życia nie możecie oczekiwać, by niemowlę spało przez całą noc. Faktem nie ma typowego wzorca snu u noworodków; jedyną pewnością jest to, że śpią wokół zegara przez zmienne okresy, od kilku minut do kilku godzin. Dlaczego nie mogą spać konsekwentnie przez długie okresy? Wina leży w biologii. Niedojrzałe mózg to główna przyczyna.

„Ludzie mają genetyczny mechanizm czasowy w mózgu, który kontroluje sen, i ten mechanizm potrzebuje czasu, by się rozwijać”, wyjaśnia Marc Weissbluth, MD, profesor kliniczny pediatrii w Northwestern University’s Feinberg School of Medicine w Chicago, autor Healthy Sleep Habits, Happy Child (Ballantine). „Pomyślcie o tym jak o kolorze oczu: niemowlęta rodzą się z genetyczną predyspozycją do pewnego koloru oczu, ale czasem ten kolor się wyraża”.

Potrzeba karmienia to inny czynnik. Wielu ekspertów uważa, że noworodki muszą jeść często, zwłaszcza te karmione piersią: nie ma sposobu, by sprawdzić, ile dziecko zjada przy każdym karmieniu, więc matki karmiące piersią mogą być bardziej skłonne do w pełni obudzenia drgnącego dziecka, by nakarmić.

Niemowlęta karmione butelką, z drugiej strony, mogą spać dłużej, bo mleczko modyfikowane trwaje dłużej i zostawia uczucie sytości na dłużej. „Ale niemowlęta z wadami wrodzonymi, karmione ciągłe sondą przez pierwsze kilka tygodni życia, pokazują ten sam proces dojrzewania snu co inne dzieci”, zauważa dr Weissbluth. Uważa, że ostatecznie „sen pochodzi z mózgu, nie z żołądka”.

Niezależnie od badań i ekspertów, dopóki nie ma co najmniej 6 tygodni, noworodek bez wątpienia obudzi się kilka razy w nocy. W okolicach 6. tygodnia wiele niemowląt daje subtelne znaki organizowania snu. Mogą zasmażyć o 18:00–19:00 i spać w nocy przez kolejne bloki po cztery godziny lub więcej.

W ok. 3. miesiącu większość może trzymać harmonogram snu obejmujący poranną drzemkę, popołudniową drzemkę i dwa lub dłuższe bloki snu w nocy. Wedle ankiety opiekunów głównych przez National Sleep Foundation (NSF), organizację non-profit, do 9. miesiąca około 70–80% niemowląt śpi prosto 9–12 godzin każdej nocy.

To świetne wiadomości – chyba, że wasze dziecko należy do 20–30% niemowląt, które nie śpią tak dobrze. „Mój syn był strasznym śpiaczem!” – wspomina Lisa Henahan z Peachtree City, Georgia. „Dopóki nie miał 15 miesięcy, spał godzinę i pół, a potem był wstany na godzinę – całą noc!”

Jeśli wasze noce brzmią podobnie, bądźcie spokojni, te wskazówki mogą pomóc rodzicom rozwiązać szereg upartych problemów ze snem.

Śpij cicho, maluszku

Dla wykończonych rodziców wydaje się, że tyle problemów ze snem, ile dzieci. Ale większość niemowląt wpada do poniższych kategorii:

„Mój 2-miesięczny syn śpi cały dzień i jest wstany cała noc”.

Częste zjawisko w pierwszych tygodniach życia, odwrócenie dnia i nocy często ustępuje z czasem i dużo światła dziennego. Spróbujcie wystawić dziecko na jasne światło lub słońce w godzinach porannych i trzymajcie światła przygaszone wieczorem. Pomaga też przeniesienie dziecka do ruchliwej części domu w ciągu dnia, zabawa z nim w dzień i budzenie go do dziennych karmień.

Potem trzymajcie interakcje z nim cichymi i uspokajającymi w nocy. Gdy niemowlęta zbliżają się do 6. tygodnia, zaczynają bardziej reagować na sygnały z otoczenia, więc pomaga rutyna kładzenia, taka jak kąpiel i piosenka. Może to potrwać kilka tygodni, a dziecko w tym wieku wciąż pewnie nie będzie spać przez całą noc, ale może skonsolidować sen w dwa duże bloki w nocy.

„Moja 7-miesięczna córka nie śpi przez całą noc. Dlaczego?”

Od około 6. miesiąca dziecko powinno być w stanie przejść noc bez nocnego karmienia i bez budzenia rodziców. Ale to nie znaczy, że śpi te godziny. Termin „spanie przez całą noc” jest mylący, wskazuje Lawrence Balter, PhD, profesor psychologii stosowanej w New York University, redaktor Parenthood in America: An Encyclopedia (ABC-CLIO, 2000). „Wszyscy ludzie – w tym niemowlęta – budzą się i sami zasypiają z powrotem kilka razy w nocy, nieświadomie”, mówi. „To coś, czego niemowlęta muszą się nauczyć”.

Niektóre dzieci uczą się sami; inne potrzebują trochę pomocy. Jest kilka sposobów, by nauczyć dziecko samouspokajania się do spania. Większość z nich wiąże się z posłuchiwaniem pewnego płaczu. Jak zostać skupionym pośród łez? Pamiętajcie, że płacz nie zaszkodzi waszemu dziecku. A nagroda – dobry sen nocny dla wszystkich – wart jest kilka łeznych nocy.

Metoda Ferbera

„Moja sąsiadka poleciła metodę Ferbera, by pomóc mojemu 6-miesięcznemu dziecku spać przez całą noc. Co to jest?”

Ta metoda została opracowana przez eksperta ds. snu u dzieci Richarda Ferbera, MD, autora Solve Your Child’s Sleep Problems (Simon &Schuster, 1986). Radzi rodzicom, by okresowo sprawdzali dziecko, gdy to budzi się w nocy. Oto szaryz: w pierwszej nocy, gdy usłyszycie płacz dziecka, wchodzicie, dajecie uspokajającą popychankę i wychodzicie. Jeśli po 5 minutach wciąż płacze, powtarzacie proces, ale tym razem czekacie 10 minut przed wejściem, zwiększając czas w 5-minutowych przyrostach. W drugiej nocy zaczynacie od 10 minut. System dr Ferbera zadziałał u wielu rodzin.

„Próbujemy metody Ferbera dla mojego 7-miesięcznego dziecka, ale nie wytrzymuję płaczu. Czy jest inna, mniej drastyczna metoda nauki spaniu?”

Są też sposoby na stopniowe zmiany w rutynie, którą już macie, zauważa Jodi Mindell, PhD, starsza dyrektor Centrum Zaburzeń Snu w Children’s Hospital of Philadelphia i autorka Sleeping Through the Night (HarperCollins, 1997). Jeśli kładliście dziecko do spania, kolysząc je na krześle, na przykład, zacznijcie od po prostu siedzenia razem na krześle. „Potem wybieracie następny krok – kładziecie dziecko do łóżeczka i trzymajecie jego rączkę.

„Kilka dni później możecie usiąść trzy stopy od łóżeczka dziecka”, mówi Mindell. W ciągu kilku tygodni powinniście być w stanie wyjść z pokoju.

„Próbowaliśmy metody Ferbera. Moje 6-miesięczne dziecko robi się wściekłe za każdym razem, gdy wchodzimy, by je uspokoić. Jakieś sugestie?”

Niektóre dzieci lepiej reagują na podejście „na zimno”. Jeśli wasze dziecko płacze, nie wchodzicie do jego pokoju (niektórzy rodzice uspokajają z korytarza). To nie dla słabych nerwów, i, jak wskazuje Balter, lepiej dla młodszych niemowląt. 8-miesięczne dziecko może umieć usiąść lub stać w łóżeczku, co utrudnia jej uspokojenie, jeśli jej wezwania nie są słuchane.

Więcej problemów ze snem

„Moja 9-miesięczna córka nalega na karmienie o 3 w nocy. Jak sprawić, by zrezygnowała?”

Dla wielu rodziców ostatnią przeszkodą w nieprzerwanym nocy jest nocne karmienie. Jeśli wasze dziecko nie potrzebuje już karmienia w nocy (sprawdźcie u pediatry, by być pewnym), po prostu przestańcie dawać butelkę lub piers, gdy o to woła. Alternatywnie, możecie użyć sekwencji kroków postępujących, które mogą obejmować oferowanie rozcieńczonego mleczka modyfikowanego lub piersi przez kilka nocy, a potem stopniowe zastępowanie go wodą. Może nie znajdzie to tak atrakcyjne jak mleko, i w konsekwencji nie będzie o nie płakał.

„Mój 10-miesięczny syn dawno spał przez całą noc, ale ostatnio budzi się ciągle”.

Szanse są, że była jakaś zmiana, choć subtelna, w rutynie waszego dziecka. Wszystko – od wakacji po chorobę po nocnego gościa – może zakłócić harmonogram snu młodego dziecka i sprawić, że obudzi się i będzie potrzebować pociechy. Niektórzy rodzice zgłaszają, że kamienie milowe rozwojowe, takie jak nauka chodzenia czy używaniaWC, mogą też zaburzać wzorce snu.

„Gdy dziecko robi skok rozwojowy, neurony strzelają i prawdopodobnie tworzą się nowe połączenia w mózgu”, mówi Mindell. „Nie dziwi, że ich sen jest zakłócony”. Większość niemowląt jest też chętna do ćwiczenia nowych umiejętności; gdy budzą się w nocy, sen schodzi na drugorzędność za wstaniem na czwórki lub bulkaniem.

W takich momentach możecie musieć powtórać stare kroki, np. siedzieć w pokoju dziecka przez kilka nocy i stopniowo wracać z powrotem. Ale nie przerażajcie się; eksperci mówią, że dzieci z ustalonymi dobrymi wzorcami snu wracają do nich dość szybko.

„Jak sprawić, by moje 8-miesięczne dziecko chodziło spać o tej samej porze każdej nocy?”

Jeśli wasze dziecko nie jest zęsene o tej samej porze każdej nocy, jego dzienna rutyna snu może wymagać dopracowania. „Upewnijcie się, by obudzać je o tej samej porze każdego ranka, trzymać drzemki konsekwentne i unikać drzemek po 16:00. Rozsądna godzina kładzenia dla dziecka w tym wieku to ok. 19:00 lub 19:30. Jeśli obudzi się z drzemki o 17:30, nie będzie dostatecznie zęsene, by iść spać wtedy”, mówi Mindell.

Jedną strategią, której unikać, jest skracanie drzemek w nadziei, że to sprawi, że będzie bardziej zęsena w nocy. Fakt jest taki, że przezmęczone dzieci mają trudności z zasypianiem. I dowody pokazują, że niemowlęta i tak nie śpią wystarczająco. Wielu ekspertów zaleca, by niemowlęta w wieku 3–11 miesięcy dostawały 14–15 godzin snu dziennie, ale wedle ankiety NSF, większość dostaje mniej niż 13 godzin.

Nawet jeśli udało wam się stworzyć doskonałego śpiacza, pamiętajcie, że każde dziecko okazjonalnie ma okresy czuwania. Gdy to się dzieje, uspokajajcie się, że nie będziecie bezsenni na zawsze. Mówi Peggy Nona, matka dwóch dziewczynek w wieku szkolnym z Rochester, Minnesota: „Kiedyś martwiłam się o kładzenie ich do spania w nocy; teraz martwię się o wyprowadzenie ich rano!”

Barbara Solomon jest matką trojga dzieci i pisarką ze Scarsdale, Nowy Jork.

Oryginalnie opublikowane w magazynie American Baby, lipiec 2004.

Wszystka treść tutaj, w tym porady lekarzy i innych profesjonalistów zdrowia, powinna być traktowana jako opinia. Zawsze szukajcie bezpośredniej porady własnego lekarza w związku z jakikolwiek pytania lub problemami dotyczącymi waszego zdrowia lub zdrowia innych.