• Niemowlęta
• Zakładanie rodziny
• Dzieci
• Ogólne rodzicielstwo
• Noworodki
• Nastolatki
• Maluchy
• Ciąża

Dlaczego osoby z ZSA zachowują się tak, a nie inaczej

Zrozumienie zachowania

Dlaczego osoby z ZSA zachowują się tak, a nie inaczej

Diagnoza zaburzenia z spektrum autyzmu (ZSA) opiera się na obserwowalnych cechach behawioralnych. Zaczynamy rozumieć, dlaczego ludzie mają te cechy, czyli dlaczego zachowują się w ten sposób.

Z obserwacji i relacji pisanych przez osoby z ZSA, możemy zrozumieć, co oznaczają niektóre z tych zachowań. To cenne informacje dla społeczeństwa, by rozwinąć zrozumienie, dlaczego osoby z ZSA mogą zachowywać się w pewien sposób, a zrozumienie jest bliskim sąsiadem tolerancji! To nieoceniona wiedza dla rodziców, opiekunów, nauczycieli i innych profesjonalistów próbujących zdecydować, jakie terapie, leczenia i interwencje mogłyby pomóc osobie z ZSA.

Zachowania jako forma komunikacji

Dla bardzo młodych i osób niewerbalnych, zachowania mogą być jedynym sposobem komunikacji z nami i jedynym sposobem, by my zrozumieli, co się z nimi dzieje. Niektóre z tych zachowań to zachowania unikania. Inne wskazują na to, że jednostki próbują zrozumieć swoje otoczenie. Struktura mózgu wielu osób z ZSA różni się od naszej, z niektórymi obwodami przetwarzania podłączonymi inaczej, i ważne jest zrozumienie, że nie mogą nic na to poradzić; nie są po prostu „trudne”.

Rodzice, opiekunowie i nauczyciele mogą obserwować zachowania osoby i próbować przeanalizować powód. Jest pewna dawka zgadywania, ale systematycznie wybierając jedno zachowanie i zapisując obserwacje, prawdopodobnie znajdziesz wzorzec.

Na przykład, jeśli dziecko ciągle szarpie sobie ubrania, prawdopodobnie jest wrażliwe na dotyk tkanin na skórze. Pomocne byłoby obserwowanie i notowanie tego zachowania, np. czy robi to w konkretnym rodzaju tkaniny lub kroju ubrania. Zidentyfikowanie, co może nosić, ułatwi mu komfort. Może można go desensytyzować techniką integracji sensorycznej „szorowania” skóry miękką szczoteczką plastikową stworzoną do tego celu.

Znajdowanie równowagi między zmianą środowiska a zmianą zachowania

Jako rodzice i opiekunowie, musimy znaleźć balans między próbą zmiany środowiska a zmianą jednostki. Zazwyczaj obydwa trochę będą potrzebne. Np. jeśli zachowania wskazują na możliwe alergie pokarmowe, a testy to potwierdzają, zmiana diety (środowisko) jest wskazana. Jednak osoba może musieć nauczyć się tolerować (powoli, przez desensytyzację) jedzenie określonych produktów, którychby nie jadła wcześniej, jeśli trzyma specjalną dietę pomagającą jej kondycji.

Jeśli osoba ma trudności z przetwarzaniem słuchowym i wzrokowym, może przejść trening słuchowy lub terapię wzroku i unikać zbyt długiego przebywania w głośnych, jasnych środowiskach. Klasy nie powinny być oświetlone światłami fluorescencyjnymi, ale dziecko też musi nauczyć się alternatywnego, odpowiedniego zachowania, np. prośby o przerwę lub zgody na spacer, zamiast wybuchu złości.

Poniżej wymienione są pewne zachowania i to, co mogą oznaczać. Pamiętaj, że to uogólnienia i każdy jest inny, więc mogą nie być prawdziwe dla wszystkich. Mimo to, to dobry punkt wyjścia do próby analizy zachowań osoby. Potem, patrząc na leczenia i terapie, będziesz już mieć pomysł o obszarach, w których możesz pomóc tej osobie. Pamiętaj też, że niektóre zachowania mogą wskazywać na różne przyczyny, więc musisz patrzeć na całą osobę.

Obserwowalne cechy

Niektóre obserwowalne cechy i to, co mogą oznaczać Wyborne jedzenie

• Jedzenie tylko z określonych grup pokarmowych może wskazywać na alergie pokarmowe. Czasami dyskomfort z alergii pokarmowych może powodować inne objawy behawioralne podobne do problemów z przetwarzaniem sensorycznym. Często towarzyszy częste biegunki lub zaparcia przy problemach z jedzeniem z powodu alergii.
• Jedzenie tylko produktów tej samej konsystencji, wąchanie jedzenia przed zjedzeniem, i unikanie produktów wydających dźwięk chrupnięcia może wskazywać na problemy z przetwarzaniem sensorycznym, tak jak żucie lub jedzenie nietypowych przedmiotów niepożywczych.
• Jedzenie tylko dokładnie tych samych produktów, jeśli towarzyszy to innym przykładom insystencji na tym samym, może świadczyć o wysokiej wrażliwości sensorycznej lub niepokoju przed nieznanym.

• Przykrywanie uszu lub wydawanie się głuchym (np. nereagowanie na imię) wskazuje na trudności w przetwarzaniu słuchowym i wysoką wrażliwość na dźwięk. Osoba może przykrywać uszy, by zablokować dźwięk, lub całkowicie się wyciszać.
• Wychodzenie z pokoju, gdy ludzie wchodzą, może być sposobem unikania zbyt dużego bodźca słuchowego.
• Słuchanie i powtarzanie reklam TV lub piosenek może oznaczać, że osoba przyzwyczaiła się do tych dźwięków, czyli zdesensytyzowała się do nich. Słuchanie rozmów ludzi jest trudniejsze, bo ludzie rzadko powtarzają to samo dwukrotnie, i nikt nie mówi identycznie.
• Osoby z autyzmem często mają monotonną lub dziwną intonację, bo nie rozumieją koncepcji niuansów, i to, że jak coś mówisz, niesie dodatkowe znaczenie poza tym, co mówisz.

• Niektóre niemowlęta stają się sztywne, gdy je podnosisz; niektóre dzieci upadają i tną się, a nie płaczą. Zazwyczaj to oznacza, że ich zmysł dotyku jest zaburzony. Może czujniki dotykowe dziecka są nadwrażliwe i nie lubi bycia dotykanym, albo są bardzo tępne i nie czuje odczuć tak jak większość ludzi.

• Osoba może nie lubić odczucia konkretnych faktur na skórze. Określone tkaniny i buty mogą sprawiać dyskomfort osobom z ekstremałnie wrażliwymi czujnikami dotyku.

• Osoby z problemami przetwarzania wzrokowego trudno patrząc na ludzi prosto; zazwyczaj patrzą z boku oka.

• Wychylanie na krześle, lub wchylanie się przód-tył z jednej nogi na drugą, może być uwalnianiem stresu od zbyt dużej stymulacji, albo zbyt małej.
• Migotanie palcami też może być uwalnieniem stresu, ale jeśli robi to przed oczami, może to być stymulacja przetwarzania wzrokowego.
• Niewygodne ruchy i wpadanie w meble mogą być objawem słabego mapowania ciała, niezdania, gdzie się jest w przestrzeni, lub słabych umiejętności motorycznych drobnych i dużych.

• Osoby z autyzmem często brakuje im umiejętności społecznych, zainteresowań i zrozumienia, które reszta z nas uważa za tak ważne. Również dziecko z problemami sensorycznymi będzie miało trudności z byciem blisko innych dzieci, które w jego oczach są głośne i nieprzewidywalne, i mają faktury i zapachy, których dziecko z ZSA nie toleruje.

• To może pokazywać potrzebę tej samej rzeczy. Zazwyczaj dzieci, które układają zabawki w rzędy, to te, które nie lubią zmiany w rutynie, mogą mieć mowę powtarzalną, i nie lubią widzieć mebli przesuniętych w inny układ w domu.
• Mogą mieć trudności z zrozumieniem swojego świata, i taka samość w określonych obszarach daje im przewidywalność i poczucie bezpieczeństwa brakujące w istnieniu, które mają trudności z zrozumieniem.

• Wybuchy złości lub załamania u dzieci mogą być reakcją na przeładowanie sensoryczne, lub na zmianę w samości, która daje poczucie bezpieczeństwa.
• Miejsca z dużo światła i hałasu, np. supermarkety i sala oczekiwania ze światłami fluorescencyjnymi, są naprawdę trudne dla osób z problemami sensorycznymi.
• Agresja wobec innych może mieć wiele powodów, np. przeładowanie sensoryczne (np. gwałtowny głośny dźwięk blisko ucha kogoś może sprawić, że skoczy i uderzy osobę robiącą hałas, bo może to być bardzo bolesne).
• Autoagresja może wynikać z poszukiwania stymulacji sensorycznej, cierpienia bólu, lub frustracji.