• Niemowlęta
• Zakładanie rodziny
• Dzieci
• Ogólne rodzicielstwo
• Noworodki
• Nastolatki
• Maluchy
• Ciąża

6 sposobów, by przestać porównywać dziecko do innych – i zacząc świętować to, kim jest

„Porównywanie to złodziej radości” – stare powiedzenie, które setki razy pojawiało się na Instagramie, Twitterze i Pintereście – oczywiście dlatego, że rezonuje u tylu. Ale w okrutnym zwrocie losu ludzie często robią właśnie to (i, ironicznie, na tych samych platformach).

„To niestety, ale żyjemy w kulturze, która upiększa rywalizację i indywidualizm nad wspólnotą i kolektywizmem – a to nie omija rodziców”, mówi Rebecca Schrag Hershberg, psycholog kliniczny i autorka „Przewodnika przetrwania przez tantrumy”. „Zawsze znajdzie się dziecko mądrzejsze, bardziej sportowe, bardziej utalentowane, bardziej posłuszne od Twojego, jak i takie, które nie są tak mądre, sportowe, utalentowane, posłuszne. Ale porównywanie swoich dzieci do innych nigdy nie jest dobrym pomysłem, a przełamanie tego nawyku wymaga intencjonalności i praktyki.”

Według Hershberg, gdy rodzice porównują swoje dzieci do innych, sprawiają, że czują się „gorsi” od rówieśników.

„W efekcie dzieci czują się źle ze sobą, co jest czynnikiem ryzyka dla szeregu negatywnych skutków w przyszłości, takich jak lęk, depresja i uzależnienia”, mówi. „A z drugiej strony, dzieci sprawiane, by czuli się ‚lepsi’ od rówieśników, mogą krótko czuć się dobrze, ale długofalowo mogą stać się uzależnionymi od zewnętrznej walidacji, by osiągnąć szczęście lub spełnienie.”

Niezależnie od tego, czy w tajemnicy zastanawiasz się, dlaczego oceny Twojego dziecka nie są tak dobre jak u jego najlepszej przyjaciółki, czy wskazujesz na wypalone dzieci w restauracji swoim nieposłusznym – czas przestać mierzyć, jak Twoje dzieci (i Twoje wychowanie) wypadają w porównaniu do innych. Tutaj eksperci i rodzice wyjaśniają, dlaczego nie warto porównywać i dają wskazówki, jak temu zaradzić.

1. Porównanie: Idealnie ubrane, uśmiechnięte dzieci z Instagrama vs. Twoje poszatkowane dzieciaki, które wyciągają języki na każde zdjęcie

Każdy rodzic spacerujący po Instagramie natrafi na co najmniej jedno zdjęcie dzieci czystych, schludnie ubranych i, na pozór, pięknie zabawających się z rodzeństwem przez godziny bez cienia kłótnि. Sceny takie bolą rodziców przeżywająco szczególnie trudny dzień (lub tydzień) z dziećmi, którzy nie przestają kłócić i odmawiają noszenia czegokolwiek innego niż koszulka z Vaianą.

Dlaczego nie porównywać: Media społecznościowe to nie rzeczywistość. Tak jak Ty nie czujesz „inspiracji” do sesji zdjęciowej, gdy dzieci są w brudzie i wiszą z sufitu, inni rodzice też nie wrzucają zdjęć z trudnych chwil. Kluczem jest pamiętanie o tym, scrollując feed – dla Twojego spokoju i dobra dziecka.

„Instagram to fasada, zazwyczaj nie odzwierciedla rzeczywistości”, mówi psychoterapeutka Ali Hamroff z Liz Morrison Therapy w Nowym Jorku. „Kiedy wierzysz w to, że u niektórych wszystko jest idealne, nie tylko wpisujesz w fałszywą narrację, ale możesz też uczyć dziecko porównywania się do ludzi w sieci, co skazuje je na porażkę. Dzieci stale porównujące się do innych w mediach społecznościowych dążą do czegoś nieosiągalnego, co kończy się niskim samooceną.”

2. Porównanie: Gwiazda szkolna vs. Twoje przeciętne (lub poniżej przeciętnego) ucznia

Trochę smutku lub lęku, gdy dziecko ma problemy w szkole, jest zrozumiały – wszyscy rodzice chcą sukcesu dla dzieci. Co nie OK, to otwarte porównywanie wyników Twojego dziecka z rówieśnikami.

Dlaczego nie porównywać: „Porównywanie dziecka do innych – zwłaszcza ich wyników w szkole – to zły pomysł, prosto i prosto”, mówi Sean Grover, psychoterapeutka i autorka „Gdy dzieci wyzywania władzę”. „Robisz to, atakujesz poczucie własnej wartości dziecka i sprawiasz, by czuło się jak porażka. Mówisz w istocie: nie wierzę w Ciebie, co rani je w sedno, często prowadząc do destrukcyjnego i opozycyjnego zachowania.”

Lepsze podejście: stawiaj wagę na samej pracy, nie na wyniku.

„Choć wysokie oceny to marzenie wszystkich rodziców, rodzice powinni wpiąć w głowę dziecka, że staranie i nauka ciężkiej pracy są w życiu cenniejsze od ocen”, mówi Hamroff.

Pamiętaj: same piątki nie gwarantują sukcesu w życiu. Wiele czynniów, które możemy kontrolować, buduje szczęśliwe, pomyślne i zrównoważone dorosłe życie – to nie tylko oceny. Pełna miłość bez warunków, odpowiedzialności w domu i społeczności, nauka z błędów – to buduje cechy sukcesu.

Z drugiej strony, zbyt duże presjonowanie do wyników szkolnych może się odwrócić, powodując problemy psychiczne: lęk, depresję.

„Pracuję z nastolatkami, którzy ukończyli liceum jako primy, by potem wpaść w paraliżującą depresję”, mówi Grover. „Nie ma gwarancji, że dzieci, do których porównujesz swoje, są emocjonalnie zdrowsze lub stabilniejsze.”

3. Porównanie: Gwiazda sportu vs. Twój mniej zwinny maluch

Czy jesteś złym rodzicem, chcąc, by dziecko więcej biegało na boisku zamiast marzyć? Nie. Ale nie hańb je za marzenia. Zamiast tego kultywuj to, co ich pasjonuje.

Dlaczego nie porównywać: „Jeśli dziecko czuje, że nie spełnia oczekiwań rodziców, samoocena spada, rodzą się niepewności”, mówi Hamroff. „Na poważniejszą notę: porównywanie zdolności sportowych do innych może popchnąć dziecko do niebezpiecznych metod poprawy siły lub wyników [np. doping], co szkodzi psychicznie i fizycznie.”

Lepszy sposób na wspieranie talentów: skup się na tym, do czego dziecko naturalnie dąży.

„Zamiast porównywać do rówieśników, promuj talenty i hobby dziecka – to podnosi pewność siebie i pozwala znaleźć niezależność i unikalność, zamiast tylko wtopiać się w tłum”, mówi Hamroff.

„Mąż i ja trochę zmuszaliśmy syna do piłki nożnej, bo my graliśmy”, opowiada mama dwojga dzieci Lauren Kent z Bridgewater, Nowy Jersey. „Po roku obserwowania, jak patrzy na toczący się piłkę, zrozumieliśmy, że to nie jego. Poprosił o koszykówkę i jest znacznie bardziej zaangażowany!”

4. Porównanie: Ciche, „łatwe” dziecko vs. Twój gwałtowny, silnowolny maluch

Gdy dziecko w ogóle nie reaguje na Twoje wezwania i biega jak szalony, gdy próbujecie opuścić plac zabaw, łatwo potajemnie żądać, by zachowywało się jak cichy kolega, który posłusznie idzie do rodziców. Ale tym gubisz większy obraz.

Dlaczego nie porównywać: „Przez najdłuższy czas chciałam, by moja córka była bardziej cicha i ‚zgrana’ na zabawach”, opowiada mama dwojga dzieci Julie Cortez z Brooklynu, Nowy Jork. „Zawsze była najgłośniejsza, najdziksza, i wieki trwało, by ją zebrać. Teraz jednak rozumiem, że po prostu zachowywała się jak maluch, a z wiekiem jej ‚dzikość’ zamieniła się w godną podziwu pewność siebie i determinację. Cieszę się, że taka jest!”

Według Grovera, robienie powierzchownych porównań nie pokazuje całej prawdy.

„Dziecko, które jest zbyt posłuszne i dąży tylko do zadowalania rodziców, może cierpieć na lęku, depresji lub pozostać uzależnione od cudzej akceptacji”, mówi. „Mogą im brakuć silnego głosu i umiejętności stawiania zdrowych granic w relacjach. Zamiast budować zdrową miłość do siebie, ciągle szukają aprobaty. Innymi słowy: fakt, że niektóre dzieci ‚lepiej słuchają’, nie znaczy, że lepiej im w dłuższej perspektywie.”

5. Porównanie: Rodzina z dużą kasą vs. Twoja

Lekcje fortepianu. Urocze ubrania. Nieskończone wakacje. Łatwo padnąć w dół myśląc o finansach, gdy inni wydają mieć to w małym palcu. Ale oprócz pamiętania, że nie zawsze to, co widać (rodzina Johnson może tonąć w długach!), pamiętaj stare przysłowie: Pieniądze nie kupują szczęścia.

Dlaczego nie porównywać: „Fakt, że rodzina ma pieniądze, nie znaczy, że jest zadowolona”, mówi Hamroff. „Choć na zewnątrz wygląda na idealną, ale pewnie są momenty, gdy rodziny z pieniędzmi nie są zadowolone ani szczęśliwe. Uczenie dzieci, że bogactwo ≠ sukces, wpisuje dobre wartości. Gdy dziecko dorosłe i w relacji, ważne, by wiedziało, że pieniądze to nie to, czego szuka w partnerze.”

6. Porównanie: Wypalone dzieci vs. No cóż, Twoje

Większość rodziców była tam. Stoisz w kolejce lub jecie w restauracji, a dzieci zachowują się, delikatnie mówiąc, dzikie. I jakby nieskończone marudzenia „tylko jedna zabawka” czy rozlane napoje nie wystarczyły, czasem, w szczególnie okrutnym zwrocie losu, w zasięgu ręki są pozornie idealnie wychowane dzieci. Żal? Jasne. Ale znowu: perspektywa.

Dlaczego nie porównywać: „Kiedy widzisz idealnie wychowane dziecko w restauracji, a Twoje macza bułkę w wodzie, oglądasz dwuwymiarową scenę bez głębi i kontekstu”, mówi Hershberg. „Kto wie, jaka jest historia tej rodziny? Może tydzień temu to dziecko wbijało groch do nosa. A może ma problem medyczny powodujący chroniczne low energy i to, co idealizujesz, to koszmar rodziców.”

Według Hershberg, gdy rodzice w danej chwili biją się w piersi przez zachowanie dziecka, to tylko pogarsza sprawę.

„Jeśli autentycznie czujesz, że dziecko powinno nauczyć się lepszych manier, deprecjonowanie siebie w tym momencie nie doprowadzi do pozytywnych działań w tym kierunku”, mówi. „I pamiętaj: nie porównuj swoich outtake’ów do highlight reel’ów innych.”

Na koniec: skup się na pozytywach

Dla lepszego i gorszego, porównywanie jest wrodzone w naturę ludzką, ale rodzice muszą pamiętać, że robiąc to z dziećmi (szczególnie gdy dzieci dowiadują się, że to robisz), kładą fundamenty niskiej samooceny.

„Zamiast porównywać, świętuj mocne strony dziecka”, mówi Grover. „Pomagaj im rozwijać unikalne talenty. Daj im dumę z tożsamości. Pozytywne wzmocnienie zawsze lepsze niż negatywne porównania. Świętowanie dziecka budzi naturalną chęć dążenia do więcej. Są bardziej ambitni, bardziej połączonych, bardziej empatyczni.”