Depresja poporodowa

Co to jest depresja poporodowa?

Depresja poporodowa (PPD) to stan medyczny, jaki po porodzie przeżywa wiele kobiet. To silne uczucia smutku, lęku (zamyślenia) i zmęczenia, trwające długo po porodzie. Trudno wtedy opiekować się sobą i dzieckiem. PPD może pojawić się w dowolnym momencie po porodzie, często w 1–3 tygodniach. Wymaga leczenia.

PPD to rodzaj depresji w okresie okołoporodowym (w ciąży lub do 1 roku po porodzie). Najczęstsze powikłanie po porodzie – dotyka do 1 na 7 kobiet (~15%).

U połowy zdiagnozowanych to pierwszy epizod depresji. Mogły wystąpić objawy w ciąży. Jeśli miałaś PPD w jednej ciąży, ryzyko w kolejnej jest wyższe.

PPD nie jest Twoją winą. Nie czyni Cię złą osobą ani matką. Jeśli podejrzewasz PPD – powiedz lekarzowi.

Czy PPD to to samo co baby blues?

Nie. PPD trwa dłużej i jest poważniejsza. Baby blues = smutek 2–3 dni po porodzie, do 2 tygodni. Trudności ze snem, drażliwość, płacz. Jeśli smutek>2 tygodnie – powiedz lekarzowi, sprawdzi PPD.

Objawy PPD

Możesz mieć PPD, jeśli masz ≥5 objawów trwających>2 tygodni. Objawy obiektywne (znaki) – widoczne innym (wypocenie, kaszel). Objawy subiektywne – czujesz sam (ból gardła, zawroty). Objawy PPD:

Zmiany w uczuciach:

  • Depresja większość dnia, codziennie
  • Wstyd, winę, poczucie porażki
  • Lęk/pstrach większość czasu
  • Silne wahania nastroju

Zmiany w codziennym życiu:

  • Małe zainteresowanie tym, co zwykle lubisz
  • Ciągłe zmęczenie
  • Jedzenie znacznie więcej/mniej
  • Przytycie/schudnięcie
  • Trudności ze snem / przesypianie
  • Trudności z koncentracją/decyzjami

Zmiany w myśleniu o sobie/dziecku:

  • Trudności z wiązaniem relacji z dzieckiem
  • Myśli o szkodzeniu sobie lub dziecku
  • Myśli samobójcze

Jeśli podejrzewasz PPD – zadzwoń do lekarza NATYCHMIAST. Możecie razem działać. Jeśli boisz się, że zrobisz krzywdę sobie/dziecku – zadzwoń 911.

Czy PPD wpływa na dziecko?

Tak. PPD utrudnia opiekę nad sobą i dzieckiem. Dlatego leczenie ASAP jest kluczowe. Jeśli nieleczona:

  • Możesz pominąć wizyty po porodzie i ignorować zalecenia lekarza.
  • Trudno o wiązanie z dzieckiem.
  • Dziecko może krócej być karmione piersią. PPD utrudnia przyzwyczajenie do karmienia. Mleko matki najlepsze do 1 r.ż.
  • Dziecko może nie dostać potrzebnej opieki medycznej. PPD utrudnia opiekę nad chorym dzieckiem. Możesz nie zauważyć problemów wymagających szybkiej reakcji. Trudno o regularne wizyty, szczepienia.
  • Dziecko może mieć problemy z uczeniem, zachowaniem, rozwojem i zdrowiem psychicznym w przyszłości.

Leczenie PPD pomoże Ci czuć się lepiej i opiekować się dzieckiem. Jeśli myślisz, że masz PPD – powiedz lekarzowi.

Co powoduje PPD?

Nie wiadomo dokładnie. Może dotknąć każdej kobiety po porodzie. Możliwe przyczyny:

  • Geny. Instrukcje w komórkach, przekazywane od rodziców. Depresja częstsza u ludzi z depresją w rodzinie – historia rodzinna.
  • Zmiany hormonalne po ciąży. Hormony sterują emocjami/nastrojem. W ciąży wysoki estrogen i progesteron. W 24 h po porodzie gwałtownie spadają do normy. Nagły spadek może prowadzić do PPD.
  • Niski poziom hormonów tarczycy. Tarczyca w szyi – metabolizm energii.

Czy jesteś w grupie ryzyka PPD?

Czynniki ryzyka zwiększają szansę. Ich posiadanie ≠ pewność choroby. Porozmawiaj z lekarzem o ryzyku. Lekarz screeninguje (badania przesiewowe) PPD na wizytach po porodzie – pyta o ryzyka, nastroje. Jeśli screening wskazuje ryzyko – lekarz pomoże w leczeniu.

Czynniki ryzyka:

  • Depresja w ciąży, historia depresji lub innego zaburzenia psychicznego. Historia rodzinna depresji/zaburzeń.
  • Przemoc fizyczna/seksualna. Problemy z partnerem, w tym przemoc domowa (IPV).
  • Stres: rozstanie z partnerem, śmierć bliskiego, choroba propria/bliskiego. Bezrobotwo, niski dochód, niskie wykształcenie, mało wsparcia. Nieplanowana/niechciana ciąża, wiek <19 lat.
  • Cukrzyca (przedciążowa lub ciążowa).
  • Komplikacje ciąży: przedwczesny poród, wielopłodność, wady wrodzone, utrata ciąży. Przedwczesny = <37 tyg. Wielopłodność =>1 dziecko. Wady wrodzone = zmieniające kształt/funkcję części ciała. Utrata ciąży = śmierć dziecka przed porodem.
  • Palenie, alkohol, narkotyki.
  • Trudności z karmieniem/opieką. Dziecko chore. Negatywne myśli o macierzyństwie, trudności z adaptacją.

Negatywne myśli o byciu mamą:

  • Wątpliwości, czy będziesz dobrą mamą
  • Presja bycia idealną mamą
  • Poczucie, że nie jesteś tą osobą z przed ciąży
  • Poczucie mniejszej atrakcyjności po porodzie
  • Brak wolnego czasu
  • Zmęczenie i drażliwość od niedosypu

Nie bój się rozmawiać z lekarzem – ona tam jest, by pomóc Tobie i dziecku.

Czy PPD da się zapobiec?

U.S. Preventive Services Task Force: pewne rodzaje poradnictwa (terapii) mogą zapobiec depresji okołoporodowej (w tym PPD) kobietom w grupie ryzyka. Poradnictwo = rozmowa z poradnikiem/terapeutą o uczuciach, problemach, radzeniu sobie.

Zalecane dla kobiet z ≥1 czynnikiem ryzyka:

  • Aktualne objawy depresji
  • Historia depresji/zaburzeń psychicznych
  • Ciąża nastolatka / bycie singielką
  • Stresujące okoliczności (niski dochód)
  • Ofiara przemocy domowej (IPV)

Dwa rodzaje terapii zalecane do prewencji:

  1. Terapia poznawczo-behawioralna (CBT). Pomaga zarządzać negatywnymi myślami, zmieniając myślenie i działanie. Praca z terapeutą: cele, identyfikacja negatywnych myśli/zachowań, nauka nowych wzorców.
  2. Terapia międzyludzka (IPT). Identyfikacja i radzenie sobie z problemami w życiu prywatnym: relacje z partnerem/rodziną, sytuacje w pracy/okolicy, choroba, strata bliskiego. Techniki: gry ról, pytania otwarte, analiza decyzji/komunikacji.

Jeśli jesteś w grupie ryzyka, lekarz pomoże Ci trafić do terapeutów CBT/IPT. Bądź szczera o życiu, ciąży, uczuciach.

Jak leczy się PPD?

Jeśli podejrzewasz PPD – idź do lekarza NATYCHMIAST. Lekarz może być:

  • Lekarz prowadzący ciążę
  • Lekarz podstawowy (POZ)
  • Specjalista zdrowia psychicznego: psychiatra, psycholog, pracownik socjalny, poradnik, terapeuta
  • Lekarz dziecięcy

Diagnoza: pytania o samopoczucie, czy uczucia utrudniają opiekę. Kwestionariusz screeningowy depresji. Testy na inne problemy zdrowotne (np. hormony tarczycy – niski poziom może prowadzić do PPD).

Im szybciej – tym lepiej. Leczenie:

  • Poradnictwo (CBT, IPT)
  • Grupy wsparcia. Ludzie spotykają się/online, dzielą się doświadczeniami. Poproś lekarza/terapeutę o grupę PPD.
  • Leki. PPD często leczy się lekami.

Leki na PPD:

  • Antydepresanty. Na wiele typów depresji, w tym PPD. Skutki uboczne: suchość w ustach, przytycie. Niektóre niebezpieczne w karmieniu piersią. Porozmawiaj z lekarzem.
  • Estrogen. Hormon kluczowy w cyklu i ciąży. Po porodzie gwałtownie spada. Lekarz może zaproponować plastry estrogenowe na skórę. Jeśli karmisz piersią – zapytaj, czy bezpieczne. Estrogen przechodzi do mleka.

Jeśli przyjmujesz leki na PPD:

  • Nie zaczynaj/przerywaj bez zgody lekarza. Ważne: brać tak długo, jak zaleca. Niektóre dają skutki odstawienia przy zbyt wczesnym przerwaniu. Przestrzegaj zaleceń.
  • Jeśli karmisz piersią – niektóre leki niebezpieczne. Upewnij się z lekarzem, co najlepsze dla Ciebie i dziecka.
  • Zioło: dziurawiec (St. John’s wort) – nieznana bezpieczeństwo w PPD. Potrzeba badań. Póki co – nie bierz na PPD.

Jeśli masz PPD, co możesz zrobić, by czuć się lepiej?

To wspomaga leczenie:

Zadbaj o zdrowie i formę.

  • Codzienna aktywność: spacer, siłownia.
  • Zdrowa dieta: owoce, warzywa, pełnoziarnisty chleb, mięso chude. Mniej słodyczy/słonych przekąsek.
  • Max odpoczynek: śpij, gdy dziecko śpi.
  • Zero alkoholu (piwo, wino, drinki). Alkohol = depresant, pogarsza nastrój, interakcje z lekami. Nigdy nie pij, jeśli karmisz piersią – alkohol przechodzi do mleka.
  • Zero narkotyków. Wpływają na organizm, interakcje z lekami, przechodzą do mleka.

Proś o pomoc i przyjmuj ją.

  • Kontakt z bliskimi. Powiedz partnerowi, rodzinie, znajomym, jak czujesz.
  • Czas dla siebie. Poproś kogoś zaufanego o opiekę, by wyjść. Spotkaj przyjaciółkę, wyjdź na zewnątrz, zrób co lubisz. Zaplanuj czas zu dwoje z partnerem.
  • Niech inni pomagają w domu. Poproś o pilnowanie dziecka, sprzątanie, zakupy. Nie bój się mówić, czego potrzebujesz.

Zmniejsz stres.

  • Rób to, co lubiłaś przed dzieckiem: muzyka, książka, kurs. Co dawało satysfakcję przed ciążą.
  • Unikaj dużych zmian tuż po porodzie: przeprowadzka, zmiana pracy. Dodatkowy stres niepotrzebny teraz.
  • Porozmawiaj z szefem o powrocie do pracy. Może zdalnie lub na pół etatu na początku.

Co to jest psychoza poporodowa?

Rzadka, ciężka forma depresji. To nie PPD. 1–2 na 1000 kobiet po porodzie. Zazwyczaj w pierwszych 2 tyg. Kobiety z chorobami bipolarnego/schizoafektywnym bardziej narażone.

Jeśli masz psychozę poporodową – potrzebujesz leczenia. Zadzwoń do lekarza NATYCHMIAST, jeśli:

  • Widzisz/słyszysz rzeczy, których nie ma
  • Jesteś silnie zdezorientowana
  • Czujesz beznadzieję, złość, niespokój
  • Paranoja: nieufność, myśl, że inni chcą Ci zaszkodzić
  • Gwałtowne wahania nastroju
  • Bezsenność mimo silnego zmęczenia
  • Myśli/proby zranienia siebie, dziecka, innych

Jeśli myślisz o zranieniu siebie/dziecka – zadzwoń 911.

Dostępne wersje w: arabskim, chińskim uproszczonym, hindi, urdu. Tłumaczenia thanks to CooperSurgical Inc. employees.

Więcej informacji

  • Depresja w ciąży i po porodzie (U.S. Dept of Health)
  • Mental Health America
  • Mothertobaby.org – leki i więcej w ciąży/karmieniu (OTIS)
  • National Alliance on Mental Illness, 800-950-NAMI (6264)
  • National Institute of Mental Health
  • National Suicide Prevention Lifeline, 800-273-TALK (8255)
  • Postpartum Progress
  • Postpartum Support International, 800-944-4PPD (4773)
  • Substance and Mental Health Services Administration

Ostatnia weryfikacja: marzec 2019

Previous:

Next: