Infekcje bakteryjne u dzieci: przyczyny, czynniki ryzyka i leczenie

Infekcje bakteryjne u dzieci to częsta przyczyna nagłych wizyt u pediatry, zwłaszcza u młodszych dzieci. Bakterie to organizmy jednokomórkowe widoczne pod mikroskopem. Niektóre obecne na lub w ludzkim ciele są bezpieczne, a często korzystne. Inne jednak wywołują infekcje.

Dzieci mogą otrzymywać antybiotyki przy infekcjach, które nie przechodzą same. Konieczne jest dalsze podawanie antybiotyków zgodnie z zaleceniami, nawet po zniknięciu objawów, by uniknąć oporności na antybiotyki.

Przeczytaj o przyczynach, czynnikach ryzyka, diagnostyce, leczeniu i prewencji infekcji bakteryjnych u dzieci.

Najczęstsze infekcje bakteryjne u dzieci

  • Infekcje skóry: impetigo
  • Infekcje ucha: zapalenie ucha środkowego i zewnętrznego
  • Zapalenie gardła (angina streptokokowa)
  • Zapalenie zatok (sinusitis)
  • Infekcje dolnych dróg oddechowych: zapalenie płuc
  • Gastroenteritis (zapalenie żołądka i jelit)
  • Zapalenie spojówek
  • Infekcje dróg moczowych
  • Zapalenie mózgowo- rdzeniowe i ropnia mózgu
  • Osteomyelitis (zapalenie kości)

Infekcje krwi, mózgu (encefalitis, meningitis), serca (zakrzepica, miocarditis) występują rzadziej. Dzieci z niedoborami odpornościowych częściej chorują na infekcje bakteryjne.

Przyczyny infekcji bakteryjnych

Bakterie muszą wejść do organizmu. Rozprzestrzeniają się od zainfekowanej osoby:

  • Krople oddechowe (aerozol) – infekcje dróg oddechowych
  • Rany, cięcia, użądzenia owadów – wejście przez skórę
  • Spożycie zanieczyszczonej wody lub jedzenia
  • Wspólne użytkowanie przedmiotów osobistych i naczyń
  • Próchnica zębowa – zwiększa ryzyko innych infekcji bakteryjnych
  • Dotknięcie zanieczyszczonych powierzchni bez mycia rąk

Infekcje bakteryjne rozprzestrzeniają się różnymi drogami, ale prawidłowa higiena rąk zapobiega większości z nich.

Czynniki ryzyka infekcji bakteryjnych u dzieci

  • Zaburzenia układu odpornościowego
  • Nowotwory
  • Brak śledziony (asplenia)
  • Choroby śladziste
  • Brak szczepień

Dzieci z tymi czynnikami często otrzymują antybiotykooprofilaktykę (prewencyjny kurs antybiotyków) by zapobiec poważnym infekcjom. Jeśli dziecko nie jest szczepione, skonsultuj się z pediatrą i rozpocznij szczepienia – chronią przed wieloma chorobami bakteriijnymi.

Objawy infekcji bakteryjnych

Objawy zależą od ciężkości i miejsca. Typowe dla większości:

  • Gorączka
  • Ból lub dyskomfort w dotkniętej części ciała
  • Dreszcze

Inne objawy przy różnych infekcjach:

  • Kaszel
  • Ślina
  • Duszności
  • Pocenie się
  • Ból głowy
  • Ból w klatce piersiowej
  • Pieczenie przy oddawaniu moczu
  • Mętny/gęsty mocz
  • Biegunka
  • Wymioty
  • Wysypki skórne
  • Obrzęki

Rodzaj infekcji rozpoznaje się na podstawie objawów. Przy ciężkich infekcjach leczy się szerokoskładnikowymi antybiotykami jeszcze przed wynikami badań.

Prewencja infekcji bakteryjnych

Szczepienia regularne to najlepsza metoda prewencji infekcji bakteryjnych prewencjonowanych szczepionkami. Higiena i unikanie kontaktu z chorymi hamują rozprzestrzenianie się.

Szczepionkami chronimy przed:

  • Koklusz (pertussis)
  • Dyfteria
  • Tężec
  • Infekcje Haemophilus influenzae typu B
  • Infekcje Streptococcus pneumoniae
  • Neisseria meningitidis
  • Cholera
  • Meningokokowe zapalenie mózgowo-rdzeniowe i sepsę

Diagnostyka infekcji bakteryjnej

Testy potwierdzające obecność bakterii:

  • Badanie krwi
  • Analiza moczu
  • Analiza płynu mózgowo-rdzeniowego (przy infekcjach mózgu)
  • Analiza innych płynów ustrojowych
  • Analiza tkanki
  • Uprawa próbek

Bakterie identyfikuje się pod mikroskopem lub testami szybkiego wykrywania materii genetycznej. Jeśli populacja bakteryjna w próbie jest niska, uprawia się kulturę w laboratorium – w 24–48h identyfikuje się patogen.

Czasem uprawa służy testowi wrażliwości/oporności na antybiotyki – pomaga lekarzowi dobrać najskuteczniejszy lek. Dodatkowe badania: RTG, MRI, TK, echokardiografia, USG – oceniają objawy kliniczne i powikłania.

Leczenie infekcji bakteryjnych

Antybiotyki to leki na infekcje bakteryjne. Zabijają (bakteriobójcze) lub hamują wzrost (bakteriostatyczne) bakterii. Szerokoskładnikowe działają na wiele gatunków, wąskoskładnikowe – na konkretny typ.

Zależnie od ciężkości, lekarz przepisuje pojedynczy antybiotyk lub kombinację. Czas trwania i dawka zależą od choroby. Niektóre infekcje wymagają jednorazowej dawki lub 3-dniowego kursu, inne (np. gruźlica) – miesięcy.

Czasem konieczne zabiegi chirurgiczne: usunięcie ropnia lub gniazd ropnych. W zależności od objawów, dzieci mogą potrzebować płynów dożylnych i leczenia objawowego dla stabilizacji.

Powikłania infekcji bakteryjnych

Choć wiele infekcji da się wyleczyć antybiotykami, niektóre nie reagują z powodu oporności. Nielęczone infekcje mogą prowadzić do:

  • Ciężkiej infekcji
  • Ropni
  • Rozprzestrzeniania się infekcji na inne części ciała
  • Bakteriemii (bakterie we krwi)
  • Sepsy lub ZOPS (ogólnoustrojowe zapalenie)
  • Szoku septycznego

Powikłania zależą od typu infekcji. Komplikacje gorączkowe (skurcze, odwodnienie) mogą zagrażać życiu, jeśli nie zarządzane terminowo. Nielęczone infekcje bakteryjne mogą być śmiertelne.

Stosowanie antybiotyków bez recepty i nieprzestrzeganie dawkowania/czasu terapii prowadzi do oporności. Bakterie przestają reagować na leczenie. Oporność powoduje nawrotowe infekcje i konieczność bardziej złożonych leków.

Infekcje bakteryjne u dzieci mogą dotyczyć skóry, ucha, gardła, dróg oddechowych, oczu itd. Rozprzestrzeniają się przez zanieczyszczone jedzenie, wodę, krople oddechowe, powierzchnie, użądzenia owadów. Niedobory odpornościowe i brakujące szczepienia zwiększają podatność. Objawy i leczenie zależą od typu i ciężkości. Unikaj samoleczenia antybiotykami – ryzyko skutków ubocznych i oporności. Skonsultuj się z pediatrą, by ustalić patogen i odpowiednie leczenie.

Previous:

Next: