• Baby's
• Gezinsvorming
• Kinderen
• Algemeen ouderschap
• Pasgeborenen
• Tieners
• Peuters
• Zwangerschap

Tandenpoetsen en tandenzorg: zo houd je je gebit gezond

Tandartsen zeggen dat het belangrijkste deel van tandenzorg thuis gebeurt. Goed poetsen en flossen, gecombineerd met regelmatige tandartscontroles, helpen tandbederf en tandvleesontsteking voorkomen.

Als je als de meeste mensen niet uitkijkt naar de boor van de tandarts, is het niet beter om gaten te voorkómen voordat ze ontstaan?

Plaque de baas

Om gaten te voorkomen, moet je plaque verwijderen, de doorzichtige laag bacteriën die de tanden bedekt. De beste manier: tweemaal per dag tandenpoetsen en minstens één keer per dag flossen. Poetsen stimuleert ook het tandvlees, wat helpt het gezond te houden en tandvleesontsteking te voorkomen. Poetsen en flossen zijn de belangrijkste dingen die je kunt doen voor gezonde tanden en tandvlees.

Tandpasta's bevenden schuimende middelen, reinigingsmiddelen en fluor. Fluoride, de meest voorkomende actieve stof, is wat gaten voorkomt. Zorg dus altijd dat je tandpasta fluor bevat.

Ongeveer 1 op de 10 mensen heeft de neiging om snel tandsteen te vormen. Tandsteen is verharde plaque, schadelijker en moeilijker te verwijderen. Antitandsteen-tandpasta's en mondspoelingen, evenals extra tijd besteden aan poetsen nabij de speekselklieren (binnenkant onderste snijtanden, buitenkant bovenste kiezen) kunnen nieuwe tandsteen vertragen.

Als je gevoelige tanden hebt voor warm, koud en druk, kun je een speciale tandpasta proberen. Maar je moet nog steeds met je tandarts overleggen over de gevoeligheid, want het kan wijzen op een ernstiger probleem, zoals een gat of zenuwontsteking.

Tips voor correct poetsen

Tandartsen adviseren minimaal 2 minuten tweemaal per dag te poetsen. Tips voor correct poetsen:

• Houd je borstel onder een hoek van 45 graden tegen je tandvleesrand. Poets zachtjes van waar tand en tandvlees samenkomen naar de kauwvlak in korte streken (ongeveer half een tand breed). Te hard poetsen kan tandvleesuitzetting, gevoelige tanden en op de lange termijn losse tanden veroorzaken.
• Gebruik dezelfde methode voor alle buiten- en binnenkant van je tanden.
• Om de kauwvlakken te reinigen, gebruik korte keegstreken, kantel de borstelhaartjes in de gaten en scheuren.
• Om de binnenkant van boven- en onderste snijtanden en tandvlees te poetsen, houd de borstel bijna verticaal. Met heen-en-weer bewegingen, borstel de voorste deel over tanden en tandvlees.
• Met een voorwaartse keegbeweging, poets zachtjes je tong en het verhemelte om de tandbederf veroorzakende bacteriën te verwijderen die daar zitten.
• Gebruik een eiertimer of speel een favoriet nummer tijdens poetsen om te wennen aan 2 tot 3 minuten poetsen. Sommige elektrische tandenborstels hebben timers die aangeven wanneer 2 minuten voorbij zijn.

Feiten over flossen

Poetsen is belangrijk maar haalt plaque en voedseldeeltjes tussen tanden, onder de tandvleesrand of onder beugels niet weg. Je moet die ruimtes minstens één keer per dag flossen.

Het type floss hangt af van de ruimte tussen je tanden. Tandartsen adviseren meestal ongewachste floss omdat hij dunner is en makkelijker door kleine ruimtes glijdt. Studies tonen echter geen groot effectiviteitsverschil op basis van floss-type.

Met elk type floss: wees voorzichtig om je tandvlees niet te beschadigen. Volg deze stappen:

• Plaats de floss voorzichtig tussen twee tanden met een heen-en-weer beweging. Breng de floss zachtjes naar de tandvleesrand, maar duw niet onder het tandvlees. Buig de floss om de rand van je tand in een „C”-vorm en schuif heen en weer langs de zijkant van elke tand.
• Herhaal dit tussen al je tanden, en vergeet de achterkant van je achterste kiezen niet.

Tandwitmakingproducten

Sommige tandpasta's claimen tanden witter te maken. Er is niets mis met wittende tandpasta's mits ze ook fluor en ingrediënten bevatten die plaque en tandsteen bestrijden. Maar deze pasta's bevatten meestal weinig wittende stoffen en veranderen de kleur van je tanden waarschijnlijk niet merkbaar.

Het is makkelijk gelokt door advertenties die zeggen dat je stralend witte tanden nodig hebt. Maar die ads richten zich op oudere mensen. De waarheid: meeste tieneren hebben geen tandwitmaking nodig omdat tanden meestal geeler worden met de leeftijd.

Als je denkt dat je tanden niet wit genoeg zijn, overleg met je tandarts voordat je OTC-witmakingsproducten probeert. Je tandarts kan professionele behandeling aanbieden, afgestemd op jouw behoeften, die beter werkt dan OTC-producten.

Wees voorzichtig bij het kopen van OTC-witmakingsproducten. Sommige bleekmiddelen kunnen tandvlees en mond beschadigen. Volg altijd de instructies op het product.

De voedingsverbinding

Suiker eten is, zoals je waarschijnlijk weet, een grote oorzaak van tandbederf. Maar niet alleen de hoeveelheid suiker telt – wanneer en hoe je het eet kan net zo belangrijk zijn voor gezonde tanden.

Als je suikrige voedingsmiddelen of frisdranken frequent over de dag eet, is het email dat je tanden beschermt constant aan zuren blootgesteld. Harde snoepjes, hoestpastilles en pepermuntjes met suiker zijn extra schadelijk omdat ze langzaam oplossen in je mond. Veel experts adviseren een pauze van 3 uur tussen het eten van suikervattend voedsel.

Suikrige of zetmeelrijke voedingsmiddelen gegeten tijdens een maaltijd zijn minder schadelijk dan alleen, waarschijnlijk omdat de verhoogde speekselproductie (die suiker en bacteriën afspoelt) helpt. Suikrig eten voor het slapengaan is het meest schadelijk (vooral als je niet poets) want je produceert minder speeksel tijdens slaap.

Voor de meeste is het moeilijk om zoetheden volledig weg te laten, dus probeer deze realistische richtlijnen:

• Eet koolhydraten (suikers en zetmeel) tijdens een maaltijd.
• Als je niet kunt poetsen na het eten, spoel je mond met water of mondspoeling, of kauw suikervrije kauwgom.
• Eet geen suikrige voedingsmiddelen tussen maaltijden door.
• Als je snackt, kies niet-suikrige opties: kaas, popcorn, rauwe groenten, yoghurt.

Naar de tandarts

De hoofddoor voor regelmatige tandartsbezoeken – elke 6 maanden – is preventie. Doel: tandbederf, tandvleesontsteking en andere risico's voor je mondgezondheid voorkomen.

Je eerste consult bestaat meestal uit drie delen: tandheelkundige en medische anamnese (vragen over tandenzorg, bekijken van tanddossier), tandheelkundig onderzoek, en professionele reiniging.

De tandarts onderzoekt tanden, tandvlees, en andere mondweefsels. Ook de kaakgewrichten kunnen worden bekeken. Met spiegel en sonde (metaal prik-instrument) checkt de tandarts de kroon (zichtbaar deel) van elke tand op plaque en tekenen van loszittend of bedorven tandweefsel. De tandarts checkt ook je bijt en hoe je tanden op elkaar passen (occlusie).

De tandarts beoordeelt de algemene staat van je tandvlees: stevig en roos, niet zacht, gezwollen of ontstoken. De sonde meet de diepte van de sulcus, de kleine inham waar tand en tandvlees samenkomen. Diepe inhammen, genaamd zakjes, wijzen op tandvleesziekte.

Na het bekijken van de zichtbare delen, maakt de tandarts röntgenfoto's die tandbederf, abcessen (puistaansamelingen omringd door gezwollen weefsel), of ingegroeiwde wijsheidstanden kunnen onthullen.

Professionele reiniging wordt meestal gedaan door een mondhygiënist, een gespecialiseerd en geregistreerd tandheelkundig professional. Reiniging bestaat voornamelijk uit het verwijderen van harde afzettingen met een scaler (schraapinstrument) of een ultrasoonapparaat, dat met hoge frequentie geluidsgolven plaque lost. De deeltjes worden daarna afgespoeld met water.

Na reiniging poleert de mondhygiënist je tanden. Het proces reinigt en gladde de tandobervlakken, verwijdert vlekken en maakt het moeilijker voor plaque om aan te hechten. Tot slot kan de hygiënist je tanden behandelen met een fluorverbinding of een lacquer om bederf te voorkomen.

Aan het einde van je bezoek laat de tandarts weten of je moet terugkomen voor een vulling. De tandarts kan je ook doorverwijzen naar een orthodontist als hij/zij denkt dat je beugels of andere behandeling nodig hebt.

Meer tandproblemen

Caries (tandbederf) kan tanden op elke leeftijd aanvallen. Feit: 84% van de 17-jarigen heeft de ziekte. Onbehandeld kan caries extreme pijn en tandverlies veroorzaken. Tandverlies beïnvloedt hoe je eruitziet en je voelt, alsook je kauw- en spraakvermogen. Behandeling is ook duur. Preventie en vroege behandeling zijn dus cruciaal.

Het kan je verbazen dat 60% van de 15-jarigen gingivitis ervaart, het eerste stadium van tandvleesziekte. Gingivitis, wat het tandvlees treft maar niet het onderliggende bot en ligament, wordt bijna altijd veroorzaakt door plaque-opstapeling. Behandeling kan duur zijn.

Als je plaque regelmatig verwijdert en goede mondhygiëne aanhoudt, herstelt je tandvlees meestal naar de gezonde toestand. Ernstigere tandvleesziektes kunnen zwelling, roodheid, bloeding en pijn veroorzaken. Behandeling hangt af van de ernst.