Zły nastolatek – najlepsze sposoby na radzenie sobie z gniewem nastolatka
Rodzice nastolatków często pytają, jak radzić sobie z gniewnym nastolatkiem. Są zbity i zfrustrowani wrogim zachowaniem i brakiem kontroli impulsów. Trudno im zrozumieć, dlaczego ich nastolatkowie są zawsze złości i nie słuchają dorosłych.
Nastroje niektórych nastolatków zmieniają się błyskawicznie. Raz gorąco dyskutują o nowej grze, a chwilę później gniewają się, bo skomentowałeś ich fryzurę.
Dlaczego nastolatkowie są tak złodziwi
Gniew to reakcja emocjonalna na postrzegane zagrożenie, urazę, frustrację lub niesprawiedliwość.
Dwie główne przyczyny gniewu nastolatków.
Przyczyna biologiczna
Pubertet to czas gwałtownego wzrostu fizycznego i intensywnego rozwoju mózgu. Te szybkie zmiany mogą prowadzić do wzrostu agresji i gniewnych zachowań.
Wielu rodziców obwinia hormony za agresywne zachowanie nastolatków. To jednak nieprawda. Choć poziom hormonów rośnie w nastolatectwie, hormony nie determinują przebiegu dojrzewania.
W skrócie: problemowy nastolatek to jak samochód z w pełni sprawnymi gazami i bez hamulców. Emocje są intensywne, a kognicja nie potrafi ich zregulować. Łatwiej im się rozgniewać i trudniej zatrzymać, gdy już się rozgniewają.
Różne części mózgu nastolatka rozwijają się w innym tempie. W nastolatectwie emocjonalna część mózgu rozwija się jedną z pierwszych, a kora przedczołowa – część myśląca – jedną z ostatnich.
Przyczyna emocjonalna
Nastolatkowie to jeden z najbardziej niezrozumianych gatunków na Ziemi. Gdy coś idzie nie tak w ich życiu – wskazujemy palcem na ich wiek.
Typowe przyczyny, które rodzice przypisują gnowi nastolatka:
- są buntownicze
- są nierozsądne
- nie potrafią zaakceptować rzeczywistości
- są trudne
- próbują mnie wyprowadzić z równowagi
- straciły rozum przez hormony
- są w tej dziwnej fazie i są nieprzewidywalne
- próbują twierdzić swoją niezależność
- za dużo czasu przed ekranem
- szukają własnej tożsamości
Dla niektórych rodziców słowo „nastolatek” jest prawie synonimem błędów, kłopotów, nierozsądku lub nigdy-nie-ma-racji.
Prawie jakby nigdy nie mogli nic zrobić dobrze, jeśli nie dorównują oczekiwaniom rodziców. Tacy tłoczeni nastolatkowie są często złodziwi.
W adolescencji zmiany mózgu promują nowość, poszukiwanie niezależności, angażowanie społeczne, eksplorację kreatywną. Z tego przesunięcia wynikają: większe ryzykowanie, wrażliwość na presję rówieśników, zamieszanie co do tożsamości – co rodzi więcej konfliktów i frustracji w domu.
Jednocześnie ich rozwój poznawczy sprawia, że są bardziej wrażliwi na sprawiedliwość i relacje. Poczucie niesprawiedliwości wywołuje silniejsze emocje negatywne. Te frustracje nasilają i tak silne emocje nastolatków.
Jakie są skutki gniewu nastolatka
Częsty gniew nastolatka mocno napięta całą rodzinę. Domownicy są zfrustrowani i nie wiedzą, co wywoła kolejny wybuch. Czują, jakby chodzili po jajach. Gdy reagują w sposób eskalujący konflikt – sprawy wychodzą z kontroli.
Gniew nastolatka negatywnie wpływa też na samych nastolatków, poza podziałem rodziny.
Nastolatkowie często doświadczający gniewu częściej angażują się w niezdrowe zachowania: nadużywanie substancji, zaburzenia odżywiania. Są też zagrożeni problemami psychicznymi: depresją i samobójstwem.
Ostrzegawcze znaki poważnych problemów: objawy depresji. Depresja nastolatków to poważne zagrożenie zdrowia psychicznego, którego nie można na lekko wziąć. Śmierci przez samobójstwo to druga najczęstsza przyczyna śmierci wśród nastolatków 15-19 lat w USA.
Badanie wykazało: nastolatkowie z tendencjami samobójczymi mają problem z radzeniem sobie z gniewem i smutkiem w porównaniu do nietzwich do samobójstwa. Często zgłaszają intensywny gniew tuż przed próbą samobójczej.
Problemy z gniewem korelują też ze chorobami stresowymi: chorobami serca i problemami społecznymi.
Ważne: pomóc gniewnym nastolatkom w rozwoju adaptacyjnych umiejętności radzenia sobie i zarządzania gniewem.
Jak radzić sobie z gniewnym nastolatkiem
Nie pozwól, by strach lub pesymizm stał się samospełniającą się proroctwem
Adolescencja to trudny czas dla rodziców, więc myślą oni najgorzej o nastolatkach. Dorośli często rzutują na nie negatywne postawy i stereotypy – co im krzywdzí.
Opinie innych o nas kształtują, jak postrzegamy siebie i swoje zachowanie. Gdy rodzice myślą, że gniew dziecka jest celowy lub winne są nastolatkowie konfliktom – walki nasilają się.
Negatywne komunikaty, które nastolatkowie wchłaniają o tym, kim są i co się od nich oczekuje – sprawiają, że schodzą na to poziom zamiast się nad nim wznosić.
Doświadczenia w adolescencji kształtują mózg nastolatka i przyszłe życie w głęboki sposób.
Nie pozwól uprzedzeniom i banalnościom społecznym zwieść Cię.
Wychowanie nastolatka może być wyzwaniem, ale też jedną z najbardziej spełniających chwil w życiu.
Nie dołączaj do chaosu, gdy Twój nastolatek jest zły
Nie eskaluj hystery do pełnowymiarowej walki. Pomoc nastolatkowi w odzyskaniu kontroli ważniejsza niż wygranie walki. Musimy zostać spokojni, nawet gdy nastolatkowie wydają się bez kontroli.
Gdy dzieci są złości i niegrzeczne – łatwo nam się zdenerwować. To naturalna reakcja, prowadząca do cyklu negatywności.
Zamiast się denerwować, spróbuj powiedzieć: „Nie lubię, gdy się na mnie gniewasz, ale rozumiem dlaczego. Kocham Cię niezależnie od wszystkiego”.
Nie próbuj z nimi rozumować
Kuszące jest rozumowanie z gniewnym nastolatkiem i próba sprawienia, by zrozumiał. Ale gdy ktoś jest zły – dorosły, nastolatek czy maluch – hormony stresowe uprzedniają ich kognicję.
W takich momentach musisz dotrzeć do mózgu emocjonalnego, a nie logicznego. Podawanie argumentów tylko bardziej ich zdenerwuje.
Współczuj i opisuj ich emocje
Współczucie i dostrojenie do ich emocji to najlepsza droga do mózgu emocjonalnego i uspokojenia gniewu.
Ale trudne, gdy Ty sam jesteś zfrustrowany. Druga najlepsza rzecz: opisz, co czują.
Przykłady:
- Jesteś bardzo zły/a, bo skomentowałem Twoją fryzurę.
- Czujesz niesprawiedliwość, że nie możesz zostać późno z przyjaciółmi.
- Zdenerwowało Cię, gdy powiedziałem, że powinieneś najpierw zrobić lekcje.
- Zranił Cię, gdy siostra nie pozwoliła Ci pożyczyć kurtki.
Potem poproś, by opowiedzieli więcej o swoich uczuciach. Pomóż im zostać przy rozmowie o uczuciach, zamiast atakować osobę, która ich zdenerwowała.
Narracja własnych uczuć skutecznie reguluje gniew, zwłaszcza gdy umieszcza zdarzenia w czasie przeszłym i zawiera pewne emocje pozytywne.
Parafrazuj z ich perspektywy
Po aktywnym wysłuchaniu ich narracji – sparafrazuj swoimi słowami, ale z ich perspektywy. Skup się na tym, co czują i co dla nich ważne.
Klucz: zrób to z ich punktu widzenia, nie Twojego, nawet jeśli się nie zgadzasz. Gdy nastolatek jest zły – celem jest pomoc w odzyskaniu kontroli poznawczej.
Przykłady:
- Moje słowa były tak bolesne. Jakby mi nie zależało od Twoich uczuć.
- Twój młodszy brat był tak niegrzeczny, że nie obchodziło go, że spóźnisz się do szkoły.
- Tata na krzyknął na Ciebie i było strasznie. Nie zrozumiałeś, dlaczego to zrobił, gdy tylko wyjaśniałeś swoją wersję.
Stwórz wspierającą i połączoną rodzinę
Bądź rodzicem wspierającym. Badanie pokazuje: wsparcie społeczne od rodziny i nauczycieli koreluje z mniejszym gniewem u nastolatków. Dodatkowo nastolatkowie rzadziej gniewają się, gdy postrzegają rodzinę jako zjednoczoną.
Przez przesuwanie granic i eksplorację nieznanego nastolatkowie mogą rozwijać cechy charakteru prowadzące do życiowej przygody i sensu.
Rodzice często stawiają granice, by chronić dzieci. Ale jeśli sprawa nie zagraża bezpieczeństwu ani zdrowiu – dlaczego nie pozwolić im eksplorować i decydować samodzielnie, dając wskazówki? Doświadczanie naturalnych konsekwencji to najlepszy nauczyciel przyczyny i skutku. Znajdź czas na kontakt z dzieckiem i wspieraj ich autonomię zamiast kłócić się.
Naucz umiejętności radzenia sobie z gniewem w zdrowe sposoby
Naucz nastolatka adaptacyjnych umiejętności radzenia sobie. Uczenie strategii radzenia ze stresem: medytacja, głębokie oddychanie, reevaluacja sytuacji – to świetny sposób na obsługę i prewencję gniewu.
Nie zachęcaj do maladaptacyjnych strategii, np. unikania tematu – to związane z negatywnymi wynikami u nastolatków. Unikowe strategie radzenia z gniewem korelują z używaniem alkoholu lub substancji (marihuana).
Podsumowanie
Jeśli intensywne emocje i gniew nastolatka powodują poważne problemy – natychmiast szukaj profesjonalnej pomocy, np. terapii rodzinnej u psychologa klinicznego.
Potrzebujesz pomocy w motywowaniu dzieci?
Jeśli szukasz dodatkowych wskazówek i konkretnego planu krok po kroku, kurs online „Jak motywować dzieci” to doskonałe miejsce na start.
Dostajesz kroki do zidentyfikowania problemów z motywacją u dziecka i strategię, by pomóc mu zbudować samomotywację i pasję do nauki.
Gdy poznasz tę strategię opartą na nauce, motywowanie dziecka stanie się łatwe i bezstresowe.
Previous:Złe oceny – jak rodzice mogą pomóc nastolatkom osiągnąć sukces
Next:10 wskazówek: jak radzić sobie z gniewnym, niegrzecznym dzieckiem
-
Minęło ponad rok od pojawienia się COVID-19, który zmienił życie każdego. Nawigowanie przez początkowe zmiany wyzwolone przez pandemię i wszystko, co przyszło po niej, było trudne dla dorosłych, ale wyobraź sobie to jako maluch, który nie może iść do -
Przez lata moi dzieci obserwowały mnie używającego internetu i mediów społecznościowych zarówno do pracy, jak i dla przyjemności. Nasłuchiwali też moich wielu, wielu wykładów o tym, jak internet może być jednocześnie cudowny i mroczny i o tym, jak ja -
Podczas porodu opiekunowie medyczni kobiety powinni być jej najbardziej zaufanymi doradcami i głównym wsparciem. Niestety, nie każda oczekująca matka otrzymuje taką opiekę. Ostatnie badanie ankietowe opublikowane w czasopiśmie Reproductive Health pok
