• Niemowlęta
• Zakładanie rodziny
• Dzieci
• Ogólne rodzicielstwo
• Noworodki
• Nastolatki
• Maluchy
• Ciąża

Operacja ciąży pozamacicznej: wszystko, co musisz wiedzieć

Operacja ciąży pozamacicznej polega na usunięciu ciąży rozwijającej się poza macicą. W zdecydowanej większości przypadków ciąże pozamaciczne rozwojują w jednej z trzonów jajowodów. Te wąskie rury łączą jajniki z macicą. Rzadziej zapłodnione jajko może rozwijać się w szyjce macicy, jajniku, jamie brzusznej lub bliznie po cesarskim cięciu.

Ciąże poza macicą nie mogą rozwinąć się prawidłowo ani przetrwać do zdolności do życia samodzielnego. Ciąża pozamaciczna może też pęknąć narząd, w którym się rozwija (ruptura), co staje się groźnym dla życia stanem nagłym. Dlatego leczenie farmakologiczne lub chirurgiczne jest wymagane jak najszybciej po diagnozie.

Choć ogólne postępowanie przy każdej ciąży pozamacicznej jest podobne, ten artykuł skupia się na leczeniu chirurgicznym ciąży pozamacicznych w trzonach jajowodowych.

Czym jest operacja ciąży pozamacicznej?

Operacja ciąży pozamacicznej przeprowadza się w znieczuleniu ogólnym przez ginekologa-położnika. Zazwyczaj planowana, ale może być nagła. Chirurg wykonuje jedną z dwóch procedur:

• Salpingektomia: usuwa tkankę ciąży wraz z częścią lub całym trzonem jajowodowym
• Salpingostomia: usuwa tkankę ciąży i naprawia trzon jajowodowy

Decyzja zależy od wielu czynników: stanu trzonu, wielkości ciąży, obecności krwawienia, preferencji chirurga. Salpingektomia zamiast salpingostomii wskazana przy pękniętym lub mocno uszkodzonym trzonie, dużej ciąży pozamacicznej i/lub niekontrolowanym krwawieniu.

Inny czynnik: czy pacjentka planuje więcej dzieci. Kobieta może wybrać salpingektomię, jeśli skończyła rodzić i chce trwałą sterylizację. Wtedy chirug może usunąć oba trzony w tej samej operacji – dwustronną salpingektomię.

Kobiety planujące in vitro (IVF) na przyszłość też mogą wybrać salpingektomię.

Z drugiej strony, zachowanie trzonu jest ważne dla kobiet chcących dzieci w przyszłości (nie przez IVF) i których drugi trzon jest nieobecny lub uszkodzony.

Niezależnie od salpingektomii czy salpingostomii, wyniki płodności w przyszłości są podobne, zakładając, że drugi trzon jest zdrowy.

Podejścia chirurgiczne

Operacja może być wykonana na dwa sposoby. Pierwszy to laparotomia: duża cięci na skórze brzucha, by usunąć tkankę ciąży. Wymaga 1–5 nocy hospitalizacji. Drugi to laparoskopia: cienkie narzędzia (jedno z kamerą) wstawiane przez wiele małych cięć w brzuchu. Pacjentka wraca do domu tego samego dnia.

W porównaniu do laparotomii, laparoskopia jest bezpieczniejsza i daje szybsze wyzdrowienie. Laparoskopia to preferowana („złoty standard”) metoda chirurgiczna ciąży pozamacicznych ze względu na lepsze statystyki bezpieczeństwa i skuteczności.

Laparotomia może być konieczna w nagłych stanach: np. duże krwawienia wewnętrzne lub dużo blizn w jamie brzusznej.

Przeciwwskazania

Niektóre choroby, jak choroby serca lub płuc, mogą zwiększać ryzyko powikłań operacyjnych. Zalety i wady muszą być starannie przważone.

Potencjalne ryzyka

Oprócz ogólnych ryzyk operacji (infekcja, krwawienie, problemy z znieczuleniem), ryzyka operacji ciąży pozamacicznej to: blizny (adhezje) i uszkodzenie narządów sąsiednich (pęcherza, jelit). Zatrzymana tkanka ciąży to kolejne ryzyko – zazwyczaj tylko przy salpingostomii.

Cel operacji ciąży pozamacicznej

Celem jest usunięcie rozwijającego się embrio zanim wyrośnie i nie spowoduje groźnych powikłań: krwawienia wewnętrznego lub sepsy.

Operacja to zazwyczaj ostateczność. Leczenie farmakologiczne metotreksatem jest ogólnie pierwszym wyborem.

Wskazania do operacji: niestabilne wskaźniki życiowe (niskie ciśnienie, wysokie tętno), podejrzenie pęknięcia trzonu, niepowodzenie lub niemożność leczenia metotreksatem.

Niektóre kobiety nie mogą brać metotreksatu: wrażliwość na lek, niemożność lub niechęć do wizyt kontrolnych po leczeniu. Karmiące piersią, z chorobą nerek lub przewlekłą chorobą wątroby nie mogą brać metotreksatu.

Badania przed operacją

Ciąża pozamaciczna diagnozuje się USG przezpochwowym i pomiarem hormonu hCG we krwi. Po diagnozie dodatkowe badania krwi: morfologia (CBC) lub panel metaboliczny (CMP), by ocenić, czy metotreksat może być bezpiecznie podany.

Te same badania, ewentualnie inne (np. EKG), służą ocenie stanu pacjentki przed operacją.

Jak się przygotować

Jeśli masz zaplanowaną operację, chirug da instrukcje.

Miejsce

Operacja w szpitalu lub centrum chirurgicznym.

Co ubierać

Wygodne, łatwe do zdjęcia ubrania – przebierzesz się na fartuch. Unikaj makijażu, kremów, perfum, lakieru do paznokci. Wartościowe rzeczy, w tym biżuterię, zostaw w domu.

Jedzenie i picie

Zazwyczaj nie wolno jeść ani pić po północy przed operacją. Sprawdź u lekarza szczegółowy czas nil per os.

Leki

Do tygodnia przed operacją chirug poprosi o odstawienie leków zwiększających ryzyko krwawienia, np. NLPZ (ibuprofen).

Aby uniknąć powikłań, poinformuj zespół chirurgiczny i znieczuleniowy o WSZYSTKICH lekach: receptowych, bez recepty, suplementach, ziołach, narkotykach.

Co zabrać

Możesz mieć krwawienia z pochwy i bóle/obrzęk brzucha po operacji – zabierz podpawkę higieniczną i luźne ubranie do domu. Potrzebujesz prawa jazdy/legitymacji i karty ubezpieczenia. Ktoś musi Cię zawieźć do domu.

Jeśli zostajesz w szpitalu na noc, zabierz urządzenia medyczne (np. inhalator do astmy), wygodne luźne ubranie, kapcie antypoślizgowe, artykuły toaletowe, małe przedmioty osobiste/ucieszające (książka, ładowarka).

Zmiany w stylu życia przed operacją

Rzuć palenie jak najszybciej przed operacją. Palenie zwiększa ryzyko powikłań: problemów oddechowych i gojenia ran, podczas i po zabiegu.

Co się dzieje w dniu operacji

Przybywasz do szpitala/centrum, rejestrujesz się. Możesz pokazać legitymację.

Przed operacją

Przebieg zależy od dostawcy i szczegółów przypadku. Ogólnie:

Po rejestracji idziesz do sali przedoperacyjnej, przebierasz się na fartuch. Pielęgniarka przegląda leki, mierzy parametry życiowe, zakłada dostęp dożylny (IV) do płynów i leków w ręce lub przedramieniu.

Chirug przychodzi, witają się, krótko omawia operację. Możesz podpisać zgodę. Anestezjolog też przychodzi, omawia znieczulenie i ryzyko. Potem idziesz/wiesz na wózku do sali operacyjnej.

Podczas operacji

W sali operacyjnej zespół przełada Cię na stół. Anestezjolog podaje inhalacyjny lub dożylny lek, by Cię usypiać. Nie pamiętasz nic po tym momencie.

Wkłada się rurkę endotrachealną do trzustki, podłączoną do wentylatora sterującego oddychaniem.

Operacja trwa 45–90 minut, zazwyczaj tak:

Cięcie

Chirug robi jedno lub więcej cięć na brzuchu. Rozmiar i liczba zależą od laparotomii (duże, pojedyncze) czy laparoskopii (małe, wiele).

Wizualizacja

Trzon jajowodowy z ciążą pozamaciczną widziany przez cięcie. MOŻE wlewać CO2 do brzucha, by ułatwić widok.

Salpingektomia

Trzon z ciążą pozamaciczną usuwa się częściowo lub całkowicie narzędziami (kleszcze, nożyce, urządzenie termiczne).

Salpingostomia

Alternatywnie: cięcie w trzonie nad ciążą pozamaciczną. Tkankę usuwa się ssaczem-irygatorem. Przy laparoskopii tkankę pakuje do worka i wyjmuje z brzucha. Cięcie w trzonie zostaje do samogojenia.

Zamknięcie

Cięcia na brzuchu szyje się nitkami, klejem chirurgicznym lub taśmą, nakłada opatrunek.

Przegląd patomorphologiczny

Usunięta tkanka może trafić do patologii, by potwierdzić diagnozę ciąży trzonowej.

Po operacji

Rurkę oddechową wyjmuje, idziesz do sali przebudzenia. Powoli budzisz się po znieczuleniu. Pielęgniarka monitoruje parametry i pomaga z bólem i nudnościami.

Gdy jesteś w pełni przytomna i czujesz się dobrze, wypisuje się do domu (po laparoskopii) lub wozi na oddział (po laparotomii).

Rehabilitacja

Po laparoskopii zazwyczaj wraca się do normalnej aktywności w tydzień. Po laparotomii: 2–6 tygodni.

W trakcie wyzdrowiania: ból i obrzęk brzucha. Stosuj przepisane leki przeciwbólowe. Może być dzień nudności – jedz łagodne, lekkie: tost, grzanki, rosoł z kurczaka. Krwawienia z pochwy 1–4 tygodnie. Unikaj tamponów, by zapobiec infekcji.

Opieka nad raną

Zapytaj chirurga, kiedy możesz prysznicać. Gdy możesz, delikatnie umyj miejsce cięcia i osusz czystą ręcznikiem. Nie nakładaj proszków ani kremów na ranę. Załóż nowe opatrunki, gdy wyschnie, jeśli lecarz poleci.

Aktywność

Masz wytyczne: unikać pływania, kąpieli, seksu do zgody chirurga. Unikaj jazdy autem, dopóki bierzesz leki przeciwbólowe.

Możesz wrócić do pracy po 2–6 tygodniach (laparotomia) lub 1 tydzień (laparoskopia). Unikaj wysiłku i podnoszenia>4,5 kg do gojenia ran.

Kontrola u chirurga ok. tydzień po operacji: sprawdzi ranę, usunie nierozpuszczalne nitki, monitoruje powikłania.

Zadzwoń do chirurga, jeśli:

• Gorączka
• Silne krwawienie z pochwy ze zgrumkami lub wyciek
• Zawroty głowy lub omdlenia
• Ból nieustępujący po lekach
• Uporczywe nudności i wymioty
• Znaki infekcji miejsca operacyjnego: zaczerwienienie, obrzęk, nieprawidłowy odpływ
• Pogarszający się obrzęk brzucha

Opieka długoterminowa

Po salpingostomii lekarz będzie mierzyć hCG co tydzień, by potwierdzić spadek do zera – to wyklucza pozostawanie tkanki w trzonie. Po salpingektomii, jeśli opis potwierdza ciążę trzonową, prawdopodobnie nie będziesz potrzebować ponownych pomiarów hCG.

Jeśli planujesz dzieci w przyszłości, porozmawiaj z lekarzem, kiedy bezpiecznie spróbować znów. Na razie brak danych na korzyść oczekiwania konkretnego interwału przed kolejną ciążą po operacji ciąży pozamacicznej.

Jeśli znów zachorujesz na ciążę, powiedz ginekologowi-położnikowi i bądź czujna na objawy ciąży pozamacicznej. Ponieważ kobiety po ciąży pozamacicznej mają wyższe ryzyko powtórki, lekarz może chcieć Cię zobaczyć wcześniej, by potwierdzić, że ciąża rośnie w macicy.

Na koniec, jak każda pacjentka, regularnie odwiedzaj ginekologa-położnika do kontroli profilaktycznych.

Możliwe dodatkowe leczenie

Tkanka ciąży zostaje w 4–15% przypadków salpingostomii. Można to leczyć drugą operacją lub dawką metotreksatu.

Radzenie sobie

Po ciąży pozamacicznej normalne jest szerokie spektrum emocji: niedowierzenie/szok jak szybko poszło diagnoza-leczenie, żałoba po utracie ciąży, lęk przed powtórką – wszystko to normalne.

Grupy wsparcia online lub osobiście mogą dać pocieszenie i wskazówki emocjonalne, ale skonsultuj się z lekarzem, jeśli trudno Ci wrócić do rutyny po wyzdrowieniu. Możesz skorzystać z terapeuty lub psychologa specjalizującego się w utracie ciąży.

Słowo od Verywell

Przechodzenie operacji ciąży pozamacicznej może być szokujące i drażniące od początku do końca. Poświęć czas na odpoczynek i troskę o siebie – ciało i umysł. Jeśli martwisz się o przyszłą płodność, bądź optymistyczna. W większości przypadków szanse na udaną ciążę po pozamacicznej są wysokie.