Zaburzenia odżywiania – rodzaje, przyczyny i leczenie
Czym są zaburzenia odżywiania?
Zaburzenia odżywiania to problemy z sposobem jedzenia, które szkodzą zdrowiu fizycznemu, emocjom i relacjom. Występują w kilku formach.
Jakie są rodzaje zaburzeń odżywiania?
Najczęstsze to: anoreksja, bulimia, zaburzenie obsesji jedzenia (binge eating) oraz ARFID (zespół unikania/ograniczania spożycia pokarmów).
Anoreksja
Osoby z anoreksją:
- celowo jedzą bardzo mało, co prowadzi do silnie niskiej wagi ciała
- mają silny lęk przed przytyciem i byciem „grubymi”
- mają zniekształcony obraz własnego ciała – widzą się jako grube, mimo że są wygłodzone
Są bardzo rygorystyczne co do ilości i rodzaju jedzenia, często myślą o kaloryczności niemal non-stop. Aby schudnąć, stosują posty, nadmierne ćwiczenia, leki na odchudzanie, leki moczopędne lub klisty.
Bulimia
Osoby z bulimią:
- przejedzają i czują utratę kontroli nad jedzeniem (atak obsesji jedzenia)
- stosują metody „oczyszczania”: wywołują wymioty, używają leków moczopędnych, tabletek na odchudzanie, postów lub nadmiernych ćwiczeń, by zapobiec przytyciu
- oceniają się przez pryzmat kształtu ciała i wagi
Podczas ataku spożywają znacznie więcej jedzenia niż większość ludzi. Jeśli ataki i oczyszczanie powtarzają się regularnie, może to świadczyć o bulimii. W przeciwieństwie do anoreksji, osoby z bulimią mogą mieć niedowagę, wagę normalną lub nadwagę. Często ukrywają swoje zachowania żywieniowe.
Zaburzenie obsesji jedzenia (Binge Eating Disorder)
Osoby z tym zaburzeniem:
- przejedzają i czują, że nie mogą się zatrzymać
- jadają duże ilości, nawet gdy nie są głodne
- po ataku czują smutek, winę
- często przytywają, bywają otyłe
Jedzą szybciej niż normalnie, często w samotności, by nikt nie widział ilości spożywanego jedzenia. W przeciwieństwie do bulimii, nie stosują wymiotów, leków ani nadmiernych ćwiczeń. Jeśli ataki zdarzają się co najmniej raz w tygodniu przez 3 miesiące, może to być zaburzenie obsesji jedzenia.
ARFID (Zespół unikania/ograniczania spożycia pokarmów)
Osoby z ARFID:
- nie interesują się jedzeniem lub unikają określonych produktów
- chudną lub nie przytywają zgodnie z oczekiwaniami
- nie boją się przytycia
- nie mają zniekształconego obrazu ciała
Unikają jedzenia ze względu na zapach, smak, fakturę lub kolor. Mogą bać się zadławienia lub wymiotów. Nie mają anoreksji, bulimii ani innej choroby somatycznej wyjaśniającej te zachowania.
Jak zaburzenia odżywiania wpływają na zdrowie i emocje?
Zaburzenia te powodują poważne problemy w całym organizmie.
Anoreksja – skutki niedożywienia i niskiej wagi:
- niskie ciśnienie krwi
- wolne lub nieregularne bicie serca
- złe samopoczucie, słabość, zawroty głowy, omdlenia
- zaparcia i puchnięcie
- nieregularne miesiączkowanie
- słabe kości
- opóźniona dojrzałość i wolny wzrost
Trudności z skupieniem, pamięcią, nastrojem: samotność, smutek, depresja, lęk przed przytyciem, myśli samobójcze.
Bulimia – skutki wymiotów, leków moczopędnych:
- niskie ciśnienie, nieregularne serce, słabość, zawroty
- krew we wymiotach lub stolec
- erozja zębów, próchnicy
- opuchlizna policzków (gruczoły ślinowe)
Problemy emocjonalne: niskie samoocena, lęk, depresja, problemy z alkoholem/narkotykami, myśli samobójcze.
Zaburzenie obsesji jedzenia – problemy związane z otyłością:
- cukrzyca
- nadciśnienie
- wysoki cholesterol i trójglicerydy
- tłuszczowe wątroba
- bezdech senny
Emocje: niska samoocena, lęk, depresja, poczucie bezsilności, trudności z radzeniem sobie ze stresem.
ARFID – skutki złej odżywiania (podobne do anoreksji):
- niedobory witamin, minerałów, białka
- konieczność karmienia sondą i suplementów
- zły wzrost
Częstsze współwystępowanie: lęk, zaburzenia obsesyjno-kompulsywne (OCD), spektrum autyzmu, ADHD, problemy w domu i szkole.
Co powoduje zaburzenia odżywiania?
Nie ma jednej przyczyny. Rolę grają genetyka, środowisko i zdarzenia stresogenne. Czynniki ryzyka:
- zły obraz ciała
- nadmierny nacisk na wagę/wygląd
- diety w młodym wieku
- sporty naciskające na wagę (gimnastyka, balet, łyżwiarstwo, zapaśnictwo)
- zaburzenia odżywiania w rodzinie
- problemy psychiczne: lęk, depresja, OCD
Jak diagnozuje się zaburzenia odżywiania?
Lekarze i psychologowie diagnozują na podstawie wywiadu, objawów, myślenia, zachowań żywieniowych i badania. Sprawdzają wagę i wzrost, porównują z centylami. Mogą zamówić testy wykluczające inne przyczyny i oceniające powikłania.
Jak leczy się zaburzenia odżywiania?
Najlepsze rezultaty daje zespół: lekarz, dietetyk, terapeuta. Leczenie: poradnictwo żywieniowe, opieka medyczna, psychoterapia (indywidualna, grupowa, rodzinna). Leki na obsesję jedzenia, lęk, depresję itp. Szczegóły zależą od typu i ciężkości. Niektórzy wymagają hospitalizacji z powodu skrajnej utraty wagi i powikłań.
Co robić, jeśli podejrzewam u siebie zaburzenie odżywiania?
Powiedz komuś. Rodzic, nauczyciel, poradnik, zaufany dorosły. Poproś o pomoc.
Szukaj pomocy wcześnie. Wczesna interwencja daje większą szansę na wyleczenie. Umów się na wizytę u lekarza lub specjalisty od zaburzeń odżywiania.
Chodź na wszystkie wizyty. Leczenie trwa, wymaga wysiłku. Ucz się o sobie i swoich emocjach. Zadawaj pytania.
Bądź cierpliwy dla siebie. Zmiany przychodzą stopniowo. Dbaj o siebie i bądź z ludźmi, którzy Cię wspierają.
-
Moja historia porodu VBAC Jeśli czytałyście „Poród – runda pierwsza”, wiecie, że skończyłam na cesarskim. Gdy byłam w ciąży z drugim synem, lekarz zapytał o plany. Odpowiedziałam: „Myślałam, że znowu cesarskie. To przecież reguła?”. Okazało się, że n -
Trening snu. Dwa słowa, które wzbudzają strach w sercach nawet najpewniejszych, stalowych mamek. Szczerze, jedyne słowa, których się bardziej boję, to „trening toalety” i „skończyła się kawa”. Z wielkim trwożeniem wzięłam się za trening snu mojego 4 -
Rodziny z noworodkami mają unikalne i specjalne potrzeby. Po weryfikacji referencji i sprawdzeniu przeszłości, oto 5 pytań do potencjalnych opiekunek noworodków: 1. Czy masz szczepionkę na grypę? Niemowlęta nie mogą dostać szczepionki na grypę przed
