• Niemowlęta
• Zakładanie rodziny
• Dzieci
• Ogólne rodzicielstwo
• Noworodki
• Nastolatki
• Maluchy
• Ciąża

Jak posiadanie dzieci zmienia czas i jak żyć w chwili

Minuta trwa minutę. Możesz porównać minuty ojców z minutami matek, możesz policzyć minuty, które dzieci kosztują razem, i możesz spojrzeć, skąd rodzice biorą te minuty.

Ale to nie mówi nam nic o tym, jak taka minuta czuje się. Postrzeganie czasu jest bardziej śliskie, trudniejsze do uchwycenia w statystykach i listach niż jego obiektywny czas trwania. Mimo to, sposób, w jaki dzieci przekształcają to, jak czas się czuje, jest co najmniej tak fundamentalny. I to chcę wiedzieć: Jak doświadczamy czasu, jako rodzice? I w jakim stopniu to doświadczenie zmienia się, gdy przychodzi drugie dziecko?

Jak czas zmienia się, gdy masz dzieci

"Z dziećmi" – uwzględniła przyjaciółka parę lat temu – "dni są długie, a lata krótkie." Było lato wtedy, i byliśmy w Nowym Jorku; nasze pierwsze dziecko miało rok i pół, a drugie jeszcze się nie urodziło. Spacerowaliśmy wzdłuż Hudsonu, moja przyjaciółka, mój partner i ja, podczas gdy nasza córka spała w wózku.

Już wtedy wiedziałam, co miała na myśli, a teraz, lata później, z drugim dzieckiem, rozumiem to jeszcze lepiej.

Przez co najmniej pół wieku naukowcy społeczni próbowali zmapować, co rodzicielstwo robi z rodzicami. Jak wpływa na ich dobrostan, na przykład: na ich relację, ich pracę. A rodzice, gdy pytani o najważniejszą zmianę, jaką przynosi posiadanie dziecka, zawsze mówią o jednej rzeczy w szczególności: czasie.

"Nowi ojcowie i matki" – napisał psycholog na początku lat 80., robiąc bilans badań nad przejściem do rodzicielstwa – "zgłaszają, że czas snu, czas TV, czas komunikacji, czas seksu, a nawet czas toalety są w niedoboru, dzięki ich noworodkom. Paradoksalnie, mówią też, że częściej się nudzą."

Rodzice są krótcy na czas, a jednocześnie mają go za dużo. Innymi słowy, dni są długie, a lata krótkie.

To to, co neuropsycholodzy nazywają "klasycznym paradoksem czasu". Jak postrzegasz czas zależy bardzo od chwili. W "prospektywnej" ocenie czasu szacujesz czas trwania wydarzenia, gdy wciąż trwa. "Retrospektywna" ocena jest dokonywana po fakcie – i zupełnie inne procesy wcielają się w dwa różne tryby.

Weź karmienie niemowlęcia, na przykład: Trwa wieki, gdy to robisz (prospektywne). To samo dotyczy wielokrotnego czytania tej samej książki dziecku lub przechodzenia ruchów między obiadem a czasem snu. Działania są repetytwne i przewidywalne; jest mało nowego, więc nudność może uderzyć w każdej chwili – i dni są długie.

Ale jeśli spojrzysz wstecz później (retrospektywne), często nie ma wiele, co pamiętasz z takich epizodów. W rezultacie całość topnieje, zredukowana do prawie niczego. Detale nie zostają, a lata są krótkie.

Pierwsza zmiana czasu: noworodki

Noworodki, z ich idiosynkratycznymi rytmami, mają tendencję do całkowitego wyrzucenia postrzegania czasu rodziców z toru. Nie tylko czynią bezznacznym różnicę między dniem a nocą; zmieniają kontury czasu, pozbawiając go ciągłości.

"Dni z niemowlęciem były długie, ale nie było nic rozciągającego w nich" – obserwuje narrator powieści Jenny Offill Dept. of Speculation: "Opieka nad nią wymagała ode mnie powtarzania serii zadań, które miały dziwną jakość bycia jednocześnie pilnymi i nudnymi. One cięły dzień na małe odłamki." Czas nie jest już strumieniem, którego bieg możesz samoregulować, ale staje się czymś, co czuje się narzuconym z zewnątrz i zabranym od ciebie.

Nawet po tych pierwszych, bezsenach tygodniach, czas ma tendencję do bycia fragmentaryznym i w pewnym sensie zdyspozycyjnym. "Dzieci były małe i uwodzące" – przywołuje główna bohaterka Counterpoint Anny Enquist, spojrząc wstecz na wczesne lata z dwoma dziećmi: "W każdej chwili musiała... być gotowa do wskoczenia, by przynieść drink, coś do przeczytania im, odpowiedzieć na pytanie."

Dwoje dzieci, teraz wiem, każde fragmentuje Twój czas po swojemu. Gdy mój syn właśnie się urodził, jego rytm ciągle gryzł się z rytmem starszej siostry. Chaos tego wczesnego początku ustąpił, ale nadal są dni, które spędzam z nimi, gdzie czuję się jak śmieszna lalka, kontrolowana nie przez jednego, ale dwóch mistrzyków lalek. Dyktatorialni, sarkastyczni mistrzowie lalek, którzy mahają mnie tam i z powrotem, i czasem ciągnie mnie w dwa kierunki naraz. Efekt jest taki, że czas przesuwa się męcząco wolno, a jednocześnie nigdy nie ma go dość.

W powieści Faces in the Crowd Valeria Luiselli, narrator obserwuje, że powieściopisarze zawsze mówią, że powieści "potrzebują zreży oddechu". Ona ma dwoje dzieci: "Nie pozwalają mi oddychać. Wszystko, co piszę, jest – musi być – w krótkich wyrzutach. Mam brak tchu." (Prawidłowe wdychanie i wydychanie raz trwa około trzech sekund, raportuje neuropsycholog Marc Wittmann w Felt Time. Przypadek czy nie, dwa do trzech sekund to też przybliżona długość czasu, przez którą większość z nas postrzega "teraz" – czas trwania "chwili". A badacze odkryli, że to też długość dźwięków wymienianych między matkami a niemowlętami.)

"To są te intensywne lata" – my partner i ja regularnie mówimy do siebie nawzajem. "Później będzie łatwiej." To, co mamy na myśli "łatwiej", to że mamy nadzieję, że nasze dzieci będą zajmować mniej i mniej naszego czasu. Albo, w każdym razie, że nie zawsze będą wymagać tej bezkońca rutyny, przestaną hakować nasz czas na kawałki.

"Te urocze dzieci, które zjadają mój czas" – kiedyś napisała Zadie Smith. Tak to przeżywam również, zwłaszcza teraz, gdy mam dwoje. Częściej, niż chciałabym, mam paradoksalne uczucie, że te ludzie, których celowo przywiodłam na świat, i którzy są mi tak drodzy, dla których dałabym życie, to właśnie ludzie, którzy chcą zabrać coś, co jest "moje".

Jak aktywnie przesunąć swoje postrzeganie czasu

Przez wieki przepływ czasu był czymś, co zauważyłeś po zrobionej pracy, zmiennych pór roku, pozycji słońca. Potem przyszły zegary, i czas stał się ustandaryzowany; zaczęliśmy go liczyć. Od tego czasu czas często był myślany jako waluta: To nasze, możemy go wydawać, marnować, inwestować; możemy trzymać dla siebie lub dawać – i może zostać odebrane.

Ale odkąd nasze drugie dziecko przyszło, ta metafora coraz bardziej uderza mnie jako błędna. Choć często mogę wybrać, jak spędzam swój czas – gdzie skupiam uwagę w danej chwili, gdzie idę lub z kim jestem – co najmniej tak często, nie mam w tym głosu wcale. To dlatego, że dwa nieprzewidywalne czynniki – małe dzieci – wkopywały się w moje życie, i w całej swojej niewinności dyktują mi, jak spędzam czas. Ich pragnienia, ich tempo i ich potrzeba powtarzania w dużej mierze decydują o tym, co robimy z naszym czasem jako rodziną i jak czuję się z tym.

W swojej książce Valuing Children, amerykańska ekonomistka Nancy Folbre proponuje, byśmy ujęli relację między rodzicami a dziećmi nie w kategoriach "inwestycji", które rodzice робią w swoje potomstwo, ale "zobowiązań", które złożyli wobec nich. Przeczytałam to w piątek po południu w bibliotece uniwersyteckiej; mój partner w domu z dziećmi, żebym mogła zostać do zamknięcia.

I choć taka koncepcja wydaje mi się oślepiająco oczywista, w tym samym czasie brzmi przyjemnie orzeźwiająco. Załóżmy, to dlatego, że praca ekonomistów, socjologów i biologów ewolucyjnych często uderza mnie jako taka kalkulacyjna. Praca tych, które analizują relację między inwestycjami czasowymi rodziców a "wynikami dziecka" jakby mówiły o procesach produkcyjnych, albo jakby rodzina była fabryką. Wchodzi czas, a wychodzą IQ i inne wyniki testów. Albo te, które opisują czas, jaki spędzasz na dzieciach jako rodzic, jako "koszt alternatywny". Przecież, mogłeś zrobić co innego z tym czasem: zarobić pieniądze, na przykład.

W świetle tego spojrzenia na rodziców i dzieci, propozycja Folbre nie jest tylko orzeźwiająca; jest niemal radykalna. Zobowiązanie, pisze, to obietnica, która pozostaje wiążąca, nawet gdy oczekiwany "zwrot z inwestycji" pozostaje absentny. W przeciwieństwie do inwestycji, ponadto, zobowiązanie niesie z sobą obowiązki moralne – te, których nie możesz po prostu pozbyć się, jeśli "wyniki" są rozczarowujące.

W momentach, gdy czas przestaje być "mój" – gdy nie czuje się już jako indywidualne posiadanie ani waluta – nabiera, dla mnie na pewno, natury tego rodzaju zobowiązania. Kiedy postrzegam czas w ten sposób, nie muszę już być chciwy ani posiadacze, nie muszę już czuć, że nie nadążam.

Zamiast tego, jesteśmy zdefiniowani tym, w jaki sposób jesteśmy związani z sobą nawzajem, kolektywem, splączonym i wzajemnie zależnym.

W takich momentach widzę naszą relację jako opartą na obietnicy, którą złożyłam, zanim byli z nami, i bez w pełni zrozumienia, co to oznaczało, że to jest nasz czas.

Adaptacja z Second Thoughts: On Having and Being a Second Child Lynny Berger. Opublikowane przez Henry Holt and Company, 20 kwietnia 2021. Prawa autorskie © 2020 Lynny Berger, angielskie tłumaczenie copyright © 2020 Anny Asbury. Wszelkie prawa zastrzeżone.