• Baby's
• Gezinsvorming
• Kinderen
• Algemeen ouderschap
• Pasgeborenen
• Tieners
• Peuters
• Zwangerschap

Waarom kinderen zich verkeerd gedragen in aanwezigheid van andere kinderen – en wat je eraan kunt doen

„Ik zweer, ze zijn normaal niet zo. Ze zijn zo makkelijk op zich! Ze waren totaal oké vijf minuten geleden toen het maar we twee waren!” Heb je ooit deze woorden gezegd – of gedacht – toen je jonge kind plotseling begon zich verkeerd te gedragen in aanwezigheid van anderen? Je bent niet de enige.

„Of het nu gaat om waar ze zijn, met wie ze zijn of wat ze over een plek weten, de context van de omgeving van een kind is belangrijk en kan beïnvloeden hoe ze zich gedragen,” legt Tovah Klein uit, die een doctoraat heeft in klinische en ontwikkelingspsychologie en directrice is van het Barnard College Center for Toddler Development en auteur van „How Toddlers Thrive.” „Bijvoorbeeld, als een kind gewend is om met alleen mam naar de bibliotheek te gaan, zijn ze er gekomen om het te zien als rustige, één-op-één-tijd. Maar als ze daar een vriend zien, zijn de context en aanwijzingen anders. Dingen zijn omgedraaid, wat een opwekking van hun zenuwstelsel veroorzaakt, en dat leidt tot ander gedrag.”

Anders gezegd: Het systeem van het kind is totaal uit de pas, en hun gedrag toont dat. Hoewel dit volledig normaal is voor kinderen, kan het frustrerend en moeilijk zijn voor ouders en verzorgers om ermee om te gaan. Hier is hoe experts aanbevellen om ermee om te gaan.

Waarom gaan kinderen uit de hand als er andere kinderen in de buurt zijn?

Denk er zo aan: Wanneer je naar een feestje gaat, voel je je misschien opgewonden, beïnvloed door de energie van de nieuwe omgeving en de mensen die je niet elke dag ziet. Maar je bent een volwassene met copingmechanismen (zoals jezelf intern afkoelen), dus je weet hoe je je op een sociaal acceptabele manier moet gedragen. Kinderen, vooral jonge, hebben zo'n vaardigheidenset nog niet ontwikkeld.

Volgens Klein, wanneer een kind zich verkeerd gedraagt in aanwezigheid van anderen terwijl ze bij jou zijn, is dat simpelweg omdat kinderen „kleine mensjes zijn die nog steeds leren over de wereld.” „Wanneer een kind in de buurt is van vrienden of vrienden van een oudere broer of zus, kunnen ze zich opgewonden of gefrustreerd voelen, en ze weten nog niet hoe ze zich moeten gedragen,” legt Klein uit. „Ze zijn niet, in tegenstelling tot wat sommige ouders denken, ‘stout.’ Hun systeem is gewoon opgewekt.”

Waarom is mijn kind „wel goed gedragen” bij anderen als ik er niet ben?

Terwijl kinderen zich volledig losmaken, zeg maar, wanneer ze een vriend hebben voor een speelafspraak, is de kans groot dat ze nog steeds perfect beschaafd en „wel goed gedragen” zijn op school of de kinderopvang (lees: wanneer jij er niet bent). De reden: Ze voelen zich het meest comfortabel bij jou.

„Wanneer kinderen in de buurt zijn van anderen, vooral andere autoriteitsfiguren, voelen ze zich misschien niet comfortabel om hun schild neer te leggen of op die persoon te vertrouwen voor troost en steun – dus worden ze meer teruggetrokken of schuchter,” merkt Lena Suarez-Angelino op, een gediplomeerde klinische maatschappelijk werker en empowermentcoach in Woodbridge, New Jersey. „Wanneer een kind meer timide, teruggetrokken of schuchter wordt, worden ze gezien als beter gedragen. Hoewel [schijnbaar ongesteld gedrag] frustrerend kan voelen als ouder, toont dit aan dat jij hun veilige haven bent.”

„Het is gemeengoed dat kinderen alleen uit de hand lopen thuis of wanneer ze met hun ouders zijn,” voegt Hailey Shafir toe, een gediplomeerde klinische geestelijke gezondheidscounselor in Raleigh, North Carolina. „Kinderen gedragen zich doorgaans ‚wel‘ in kinderopvang of school omdat ze niet zeker zijn hoe anderen zullen reageren of in welke problemen ze zullen komen. Maar ze weten precies hoe hun ouders zullen reageren. Als regel gedragen jonge kinderen zich meestal alleen uit met volwassenen waar ze zich veilig om voelen.”

Dus, wanneer jij er bent, en je kind in de buurt is van mensen waar ze niet altijd mee zijn, is het een samenloop van gebeurtenissen die kan resulteren in „zich verkeerd gedragen.” De reden: Ze zijn met hun veilige persoon (jij) en hun systeem is opgewekt, gegeven de context van hun omgeving.

Hoe beïnvloeden vrienden het gedrag van een kind?

Zoals Suarez-Angelino wijst, is een andere variabele die bijdraagt aan deze „perfecte storm” de symbiotische aard van kinderlijke vriendschappen en relaties. „We herinneren ons allemaal de ‚klasgrapjas‘ op school, die gevoed werd door hoeveel klasgenoten ze konden laten lachen,” merkt ze op. „Vrienden kunnen zeker het gedrag van een kind beïnvloeren om diverse redenen.”

Onder deze veelvoorkomende gedragstriggers noemt Suarez-Angelino deze scenario's:

• Kinderen kunnen het gedrag van hun vriend initiëren en niet als zichzelf optreden als gevolg.
• Hun vriend heeft misschien niet hetzelfde ouderstijl of model ontvangen; daarom zullen de regels en verwachtingen anders zijn.
• Kinderen kunnen zich ook verkeerd gedragen om hun vrienden te imponeren, vooral wanneer ze in een situatie worden geplaatst waar ze worden gezien als ‚cool‘ of ‚in controle‘.

Kortom: Er zijn veel variabelen in het spel wanneer je met je kind bent en de situatie of mensen afwijken van de norm. De miljoenen-dollar-vraag is natuurlijk: Wat doe je eraan?

Wat doe je wanneer een kind zich verkeerd gedraagt in aanwezigheid van anderen?

Er zijn een paar stappen die je kunt ondernemen om „wild” gedrag in aanwezigheid van anderen te verminderen of te voorkomen.

De situatie anticiperen

Volgens Klein, als je in een buitensporige situatie met een kind komt, is het een goed idee om typische gedragstriggers te anticiperen. „Als je weet dat je in een situatie komt die je kind op de been brengt, zoals een verjaardagsfeestje van een broertje of zusje, praat dan van tevoren met ze,” zegt ze. „Je kunt hun vertellen waarom hun broertje of zusje aandacht krijgt en hoe dat ze kan laten voelen – nerveus, opgewonden; noem de emoties. Leg dan enkele baseregels op een positieve manier. Je kunt ze vertellen dat ze bij jou gaan zitten en uiteindelijk helpen met bordjes uitdelen, bijvoorbeeld.”

Verlaat (en deal daarna met) de situatie

Als, ondanks je inspanningen vooraf, een aanvalsje of onpasselijk gedrag voor de situatie ontstaat, adviseert Klein om je handen op je kind te leggen en kalm te zeggen: „We kunnen dat hier niet doen.” Als het gedrag niet stopt, moet je je kind misschien uit de situatie halen – maar blameer ze niet of hun gevoelens.

„Als je kind ontevreden is en protesteert, hebben ze het recht om boos te zijn,” zegt Klein. „Je kunt ze dat vertellen, maar laat ze weten dat ze zich niet kunnen verkeerd gedragen in de bibliotheek of op het verjaardagsfeestje van hun zusje.” Klein merkt ook op dat het helpt om te labelen en te benoemen wat ze opwond en het gedrag veroorzaakte.

Pittig? Ja. Maar je moet gewoon de leiding nemen en erdoorheen. „Wanneer kinderen overweldigd zijn, moet je de leiding nemen, de volwassene zijn en degene zeggen: Ik heb het onder controle,” gaat Klein door. „Ouders maken zich vaak zorgen over schaamte, maar als je dat doet, verliest je focus op wat je kind in dat moment nodig heeft, en op hun beurt pikken ze je angst op.”

Wees consistent

Consistentie is de sleutel bij disciplinering, merkt Shafir op, dus het is belangrijk om altijd een consistente set regels en gevolgen voor het overtreden ervan te hebben. „De gevolgen moeten direct gegeven worden, en ouders moeten proberen kalm te blijven bij het geven,” legt Shafir uit. „Op die manier voelt het kind zich niet alsof het gestraft wordt voor het ontevreden maken van de ouder, maar voor specifiek gedrag. Over tijd is dit meestal een effectieve manier om gedrag te stoppen dat je niet wilt dat kinderen doen.”

„En tegelijkertijd is het even belangrijk om kinderen te belonen voor goed gedrag,” gaat ze door. „Dit is een manier om goed gedrag te versterken en kan gedaan worden door lof, ze meer aandacht geven of ze een kleine traktatie of beloning geven voor goed gedrag.”

Veelvoorkomende scenario's en hoe je ze aanpakt

Probeer deze expert-ondersteunde oplossingen voor deze veelvoorkomende peuters- en kleuterscenario's.

Scenario #1: Het kind heeft een vriend te gast en begint dingen te doen die ze normaal niet doen, zoals in de kamer van hun broer gaan of de collectorsuitgave van Scrabble eruit halen.

Oplossing: Bereid kinderen van tevoren voor en betrek ze bij het „maken van de regels.”

„Thuis is waar iedereen zich het meest comfortabel voelt, dus een vriend die de ruimte van een kind ‚binnendringt‘ kan indringend voelen,” legt Klein uit, en voegt toe dat het een buitensporige situatie is, die opwekking van hun zenuwstelsel kan veroorzaken, en omgekeerd, ongewone gedraging. (Ook merkt Klein op, is het een kans voor ze om op te treden.)

„Noem wat er kan gebeuren voordat het gebeurt,” gaat Klein door. „Vertel ze dat wanneer hun vriend langskomt, het spannend zal zijn, en laat ze dan helpen de regels maken door te vragen welke plekken oké zijn om met hun vriend naartoe te gaan en welke niet.”

Scenario #2: Een oudere broer of zus heeft vrienden te gast, en het jongere kind begint zich verkeerd te gedragen om op te treden voor hen.

Oplossing: Plan één-op-één-tijd in.

Indien mogelijk, adviseert Klein speelafspraken voor alle broers en zussen op hetzelfde moment in te plannen, maar als dat niet kan, wees de jongere kind's „speelafspraak.” „Wanneer jongere broers of zussen op treden voor vrienden van een oudere broer of zus, is het een poging om aandacht te krijgen, probeer dan betrokken te raken bij een één-op-één-activiteit,” zegt Shafir. „Je kunt bijvoorbeeld een spelletje met ze spelen of ze laten helpen met een taak, waardoor oudere kinderen tijd hebben met hun vriend alleen.”

Scenario #3: Je normaal vriendelijke kleuter is op het speelplein met „grote kinderen.” Ze zien een vriend van school en negeren hen (of rennen zelfs weg!).

Oplossing: „Jonge kinderen kijken vaak op tegen oudere kinderen en zullen er echt hard voor doen om meer op hen te lijken of ‚cool‘ te lijken om ze te laten liken en met ze te spelen,” legt Shafir uit. „Praten met een kleuter over het belang van vriendjes netjes te behandelen is belangrijk om hen sociale vaardigheden te leren, inclusief hoe vriendschappen te onderhouden. Je kunt dit ook als een kans gebruiken om empathie te leren door te zeggen: ‚Hoe zou je je voelen als je vriend je zo behandelde?‘”

De kern

Het is belangrijk om te onthouden dat kinderen nou eenmaal kinderen zijn, en ze leren door proberen en fouten. „[Je] zou niet elke sociale interactie van kinderen moeten micromanagen, daarom is anticiperen belangrijk,” legt Klein uit. „Kinderen doen leuke dingen samen en kinderen doen niet-zo-leuke dingen samen. Geef ze ruimte om dingen uit te zoeken zonder te commentaren.”

„Een van de grote lessen van ouderschap is uitvinden hoe je een stapje terug kunt maken en kinderen wat ruimte geeft,” gaat Klein door. „Kinderen rekenen op hun ouders om hun toe te staan zichzelf te zijn, dus soms moeten we gewoon achteruit treden en kijken – ook al is het niet altijd mooi.”