• Baby's
• Gezinsvorming
• Kinderen
• Algemeen ouderschap
• Pasgeborenen
• Tieners
• Peuters
• Zwangerschap

Servixinsufficiëntie tijdens de zwangerschap

Servixinsufficiëntie, ook wel servixincompetentie genoemd, is eigenlijk een servix die te zwak of beschadigd is om gesloten te blijven tijdens de zwangerschap. Hierdoor ontstaat een voortijdige geboorte en mogelijk het verlies van de baby, door de verkorte zwangerschapsduur. Deze ontoereikendheid manifesteert zich doorgaans in het begin van het tweede trimester, maar mogelijk tot in het begin van het derde trimester.

Oorzaken

Het wordt doorgaans gecategoriseerd als het voortijdig open gaan van de servix zonder barsting of contracties. Diagnose kan handmatig of met echografie gesteld worden. Echografie is bijzonder nuttig voor de diagnose en wordt gesteld wanneer de servixopening (os) groter is dan 2,5 cm, of de lengte korter is dan 20 mm. Soms wordt ook 'funnering' gezien; dit is waar het interne deel van de servix, de interne os (het deel dichter bij de baby), begint uit te wijden. De externe os blijft ongewijzigd als de diagnose tijdig gesteld wordt. Factoren die de kans op een ontoereikende servix vergroten:

• DES-blootstelling
• Servixtrauma
• Hormonale invloeden
• Aangeboren korte servix
• Geforceerde curetage (D&C)
• Uterusafwijkingen

Als je gediagnosticeerd bent na een verlies in het tweede trimester of voor de zwangerschap al wordt vermoed dat je problemen zult hebben met de kracht van je servix, kan een cerclage (de servix dichtnaaien) profylactisch uitgevoerd worden rond 14-16 weken. Er wordt gezegd dat hoe eerder de cerclage geplaatst wordt, hoe groter de kans dat de zwangerschap voortduurt.

Diagnose

Voor een diagnose tijdens de zwangerschap moet je aan bepaalde criteria voldoen voordat een cerclage geplaatst kan worden. Je komt niet in aanmerking voor de cerclage als je:

• Hyperirritabiliteit van de servix hebt
• Je baby al overleden is
• Je meer dan 4 cm open bent
• Je vruchtwater al gebarsten is

Er zijn vijf verschillende technieken voor het plaatsen van een cerclage. De twee meest voorkomende zijn de McDonald- en Shirodkar-techniek.

De McDonald-procedure wordt uitgevoerd met een 5 mm band van permanent naadmateriaal hoog op de servix. Dit wordt aangegeven bij significante uitwijing van het onderste deel van de servix. Het wordt doorgaans op 37 weken verwijderd, tenzij er een reden is om het eerder te verwijderen, zoals infectie, voortijdige barsting, vruchtwaterbarsting, enz. Ook blijkt dat dit weinig impact heeft op de kans op een vaginale bevalling.

De Shirodkar-techniek wordt ook vaak gebruikt. Eerder was dit een permanente 'purse-string' hecht die levenslang zou blijven, nu worden ze ook rond 37 weken verwijderd. Bij dit type cerclage wordt altijd een keizersnede uitgevoerd. Er zijn artsen die gemodificeerde technieken toepassen, waarbij de bevalling niet per se via keizersnede hoeft te gebeuren, noch de hecht blijft zitten. Vraag je behandelaar welke procedure zij/hij uitvoert.

De Hefner-cerclage, ook wel de Wurm-procedure genoemd, wordt gebruikt voor latere diagnose van de ontoereikende servix. Meestal wordt een U- of matrashecht gebruikt en is het nuttig als er minimaal servixmateriaal over is.

Uterosacrale cardinale ligamente cerclage wordt doorgaans uitgevoerd nadat de McDonald- en Shirodkar-procedures zijn mislukt, of bij een aangeboren verkorte servix of subacute cervicitis. Het kan vaginaal gedaan worden, maar vaak buikchirurgisch. Ook hier is keizersnede verplicht voor de bevalling.

De laatste procedure, de Lash, wordt in de niet-zwangere toestand uitgevoerd. Meestal na servixtrauma dat een anatomisch defect veroorzaakte. Er is een zeldzame bijwerking van onvruchtbaarheid.

Risico's

Hoewel deze procedures levensreddend kunnen zijn, hebben ze ook potentiële risico's:

• Voortijdige vruchtwaterbarsting
• Chorioamnionitis (infectie van de vruchtwaterzak) (Dit risico neemt toe naarmate de zwangerschap vordert en bedraagt 30% bij een servix die meer dan 3 cm open is.)
• Voortijdige barsting
• Servixscheuring of -amputatie (Dit kan tijdens de procedure of bij de bevalling gebeuren, door littekenvorming op de servix.)
• Blaasschade (zeldzaam)
• Moederlijke bloeding
• Servixdystocie
• Uterusruptuur

De profylactische procedure omvat doorgaans 24 uur observatie van de patiënt voordat de cerclage geplaatst wordt. Tijdens deze tijd wordt gekeken naar voortijdige barsting en gescreend op infectie. Meestal gebeurt dit in de Trendelenburg-positie, benen boven het hoofd. Spinale anesthesie wordt gebruikt om pijn en moederspanning tijdens de cerclage te voorkomen. Je blaas wordt gevuld om de vruchtwaterzakken van de os weg te duwen. Je krijgt antibiotica om infectie te voorkomen, en Indocine om je lichaam te laten negeren de prostaglandines die tijdens de procedure vrijkomen.

Na de procedure

Post-operatief zul je de komende 24 uur op bedrust zijn, mogelijk in de Trendelenburg-positie. En gemonitord op uteriene activiteit.

Eenmaal ontslagen uit het ziekenhuis zul je de rest van de zwangerschap op bekkenrust zitten (geen seks). Je hebt dagelijks rustperiodes nodig en verminderde fysieke activiteit. Je wordt ten minste een keer per week in het spreekuur gezien tot de bevalling. Je wordt ook gemonitord op voortijdige barsting. Als je contracties hebt, moet je direct contact opnemen met je arts.

Cerclage lijkt een zeer effectieve behandeling voor ontoereikende servix. De succespercentages kunnen zeer hoog liggen (80-90%), met name wanneer het vroeg in de zwangerschap gebeurt. Als je zorgen hebt over je prenatale geschiedenis of een ontoereikende servix vermoedt, vraag je behandelaar je te onderzoeken.