• Baby's
• Gezinsvorming
• Kinderen
• Algemeen ouderschap
• Pasgeborenen
• Tieners
• Peuters
• Zwangerschap

Accepteerbare grenzen leren

Inleiding

De frustratie van het proberen om een 1-jarig passend gedrag te leren, is iets wat alle ouders delen. Of je nu alsjeblieft en dank je wel wilt oefenen, knippen verboden of delen stimuleren, een peutertje ertoe brengen wat je zegt kan een epische strijd zijn. De redenen liggen in zowel de mijlpalen als de beperkingen van de ontwikkeling tijdens dit tweede levensjaar.

De kick van de skill

Tussen de 1 en 2 jaar maken kinderen erstaunlijke cognitieve sprongen, maar hun begrip is nog enorm onontwikkeld. Wat we gezond verstand noemen, bestaat voor hen nog simpelweg niet, zegt Fred Rothbaum, Ph.D., hoogleraar in de Eliot-Pearson afdeling Kindontwikkeling aan Tufts University, in Medford, Massachusetts. Bovendien hebben peuters niet de capaciteit om te anticiperen wat anderen willen.

Het is geen wonder dat 20-maanden-oude David Seim geen idee had dat zijn moeder, Dawn, boos zou zijn toen hij de hele muur volkleurde. "Kritzelen op grote, blanco velletjes papier was altijd oké, en het is heel leuk," zegt Seim, uit Charleston, South Carolina. "Maar nu moet ik op een of andere manier uitleggen waarom de muur, die er vrijwel uit ziet als een groot, blanco vel papier, absoluut niet oké is."

De beperkte capaciteit van peuters om taal te begrijpen, vergroot de moeilijkheid van het leren wat wel en niet mag. "1-jarigen hebben een elementair gebruik van woorden en een beetje begrip," zegt dr. Rothbaum. "Maar taal op zich is geen krachtige manier om te communiceren met een 1- of 1½-jarig." Lange verbale uitleg gaan peuters simpelweg voorbij.

In feite zijn zelfs de relatief eenvoudige woorden en ideeën die je lessen kunnen begeleiden, vaak te geavanceerd. Het concept van 'heet', bijvoorbeeld, is moeilijk over te brengen. Tijdconcepten zijn nog meer verwarrend. Daarom is het zinloos om je zoon te vragen om "een minuut te wachten" tot je van de telefoon af bent voordat je voorleest: Wat is een minuut?

Jonge kinderen hebben ook extreem moeite om de bevrediging van hun wensen en impulsen uit te stellen, zelfs als wachten betekent dat ze later iets beters krijgen, zegt Alison Gopnik, Ph.D., hoogleraar psychologie aan de Universiteit van Californië te Berkeley en co-auteur van The Scientist in the Crib (William Morrow and Company, 1999). In een studie legden onderzoekers een snoepje voor kinderen neer en zeiden dat ze er twee zouden krijgen als ze tien minuten wachtten voordat ze het aten. Universeel grijpen de peuters die ene snoep. Het is een enorme klus voor een peutertje om zijn beurt af te wachten, omdat hij geen winst ziet; het is simpeler om de schop die hij wil uit de handen van een ander kind te snappen.

De ontwikkelingsvoortgang van je kind kan ook tegen je directe doelen inwerken. Sara Berwald is bijvoorbeeld verheugd over haar nieuwe vaardigheid om de aan/uit-knop van de TV in te drukken en wil haar vaardigheid herhaaldelijk uitproberen. Wanneer ze naar haar ouders kijkt, is het niet om te tonen hoe duister ze is, maar om bevestiging te krijgen van wat ze leert: Als ik dit aanraak, krult papa's gezicht op en hij zegt: "Nee!"

Jouw reacties tellen

Ondanks deze ontwikkelingsobstakels, is er hoop voor ouders die vastbesloten zijn basis do's en don'ts te leren. Studies tonen aan dat kinderen vanaf 12 maanden beginnen met sociale referentie: ze kijken naar hun primaire verzorgers om informatie te krijgen over dingen die ze niet begrijpen. Je kannetje kan veel leren over wat goed of fout, goed of slecht is, uit jouw reacties op situaties, mensen en objecten.

Naarmate ze hun tweede verjaardag nadelen, beginnen peuters zich te identificeren met andermans gevoelens. "Je kunt deze empathie gebruiken om een peutertje uit te leggen dat hij niet moet bijten, want dat zou 'auw' doen," zegt dr. Gopnik.

Maar net als het tijd kost voordat je kleintje favoriete liedjes leert, zal het even duren voordat hij door zijn daden toont dat hij jouw lessen volledig begrijpt. Buitengewoon geduld is vereist terwijl je cruciale informatie doorgeeft over wat acceptabel is.

Is het de moeite waard om zo jong te beginnen? Absoluut, zeggen experts. Net zoals je begint te praten met je kind vanaf de babyfase, woorden leren die misschien pas jaren later geïinternaliseerd worden, zo moet je hem beginnen te educeren over het vermijden van gevaarlijke of irritante activiteiten en het oefenen van sociale goedgedrag. Besef alleen dat je doel een langetermijndoel is.

Hoe je nu begint met blijvende voortgang

• Zeg het niet alleen, toon het. Omdat woorden alleen vaak het bericht niet overbrengen, gebruik je gezicht en toon om je les te brengen. Zeggen: "Raak de fornuis niet aan" met weinig emotie heeft niet de kracht van dezelfde woorden stern gezegd en vergezeld van een verdrietig of boos gezicht.
• Wees consistent. Als haar hand in het hondenvoer soms veroordeeld wordt en andere keren genegeerd, blijft een peutertje vragen: Is dit een 'doe' of een 'doe niet'? Dan is ze geneigd om door te experimenteren. Herhalen van de informatie die je je kind wilt geven, leidt uiteindelijk tot een geleerde les.
• Wees een goed voorbeeld. Je peutertje kijkt constant naar jou voor informatie. Dit betekent dat jij ook je best gedrag moet tonen - alsjeblieft zeggen, wegwoede onderdrukken, en je beurt afwachten. Je kunt je manieren benoemen om een voorbeeld te geven: "Zie hoe mam een deel van de krant aan papa geeft? We delen!"
• Wees realistisch. Omdat sommige gedragingen simpelweg te veel zijn om van een peutertje te verwachten, moeten ouders preventieve maatregelen nemen, zegt dr. Rothbaum. Bijvoorbeeld, peuters stoppen instinctief dingen in hun mond om er meer over te weten. Zorg dus dat haarspelden en andere potentiële kleine gevaarlijke voorwerpen buiten bereik zijn. Je kunt ook je haar opsteken om trekken te voorkomen of de televisie buiten bereik verplaatsen.
• Kies je strijden. Er zullen onvermijdelijk momenten zijn waarop het onmogelijk is om een boodschap aan je peutertje over te brengen. "Iedereen die een 1-jarig heeft weet dat als peuters moe genoeg zijn, ze kunnen Zusammenbruchen met weinig of geen provocatie," zegt dr. Rothbaum. Als je kind uitput is of honger heeft, is het waarschijnlijk het verkeerde moment om op beleefdheid te insist.

Besef dat je simpelweg niet op elke 'niet' de hele tijd kunt toezien. Beslis welke kwesties belangrijk zijn en welke je een beetje kunt loslaten. Veiligheidskwesties, zoals wegblijven van stopcontacten en niet bijten, hebben duidelijk prioriteit. Maar als een gedrag meer irriterend dan pijnlijk is, kun je besluiten om het tijdelijk te accepteren.

En houd in gedachten dat wat jij als een 'niet' ziet, eruit kan zien als een prachtig avontuur voor een peutertje wiens creativiteit begint te bloeien. Waarom zou je de volgende keer dat je kind elke pot uit de kast haalt en begint te trommelen, niet bij hem aansluiten en samen een ritme kloppen?

Basis voor beter gedrag

De volgende 'do's' helpen je directe resultaten te boeken als het gedrag van je kind gevaarlijk of onpasselijk is. De 'probeers' zijn slimme manieren om de langetermijnlessen te beginnen die uiteindelijk tot beter gedrag leiden.

11/00