• Niemowlęta
• Zakładanie rodziny
• Dzieci
• Ogólne rodzicielstwo
• Noworodki
• Nastolatki
• Maluchy
• Ciąża

Zespół pojedynczego dziecka: prawda czy niepotrzebne martwienie?

Z wszystkich niepokojów, jakie mogą mieć rodzice wychowujące jedno dziecko, oto jeden, który możemy zdecydowanie puścić: strach przed „zespołem pojedynczego dziecka”. To nie jest prawda! Ale dzięki człowiekowi, który stworzył ten termin, ekspertowi psychologii dziecięcej z XIX wieku Granville’owi Stanley’emu Hall, dzieci jednoosobowe od dawna są etykietowane tablicą absurdalnych stereotypów. Znacie je: niespołeczne, egoistyczne, nieelastyczne, skupione na sobie. Odkąd Hall oświadczył, że „bycie dzieckiem pojedynczym jest chorobą sama w sobie”, lęki przed dorastaniem bez rodzeństwa przeniosły się z pokolenia na pokolenie.

Jednak w późnych latach 80. psychologowie społeczni Toni Falbo i Denise Polit przeanalizowały dekady badań porównujących dzieci jednoosobowe z tymi z rodzeństwem, a ich wyniki powinny były spocząć mit. Dzieci jednoosobowe mogą uzyskiwać znacznie wyższe wyniki w motywacji do osiągnięć i osiągnięciach osobistych, znaleźli ci eksperci, ale w większości innych aspektów są porównywalne do dzieci z rodzeństwem. A mimo to, wiara w zespół pojedynczego dziecka wciąż wciąż w umysłach wielu ludzi.

Dlatego pogłębiśmy ten mit, by dowiedzieć się, czy coś może go choć częściowo uzasadnić. Oto co eksperci mówią o pojęciu zespołu pojedynczego dziecka.

Czy zespół pojedynczego dziecka jest prawdziwy?

„Ten pomysł, że bycie dzieckiem pojedynczym jakoś Cię dyskwalifikuje społecznie lub emocjonalnie, to mit” – mówi Jennifer Clegg, adiunkt psychologii w Texas State University.

W rzeczywistości, Clegg dodaje, badania Falbo i Polita pokazują, że pod kątem kluczowych umiejętności społecznych i emocjonalnych oraz kamieni milowych rozwojowych, najstarsze dzieci wyglądają bardzo podobnie do dzieci jednoosobowych. A nikt nie stereotypuje najstarszych dzieci jako „egoistycznych” i „aspołecznych”.

Według Clegg, istnieje cała gama czynników środowiskowych, które mogą wpływać na dziecko w trakcie rozwoju, i mówi, że „te rzeczy stale wchodzą w interakcje, ostatecznie kształtując to, kim stajesz się”. Te zmienne mogą obejmować, ale nie są ograniczone do bycia dzieckiem pojedynczym, mówi Clegg.

Susan Newman, psycholog społeczny i autorka „Sprawa o dziecko pojedyncze: Twój niezbędny przewodnik” wskazuje, że rodzice dziecka pojedynczego, które jest nieśmiałe i zamknięte, mogą zakładać, że to z powodu braku socjalizacji. Ale w rzeczywistości, podobnie nieśmiałe, zamknięte dziecko możesz znaleźć w innej rodzinie z wieloma dziećmi, mówi.

Czy bycie dzieckiem pojedynczym wpływa na osobowość?

Tak jak bycie najstarszym lub najmłodszym dzieckiem w rodzinie, bycie dzieckiem pojedynczym może mieć wpływ na osobowość Twojego dziecka, ale ten czynnik odgrywa stosunkowo małą rolę, mówi Clegg. Ważniejszy jest temperament lub cechy osobowości, z jakimi się rodzi, mówi.

Newman zgadza się: „Duża część osobowości dziecka jest upieczona w genach”. W rzeczywistości wiele cech, które przypisujemy socjalizacji, może mieć więcej wspólnego z wewnętrznym temperamentem.

Tata Mike Chen, wychowujący 6-latkę w Okolicy Zatoki, mówi: „Choć nasza córka jest pewnie silnej woli, to jest wrodzone w to, kim jest – ona by pchała granice, czy miałaby rodzeństwo, czy nie”. Nauczyciele przedszkola chwalili ją za szybkie zdobywanie przyjaciół i troskę, gdy koledzy z klasy byli zdenerwowani. Trener fitness dla dzieci raz powiedział mu: „Ona jest liderem – nigdy nie pozwól, by była podążającą”.

„[Dzieci jednoosobowe] nie są tak unikalne” – mówi dr Jane Annunziata, psycholog kliniczny i psychoterapeutka w McLean, Wirginia. „Nie są tak różne, i to się nauczyliśmy w ciągu lat” – mówi.

Czy dziecko pojedyncze to samotne dziecko?

Po pierwsze, pomysł, że dzieci jednoosobowe są wychowywane same lub w całkowitej izolacji po prostu nie jest prawdziwy, mówi Clegg. Większość dzieci jednoosobowych, jak dzieci z rodzeństwem, chodzi na spotkania z rówieśnikami, chodzi do żłobka, przedszkola i dalej i przebywa w środowiskach społecznych przez większość dzieciństwa. „Wszyscy z nas zazwyczaj jesteśmy w szkole, gdy mamy 5 lat, co jest momentem, gdy otrzymujemy mnóstwo informacji zwrotnych społecznych i rozwojowych z bywania z rówieśnikami, i to jest czas na naukę, jak dogadywać się z drugimi” – mówi Clegg.

Według Annunziata, dzieci jednoosobowe mogą doświadczać samotności, ale w jej badaniach i doświadczeniu terapeutycznym widziała samotność też u dzieci z rodzeństwem. „Nie mogę powiedzieć, że widzimy więcej samotności u dzieci, które nie mają brata lub siostry” – mówi. Możesz być otoczony ludźmi i nadal czuć się izolowany, dodaje, bo samotność ma więcej wspólnego z tym, jak dużo problemów masz z nawiązywaniem kontaktu z rówieśnikami, jak dobrze budujesz relacje i jak jesteś związany ze swoją społecznością.

Spędzanie czasu w samotności to co innego niż bycie samotnym, i nie jest koniecznie szkodliwe. Newman mówi, że dzieci jednoosobowe są często bardziej komfortowe z własną compagniesją. Mówi, jeśli Twoje dziecko wydaje się zadowolone bawieniem się samotnie, nie ma powodu do martwienia się ani czucia winy.

„Niektóre dzieci po prostu lepiej radzą sobie z czasem samotności, tak jak niektórzy dorośli” – mówi Clegg. To, czy Twoje dziecko czuje się samotne, ma więcej wspólnego z ich temperamentem, wyjaśnia. Tak jak wielu z nas, którzy pracują poza domem, wracają zmęczeni społecznie i potrzebują czasu samotności, by zregenerować równowagę, Clegg dodaje, niektórzy dzieci chcą samotności, by przywrócić równowagę po szkole, „i to jest OK”. To może też zmieniać się dla każdego jednostki w różnych fazach życia.

Jeśli martwisz się o niezdrową samotność, Clegg mówi, szukaj znaków, że Twoje dziecko nie jest zadowolone z tego czasu samotności. „Jeśli widzisz inne czerwone flagi, jak emocjonalnie lub behawioralnie, zmiany zachowania, utrata zainteresowania ulubionymi zajęciami, to jest część, gdzie musisz się martwić”. Zaleca rodzicom, którzy widzą objawy depresji lub lęku, szukanie pomocy u profesjonalisty zdrowia psychicznego.

Ale czy dzieci nie potrzebują rodzeństwa?

Mama jednego Sarah M. Anderson nigdy nie czuła, że pasuje do innych mam. „To subtelne osądzowanie zawsze lubiło się chować” – mówi pisarka romansów Harlequin, mieszkająca na środkowym zachodzie. „‚Czy masz tylko ‹to jedno›?’ Jakby macierzyństwo był episodi w serialu ‚Highlander’”.

Ciąża Anderson była fizycznie trudna. „Wciąż zmagam się z resztkowymi problemami, 16 lat później”. Nadal pamięta zmęczenie opieki nad niemowlęciem i maluchem, które źle spało. Nie chciała zapisywać się na kolejną trudną ciążę i więcej bezsennych nocy. I jednak nie mogła nie zastanawiać się, czy powinna dać synowi rodzeństwo.

„W pewnym momencie zdałam sobie sprawę, że wszystkie pytania, które zadawałam o drugie dziecko, skupiały się na tym, jak to pomoże mojemu pierwszemu dziecku” – mówi Anderson. „To wyimaginowane dziecko było niczym innym jak narzędziem, by potencjalnie pomóc mojemu synowi stać się lepszym człowiekiem, nie prawdziwą osobą we własnym prawie. I uznałam, że to dość egoistyczne podejście, nawet jeśli tak to wiele ludzi ujmuje”.

To uświadomienie pomogło Anderson puścić winę i presję bycia z nowymi dziećmi.

Newman zgadza się, że rodzice nie powinni czuć, że muszą „dać” swojemu dziecku rodzeństwo. „To nie jest powód, by mieć dziecko” – mówi. „Masz dziecko, bo ty i Twój partner chcecie kolejne dziecko, nie dlatego, że myślicie, że robicie swojemu dziecku wielką przysługę”.

Zamiast tego rodzice i opiekunowie mogą dać dzieciom wielkie szanse na socjalizację od wczesnego wieku. „Dzisiejsi rodzice dzieci jednoosobowych są znacznie bardziej świadomi niż trzy dekady temu” – mówi Newman, nawiązując do czasu, gdy stereotyp zespołu pojedynczego dziecka był bardziej widoczny. „Jest tyle sposobów, by wyprowadzić dziecko na spotkania z rówieśnikami i interakcje z innymi dziećmi. To wystarczy, by pokonać niechęć, nieumiejętność dzielenia się lub jakiekolwiek negatywne cechy, które dawniej przyklepywano dzieciom jednoosobowym”.

Jakie są zalety bycia dzieckiem pojedynczym?

Zalety ma każda konfiguracja rodziny, a dzieci jednoosobowe nie są wyjątkiem. Po pierwsze, wychowanie dziecka pojedynczego może być mniej kosztowne – i to wykracza poza finansowe. „Wszystkie Twoje zasoby – czy to czas, uwaga, doświadczenia – są kierowane do tego jednego dziecka” – mówi Newman.

Emma Alvarez Gibson z Carson, Nevada mówi, że jej 15-latek „otrzymuje wszystkie nasze najlepsze wysiłki: energię emocjonalną, fizyczną, wsparcie finansowe itp.”.

„Moi przyjaciele z wieloma dziećmi” – mówi Chen, ojciec z Okolicy Zatoki – „szczególnie jeśli są blisko wieku, wydają się być nieustannie przytłoczeni, a rodzeństwo jest wciskane do wspólnych zajęć. My mamy luksus wyboru i możemy zagłębić się w to, co nasza córka wydaje się chętnie przyjmować. Bo jest tylko jedno dziecko do zaplanowania, mamy większe możliwości eksploracji i pracy z nią nad rozwojem talentów i zainteresowań”.

Dzieci jednoosobowe mają tendencję do bardziej zaawansowanego słownictwa, bo socjalizują się głównie z dorosłymi w domu, mówi Newman, i często są zdolne do bardziej intelektualnie wyrafinowanych rozmów w wcześniejszym wieku.

Chen zauważył to u swojej córki. „Jestem pewien, że to wszystko się wyrównuje na końcu, ale dało jej przewagę w komunikacji na początku” – mówi.

Spędzanie więcej czasu samotnie pozwala dzieciom jednoosobowym rozwinąć ciekawość i kreatywność, pościgać swoje zainteresowania, nauczyć się efektywnie zarządzać czasem wolnym i stać się samowystarczalnymi, dodaje Newman.

Podsumowanie: Dzieci jednoosobowe to po prostu dzieci

Główny wniosek dla rodziców dzieci jednoosobowych? One są tak samo jak inne dzieci.

„Po prostu nie widzę, by te stereotypy trzymały się w dużej mierze” – mówi Annunziata. „Myślę, że wiele zależy po prostu od tego, jak wychowujesz swoje dziecko. Niezależnie od wielkości Twojej rodziny, zawsze będziesz mierzyć się z wyzwaniami w rodzicielstwie. Więc rób swoje najlepsze z rodziną, którą masz” – doradza.