• Niemowlęta
• Zakładanie rodziny
• Dzieci
• Ogólne rodzicielstwo
• Noworodki
• Nastolatki
• Maluchy
• Ciąża

Czym są nocne lęki u maluchów?

Czym są nocne lęki u maluchów?

Nocne lęki, zwane też lękami snu, to nagłe, częściowe obudzenia ze głębokiego snu charakteryzujące się intensywnym strachem, krzykiem i trudnością w pełnym obudzeniu. Te epizody często myli się z koszmarami; różnica polega na tym, że koszmary zdarzają się w fazie REM (sen snowy) i występują w trakcie snu, podczas gdy nocne lęki zdarzają się w głębokim śnie i/lub okresie przejściowym między fazami snu i nie są związane ze złym snem.

Badania nad występowaniem lęków snu dają zmienne wyniki: od poniżej 2% do ponad 50% dzieci je doświadczających. Badaczą spekulują, że duża wariancja może wynikać z niedoraportowania, projektu badania, wieku uczestników i pomylenia koszmaru z nocnym strachem albo odwrotnie.

Badania jednak pokazują, że te zaburzenia snu, które są typem parazomnii (nietypowe zachowanie UKN podczas snu), najczęściej występują u dzieci w wieku 1-4 lat. Dzieci mogą mieć tylko jeden lub kilka nocnych lęków albo doświadczać ich noc po noc przez miesiące.

Leczenie i prewencja mają ograniczoną skuteczność, ale dzieci zazwyczaj wyrastają z tego problemu snu i dla większości to krótkotrwała faza.

Badanie z 2015 r. wykazało, że ok. 33% 18-miesięcznych dzieci ma okazjonalne nocne lęki. Ogólnie zjawisko to występuje najczęściej u dzieci do 13 r.ż., z ok. 56% dzieci w tym wieku zgłaszających co najmniej jeden lęk snu. Ten typ zaburzenia snu wydaje się też wiązać w rodzinach, więc jeśli Ty miałeś nocne lęki, Twoje dziecko bardziej je doświadczy.

Objawy

Jak wspomniano, nocne lęki różnią się od koszmarów tym, że dzieci mające nocny lęk trudno obudzić. To dlatego, że są wciąż częściowo we śnie. Często wyglądają zadrętwiale i mają wyraz twarzy "szklanych oczu". Dodatkowo, nie mają strasznego snu do opowiedzenia, bo nie śnili.

Podczas nocnego lęku dziecko może:

• Być nie do uspokojenia
• Nie reagować
• Być zdenerwowane lub zachowywać się jak przerażone
• Zaszepnąć z powrotem po epizodzie bez pełnego obudzenia
• Kopać
• Nie pamiętać nocnego lęku
• Krzyczeć lub wydawać dźwięki cierpienia
• Patrzeć z rozchylonymi oczami
• Nagle usiąść
• Nadmiernie sięć lub oddychać ciężko
• Wichrać się

Nocny lęk zazwyczaj ustępuje po kilku minutach, choć czasem trwa dłużej. Nocne lęki, w przeciwieństwie do koszmarów, nie zostawiają pamięci, bo nawet jeśli maluch wygląda na przytomnego, śpi przez cały incydent.

Przyczyny

Nocne lęki występują w biegsamym snu bez ruchów oczu (non-REM), czyli w głębokim śnie, gdy kto nie śni. Non-REM zazwyczaj występuje ok. 2-3 godziny po zasnięciu dziecka. Niepewne, dlaczego zdarzają się nocne lęki ani jak je zapobiec, ale badacze podejrzewają, że chodzi o nadpobudliwość UKN.

Choć dokładne przyczyny nieznane, czynniki mogą zwiększać ryzyko:

• Przezmęczenie lub niedosypianie
• Zaburzenia rutyn/y harmonogramu, np. w podróży lub zmianie rutyny dziennej
• Historia rodzinna nocnych lęków
• Choroba lub gorączka
• Problemy oddechowe w śnie jak apnea
• Stres

Nocne lęki mogą też wystąpić u dzieci zaczynających nowy lek, śpiących w nowym środowisku, albo po spożyciu zbyt dużej kofeiny. Jak wyżej, może być też składnik dziedziczny. Maluchy z członkami rodziny mającymi nocne lęki (lub pokrewny zaburzenie jak lunatyzm) mogą być bardziej skłonne do tego zaburzenia niż kto bez historii rodzinnej.

Jak pomóc

Podczas nocnego lęku najlepiej nie próbować obudzić malucha, bo może stać się bardziej zdenerwowane i zdeszorientowane. Zazwyczaj trudno obudzić kogoś z nocnego lęku i zmuszanie do obudzenia może pogorszyć sprawę, utrudniając zaszypianie. Najważniejsze to upewnić się, że są bezpieczne podczas epizodu.

Podczas nocnego lęku uspokaj dziecko spokojnym głosem, że jest bezpieczne, a jeśli to go uspokaja, trzymaj je do końca.

Skoro nie są świadomi otoczenia, najlepsze, co możesz zrobić, to zadbać, by nie upadły ani nie uderzyły w nic. Poza tym, po prostu czekaj, aż nocny lęk minie i dziecko zadrzema z powrotem.

Domowe sposoby

Nie ma gwarantowanych leczeń ani udowodnionych metod prewencji nocnych lęków. Jednak niektórzy rodziny odczuwają, że poniższe interwencje zmniejszają ryzyko i ciężkość epizodów:

• Jako że nocne lęki częściej zdarzają w nieznanych miejscach (kolonie), poinformuj innych opiekunów (dziadków, opiekunek) o stanie i co robić, gdy się zdarzy.
• Przestrzegaj prostej, uspokajającej porannej rutyny.
• Miej regularną porę snu i nie pozwól im zostać zbyt późno.
• Niech dziecko śpi z Tobą, albo w tym samym łóżku (przestrzegając wszystkich zasad bezpiecznego snu) albo w tym samym pokoju.
• Jeśli dziecko ma tendencję do nocnego lęku o tej samej porze każdej nocy, obudź je prewencyjnie 15 min wcześniej, by ominąć lęk. Potem połóż z powrotem.
• Zmniejsz stres, jaki maluch może doświadczać.
• Staraj się nie pozwalać im stać się przezmęczonymi.
• W podróżach staraj się trzymać ich regularnej porankowej rutyny jak to możliwe.

Kiedy skonsultować się z lekarzem

Jeśli nocne lęki stają się częste lub nawadniające na tyle, że zakłócają odpoczynek malucha, trwają dłużej niż 30 minut, lub istotnie wpływają na ich życie, skonsultuj się z pediatrą.

Może pomóc prowadzenie dziennika snu, by zanotować wzorce zachowania lub nocne obudzenia, by dać lekarzowi więcej informacji. To da im też informacje, których mogłeś zapomnieć, i szerski obraz kliniczny problemu.

Lekarz zazwyczaj zbada dziecko, by wykluczyć fizyczną przyczynę nocnych lęków lub chorobę bazową. Czasem zaleca się badanie snu, albo lekarz może skierować do specjaliasta od snu, jeśli jest szczególnie zazdrożny lub myśli, że druga opinia pomoże.

Większość razy nie ma problemów wymagających leczenia. Nocne lęki zazwyczaj mijają przed dojrzewaniem, ale jeśli się pogarszają, ważne by poinformować pediatrę.

Słowo od Verywell

Często to straszne, stresujące i drażniące obserwować nocny lęk dziecka – i trudno wierzyć, że nie są w niebezpieczeństwie ani wielkim cierpieniu. Pamiętaj jednak, że to zaburzenie snu jest bardzo powszechne u maluchów, nie szkodzi dziecku i najprawdopodobniej minie z czasem.