• Niemowlęta
• Zakładanie rodziny
• Dzieci
• Ogólne rodzicielstwo
• Noworodki
• Nastolatki
• Maluchy
• Ciąża

Zrozumienie własnych emocji

Jak emocje nam pomagają

Co czujesz w tej chwili, zaczynając czytać ten tekst? Jesteś ciekawy? Masz nadzieję, że dowiesz się czegoś o sobie? Może nudzi ci się, bo to zadanie szkolne, a nie masz do tego ochoty — albo jesteś radosny, bo to projekt, który ci się podoba? Być może jesteś rozprosiony inną sprawą, np. ekscytowany planami na weekend lub smutny po rozstaniu.

Takie emocje są naturą ludzką. Dają nam informacje o tym, co przeżywamy, i pomagają wiedzieć, jak zareagować.

Od momentu urodzenia odczuwamy emocje. Niemowlęta i małe dzieci reagują na nie mimiką twarzy lub zachowaniem: śmieją się, cierpią, płaczą. Czują i okazują emocje, ale nie potrafią ich nazwać ani wyjaśnić, dlaczego się tak czują.

W miarze dorastania stajemy się lepsi w rozumieniu emocji. Zamiast tylko reagować, jak to robią dzieci, potrafimy zidentyfikować swoje uczucia i nazwać je. Z czasem i praktyką coraz lepiej wiemy, co czujemy i dlaczego. Ta umiejętność nazywa się świadomością emocjonalną.

Świadomość emocjonalna pomaga nam wiedzieć, czego potrzebujemy i chcemy (lub czego nie chcemy!). Pomaga budować lepsze relacje. Dzięki niej możemy jasniej mówić o uczuciach, lepiej unikać lub rozwiązywać konflikty i łatwiej przezwyciężać trudne emocje.

Niektórzy naturalnie są bardziej w kontakcie ze swoimi emocjami. Dobra wiadomość: każdy może je lepiej rozpoznawać. Wystarczy ćwiczyć. Warto poświęcić na to wysiłek: świadomość emocjonalna to pierwszy krok do budowania inteligencji emocjonalnej — umiejętności, która pomaga odnieść sukces w życiu.

Emocje — podstawy

Oto kilka kluczowych faktów o emocjach:

• Emocje przychodzą i odchodzą. W ciągu dnia przeżywamy wiele różnych emocji. Niektóre trwają kilka sekund, inne utrafiają się w nastroju.
• Emocje mogą być łagodne, intensywne lub pośrodku. Ich natężenie zależy od sytuacji i osoby.
• Nie ma dobrych ani złych emocji, ale są dobre i złe sposoby ich wyrażania (lub działania pod ich wpływem). Nauka wyrażania emocji w akceptowalny sposób to osobna umiejętność — zarządzanie emocjami — oparta na fundamencie ich zrozumienia.

Wszystko w porządku

Niektóre emocje czujemy jako pozytywne — radość, miłość, pewność siebie, inspiracja, wdzięczność, poczucie przynależności. Inne wydają się negatywne — złość, zazdrość, strach, wstyd, poczucie winy, smutek, niepokój. Zarówno emocje pozytywne, jak i negatywne są normalne.

Wszystkie emocje mówią nam coś o nas i naszej sytuacji. Czasami trudno nam zaakceptować to, co czujemy. Możemy oceniać się za pewne uczucia, np. zazdrość. Lepiej jednak po prostu zauważyć, co faktycznie czujemy.

Unikanie negatywnych uczuć lub udawanie, że ich nie ma, działa w naszej niekorzyść. Trudniej przefiltrować trudne emocje i pozwolić im minąć, jeśli ich nie uznamy i nie spróbujemy zrozumieć, dlaczego się tak czujemy. Nie musisz się na nich skupiać ani ciągle o nich mówić. Świadomość emocjonalna to po prostu rozpoznawanie, szacowanie i akceptowanie swoich uczuć w momencie ich pojawiania się.

Budowanie świadomości emocjonalnej

Świadomość emocjonalna pomaga nam poznać i zaakceptować siebie. Jak stać się bardziej świadomym swoich emocji? Zacznij od trzech prostych kroków:

1. Zwyczajnie obserwuj, jak czujesz w różnych sytuacjach w ciągu dnia. Możesz zauważyć ekscytację po umówieniu się ze znajomym, nervoza przed egzaminem, relaks przy słuchaniu muzyki, inspirację na wystawie sztuki, satysfakcję po komplimencie. Po prostu zauważ emocję i nazwij ją w myślach. To zajmuje sekundę, ale to doskonałe ćwiczenie. Zwróć uwagę, jak każda emocja mija, cedząc miejsce kolejnej.
2. Oceń siłę uczucia. Po zauważeniu i nazwaniu emocji idź krok dalej: oceń jej natężenie w skali 1–10, gdzie 1 to najsłabsze odczuwanie, a 10 najsilniejsze.
3. Dziel się uczuciami z bliskimi. To najlepszy sposób na ćwiczenie nazywania emocji — umiejętność, która zbliża do przyjaciół, partnerów, rodziców, trenerów. Spraw, by dzielenie się uczuciami stało się codzienną praktyką. Możesz opowiedzieć o czymś bardzo osobistym lub po prostu o emocji z codzienności.

Podobnie jak w każdej innej dziedzinie — w kwestii emocji praktyka czyni mistrza! Przypominaj sobie, że nie ma dobrych ani złych emocji. Nie oceniaj swoich uczuć — po prostu kontynuuj ich zauważanie i nazywanie.