• Niemowlęta
• Zakładanie rodziny
• Dzieci
• Ogólne rodzicielstwo
• Noworodki
• Nastolatki
• Maluchy
• Ciąża

Choroby autoimmunologiczne u dzieci: przyczyny, objawy i leczenie

Choroby autoimmunologiczne u dzieci mogą być związane z czynnikami genetycznymi, środowiskowymi i hormonalnymi. Stan autoimmunologiczny może rozwinąć się, gdy nasz układ odpornościomy nieprawidłowo interpretuje i atakuje zdrowe komórki lub tkanki w organizmie jako antygeny lub ciała obce. Istnieje około 80 chorób autoimmunologicznych, jednak nie wszystkie mogą dotyczyć dzieci. W chorobach autoimmunologicznych może nie być specyficznych znaków i objawów, a lekarze mogą przeprowadzać pewne badania, aby wykluczyć inne możliwe stany podczas diagnostyki.

Przeczytaj dalej, aby dowiedzieć się więcej o przyczynach, objawach i zarządzaniu chorobami autoimmunologicznymi u dzieci.

14 chorób autoimmunologicznych u dzieci

Te choroby dzielą się na dwie kategorie: zalokalizowane i układowe. Choroby zalokalizowane dotykają konkretnego narządu, takiego jak wątroba, tarczyca i nadnercza, podczas gdy choroby autoimmunologiczne układowe rozprzestrzeniają się na wiele narządów – od skóry po nerki i serce. Schorzenia mogą dotknąć każdą część ciała dziecka, w tym:

• Naczynia krwionośne
• Tkanki łączne
• Gruczoły wydzielania wewnętrznego, takie jak tarczyca lub trzustka
• Stawy
• Mięśnie
• Erytrocyty

1. Choroba Addisonsa

Nazywana również niedoborem kory nadnerczy u dzieci, występuje, gdy nadnercza nie produkują wystarczającej ilości kortyzolu i aldosteronu. Te hormony regulują metabolizm dziecka, układ odpornościowy oraz poziom sodu i potasu w organizmie. Choroba Addisonsa jest rzadka.

2. Łuszczyca

Świądące, suche plamy na skórze mogą wskazywać na łuszczycę. Może ona wynikać ze stanu autoimmunologicznego lub być spowodowana bakteryjnym zakażeniem skóry. Dzieci mogą zachorować na nią z przyczyn genetycznych lub z powodu innych chorób autoimmunologicznych, takich jak choroba Leśniowskiego-Crohna, cukrzyca typu 1 i reumatoidalne zapalenie stawów. Choroba ta powoduje stan zapalny i oprócz skóry może angażować również stawy.

3. Autoimmunologiczna choroba wątroby

Znana również jako autoimmunologiczne zapalenie wątroby. Jest to stan zapalny uszkadzający wątrobę, który może doprowadzić do marskości, jeśli postępuje. Typ I jest rzadszy u dzieci. Typ II również jest rzadki, ale częstszy niż typ I. Zazwyczaj dotyka dziewczynek w wieku od 2 do 14 lat.

4. Autoimmunologiczne zapalenie tarczycy (AIT)

Autoimmunologiczne zapalenie tarczycy zazwyczaj występuje u nastolatków, ale może objawiać się nawet u mniejszych dzieci. Jest to powszechna nabyta przyczyna chorób tarczycy u dzieci. AIT może przybierać formę niedoczynności lub nadczynności tarczycy. Geny i czynniki środowiskowe powodują chorobę u dzieci.

5. Choroba celiakowska

Ten zaburzenie trawienne dotyka jelita cienkie i jest wyzwalane u genetycznie predysponowanego dziecka, jeśli je ceny produkty takie jak pszenica, jęczmień, żyto i gotowane potrawy itp., które zawierają białko gluten. U 1 na 141 osób w USA występuje to schorzenie, ale większość pozostaje nieświadoma. Dziewczynki są bardziej narażone niż chłopcy, a choroba może być również dziedziczna.

6. Purpura Schönleina-Henoha (HSP)

U dziecka z HSP zapalona skóra ulega wyciekowi erytrocytów, co powoduje wysypkę na nogach, pośladkach i ramionach. Stan ten może również atakować narządy wewnętrzne. W USA HSP występuje u 20 na 100 000 dzieci, a chłopcy są bardziej narażeni niż dziewczynki. Ten rodzaj autoimmunologicznej wysypki u dzieci może rozwijać się w wieku od 2 do 11 lat.

7. Purpura trombocytopeniczna immunologiczna (idiopatyczna) (ITP)

W tym stanie układ odpornościowy niszczy płytki krwi (komórki krwi pomagające w krzepnięciu) w organizmie dziecka, głównie w śledzionie. Dlatego, gdy ich liczba jest niska, krwawienie może stać się niekontrolowane. Lekarze nie znają jeszcze przyczyny tego stanu, czasami może on być też skutkiem wirusa niezakaznego. Ponadto ITP może wystąpić, jeśli dziecko ma inne schorzenia autoimmunologiczne.

8. Reumatoidalne zapalenie stawów u dzieci (JIA)

Nazywane również reumatyzmem dziecięcym, JIA może dotyczyć dzieci poniżej 16 roku życia. Prawie 300 000 dzieci w USA cierpi na ten stan. JIA to nazwa zbiorcza dla różnych chorób reumatycznych u dzieci, angażujących różne części ciała – od układu ruchu po oczy, skórę, mięśnie i układ pokarmowy.

9. Dermatomiozytis u dzieci

Dermatomiozytis u dzieci to stan zapalny mięśni (miozytis), ponieważ wadliwy układ odpornościowy atakuje komórki krwi w całym organizmie dziecka. Stan ten jest bardzo rzadki – w USA rocznie choruje 3 na milion dzieci. Najczęściej występuje u dzieci w wieku od 5 do 10 lat.

10. Sklerodermia u dzieci

Ta choroba autoimmunologiczna charakteryzuje się powstawaniem grubych plam na skórze z powodu nadmiernej produkcji kolagenu. Istnieją dwa typy: sklerodermia zalokalizowana, która dotyczy tylko skóry, i sklerodermia układowa, w której oprócz skóry dotknięte są narządy wewnętrzne, takie jak nerki, serce i układ pokarmowy.

Dziewczynki są bardziej narażone niż chłopcy. W USA zaledwie 5000–7000 dzieci cierpi na tę rzadką chorobę. Spośród chorych 1,5% zachorowało przed 10. rokiem życia, a 7% rozwija ją między 10. a 19. rokiem życia.

11. Choroba Kawasakiego

Rzadka choroba powstaje z powodu zapalenia mięśni w organizmie, a gdy nie zostanie wyleczona, może dotknąć naczyń wieńcowych serca. Zaczyna się od gorączki, wysypki na skórze i obrzęku węzłów chłonnych na szyi, co trwa około 5 dni. Dzieci poniżej 5 lat są najbardziej narażone, a choruje na nie 1 na 10 000 dzieci.

12. Czerwona wilcznica układowa u dzieci (SLE)

Czerwona wilcznica układowa lub wilcznica występuje w wielu formach i uszkadza stawy, skórę, nerki, serce, płuca, naczynia krwionośne i mózg wśród innych narządów. Choroba jest rzadka u dzieci poniżej 5 lat, ale 15% osób dotkniętych tym schorzeniem jest młodszych niż 18 lat.

13. Cukrzyca typu 1 (młodzieżowa)

Cukrzyca typu 1 to choroba autoimmunologiczna, w której trzustka przestaje produkować hormon insulinę. Choroba może rozwinąć się w każdym wieku, ale jest częstsza u osób poniżej 20 lat. Szacuje się, że w USA ponad 200 000 młodzieżów poniżej 20 lat cierpi na tę chorobę.

14. Zespół wieloautoimmunologiczny (MAS)

MAS to połączenie trzech lub więcej chorób autoimmunologicznych u jednej osoby. Jedna ze schorzeń dotyczy skóry – albo sklerodermia, albo łuszczyca. Ok. 25% osób cierpiących na chorobę autoimmunologiczną ma tendencję do uzyskania kolejnych schorzeń autoimmunologicznych.

Zaburzenia autoimmunologiczne mogą atakować każdą część naszego ciała. I dlaczego tak się dzieje? Niestety, środowisko medyczne wciąż nie rozumie dokładnej przyczyny tych stanów immunologicznych i chorób.

Dlaczego niektóre dzieci chorują na choroby autoimmunologiczne?

Choroby autoimmunologiczne są „idiopatyczne”, co oznacza, że ich przyczyna jest nieznana. Jednak, opierając się na pewnych cechach wspólnych, naukowcy uważają, że kombinacja wielu czynników powoduje te choroby:

1. Dziedziczność: Problemy autoimmunologiczne mogą przejść na dziecko od rodziców. Ponadto, jeśli kobieta nosi chorobę autoimmunologiczną w czasie ciąży, może przekazać przeciwciała dziecku w macicy. W takich przypadkach objawy mogą zniknąć w ciągu kilku miesięcy.

2. Czynniki genetyczne: Według Narodowych Instytutów Zdrowia USA (NIH), badania genetyczne pokazują, że osoby z chorobami autoimmunologicznymi posiadają unikalne warianty genów, co oznacza, że defekty genów mogą być również przyczyną chorób autoimmunologicznych.

Zatem, choć geny czynią osobę podatną, czynniki środowiskowe mogą działać jako wyzwalacze dla różnych chorób autoimmunologicznych.

3. Wpływy hormonalne: Eksperci medyczni zakładają, że hormony w naszym organizmie wpływają na schorzenia, ponieważ kilka problemów autoimmunologicznych występuje częściej u kobiet niż u mężczyzn. Kobiecy układ odpornościowy ma silniejszą odpowiedź na infekcje i szczepienia, co wiąże się z efektem ubocznym wyższego narażenia na choroby autoimmunologiczne.

4. Czynniki środowiskowe: Schorzenia zazwyczaj pozostają uśpione, dopóki pewne czynniki zewnętrzne, takie jak światło słoneczne, wirus, lek, promieniowanie, dieta bogata w tłuszcze i cukry, nie je uruchomią. Na przykład wirus może wpenetrować do organizmu i zmienić komórki, co może sprawić, że układ odpornościowy zaatakuje własne ciało.

Uwaga: Badania trwają wciąż w celu zidentyfikowania genów powodujących choroby immunologiczne u dzieci, oraz czynników środowiskowych i hormonalnych na nie wpływających.

Objawy chorób autoimmunologicznych u dzieci

Nie ma specyficznych objawów, które można by kojarzyć z tymi schorzeniami. Większość czasu objawy zależą od zaangażowanych narządów. Jednak najczęstsze objawy i znaki to:

• Zakażenie i stan zapalny narządów wewnętrznych
• Skurcze, utrata apetytu, biegunka, nudności i inne problemy trawienne
• Opóźniony wzrost i rozwój
• Przedłużona gorączka
• Anemia lub niski poziom płytek krwi
• Częste infekcje zatok, zapalenie płuc, zapalenie oskrzeli
• Bóle stawów
• Infekcje ucha
• Zapalenie opon mózgowych
• Infekcje skóry
• Ogólne złe samopoczucie
• Wysypki
• Suche oczy i usta
• Wypadanie włosów
• Utrata wagi

Wszystkie powyższe objawy są nie-specyficzne w tym sensie, że nie muszą koniecznie wskazywać na zaburzenie autoimmunologiczne, ale mogą być prostym, tymczasowym problemem zdrowotnym.

Uwaga: Większość objawów, takich jak zmęczenie, obrzęki i wysypki, pojawia się okazjonalnie i znika. Jeśli jednak Twoje dziecko cierpi na te objawy często, może to wskazywać na problem zdrowotny. W takich przypadkach udaj się do pediatry dla dalszej analizy i diagnostyki.

Diagnostyka chorób autoimmunologicznych

Diagnoza jest wyzwaniem dla lekarzy, ponieważ objawy nie są unikalne dla schorzeń autoimmunologicznych. Lekarz najpierw przeprowadza badanie fizykalne i poznaje historię choroby dziecka. Później może zalecić różne testy w zależności od dotkniętych narządów:

Testy przeciwciał antijądrowych (ANA): Test przeciwciał antijądrowych (ANA) to podstawowe badanie przeprowadzane w celu diagnozy schorzeń autoimmunologicznych. ANA to auto-przeciwciała atakujące materię obecną w jądrze komórki.

Test ANA wykonuje się dwiema metodami: pośrednią immunofluorescencją (IFA) i immunoenzymatycznym testem (ELISA). W metodzie IFA próbka krwi dziecka łączy się z komórkami. Jeśli w krwi obecne są przeciwciała, reagują one z komórkami. Testy immunoenzymatyczne są mniej dokładne niż IFA.

Lekarz może zalecić inne testy auto-przeciwciał wraz z ANA, aby obserwować specyficzne substancje w jądrze komórkowym.

1. Morfologia krwi (CBC): Pełna liczba komórek krwi (CBC) daje szczegóły o trzech składnikach: erytrocytach, leukocytach i płytkach krwi.

2. Rozszerzony panel metaboliczny: CMP to badanie krwi wykonywane w celu wykrycia anomalii nerek, wątroby i cukrzycy.

3. Białko C-reaktywne (CRP): Test CRP służy do przesiewu zapalnego choroby jelit, reumatoidalnego zapalenia stawów i wilcznicy.

4. Biernackiego (OB/ESR): To test nie-specyficzny, ponieważ identyfikuje stan zapalny w organizmie, ale nie określa narządu, w którym występuje anormalia.

5. Badanie ogólne moczu: Badanie ogólne moczu obejmuje kilka testów w celu zbadania wyglądu fizycznego, mikroskopowego i chemicznego moczu dziecka.

Gdy lekarz zdiagnozuje przyczynę i zrozumie ciężkość problemu, zaleci pewne zmiany w diecie i trybie życia dziecka, jeśli schorzenie jest łagodne lub tymczasowe.

Czy te drobne zmiany wystarczą do rozwiązania problemu? Nie, poważne choroby wymagają interwencji medycznej.

Sposoby zarządzania chorobami autoimmunologicznymi u dzieci

Te metody nie wyleczają chorób autoimmunologicznych, ponieważ nie ma na nie lekarstwa. Dostępne opcje mają na celu redukcję objawów, kontrolę uszkodzeń spowodowanych przez autoimmunizację oraz utrzymanie zdolności organizmu do walki z chorobą.

Każda dziecięca choroba autoimmunologiczna ma unikalne kroki zarządzania, ale powszechnie obejmują one:

1. Suplementy: Twój lekarz może przepisać suplementy w celu uzupełnienia witamin, hormonów (np. tarczycy) lub insuliny w organizmie dziecka.

2. Przecrwienie: W przypadku schorzeń takich jak ITP, bardzo rzadko Twoje dziecko może potrzebować przecrwienia, ponieważ organizm produkuje mniej krwi lub mniej płytek krwi, wśród innych rzeczy.

3. Fizjoterapia: Choroby związane z kośćmi, stawami lub mięśniami potrzebują fizjoterapii, aby partie ciała poruszały się łatwiej i wzmocnić mięśnie.

4. Leki przeciwzapalne niesteroidowe (NSAIDs): Leki NSAID lub przeciwbólowe, takie jak ibuprofen i naproken, dają ulgę w obrzękach, bólu i sztywności. Tłumią one ból zapalny spowodowany przez niektóre choroby, takie jak reumatoidalne zapalenie stawów.

5. Leki modyfikujące przebieg choroby reumatycznej (DMARDs): Te leki zwalniają tempo postępowania choroby. Są powszechnie stosowane przy reumatoidalnym zapaleniu stawów, aby złagodzić ból i stan zapalny oraz kontrolować uszkodzenia stawów.

6. Leki biologiczne: Biologiczne to nowa klasa leków, które są genetycznie zmodyfikowanymi białkami. Celują one w specyficzne narządy atakowane przez układ odpornościowy. Są DMARDami stosowanymi u pacjentów z trwałą aktywnością choroby.

7. Glukokortykosteroidy: Glukokortykosteroidy to hormony produkowane przez nadnercza. Dostępne są w różnych formach, w tym tabletkach, iniekcjach, inhalatorach i maściach. Leki stosowane do walki ze stanem zapalnym i kontroli układu odpornościowego są tak silne, że lekarze przepisują je tylko w małych dawkach. Wysokie dawki mogą mieć długoterminowe skutki uboczne. Prednizon jest jednym z takich glukokortykosteroidów.

8. IgG dożylnie (IVIg): IVIg to przeciwciało immunoglobulin G pozyskane z wielu plasz pobranych od wielu dawców. Pomagają one w kontroli przeciwciał idiotypicznych i łagodzeniu mediatorów zapalnych, wśród innych.

W zależności od choroby autoimmunologicznej Twojego dziecka, może ono potrzebować innych rodzajów leczenia medycznego, takich jak:

9. Plazmafereza: To proces fizyczny usuwania plazmy. Plazma przenosi przeciwciała w krwi. Lekarz zaleca tę procedurę tylko w skrajnych przypadkach, ponieważ plazmafereza usuwa również dobre przeciwciała.

10. Chirurgia: W pewnych skomplikowanych przypadkach reumatoidalnego zapalenia stawów u dzieci lub zatyku jelit w chorobie Leśniowskiego-Crohna, lekarze mogą zalecić operację.

Ból, stan zapalny i trudności związane ze stanem mogą być traumatyczne dla dziecka. Oprócz leków i fizjoterapii, może ono potrzebować psychoterapii lub poradnictwa, by być silnym w tych trudnych chwilach.

Oprócz prowadzenia dziecka do lekarza, co możesz zrobić? Wspieraj dziecko, stosując środki ostrożności, takie jak dawanie diety bez alergenów, suplementów odżywczych jak witaminy B i C oraz zdrowych zmian w stylu życia.

Choroby autoimmunologiczne w dzieciństwie występują, gdy układ odpornościowy nie potrafi odróżnić własnego ciała od obcych antygenów. Mogą one atakować jeden lub wiele narządów. Podczas gdy niektóre mogą być schorzeniami długotrwałymi, inne mogą zniknąć w ciągu kilku dni. Jako rodzic musisz być silny i sprawić, by dziecko czuło się tak normalnie, jak to możliwe, by nie wpłynęło to na jego psychikę. Pilnuj jego trybu dnia i spożycia pokarmów, by problem był mniej niepokojący.

Często zadawane pytania

1. Czym jest syndrom przepuszczalnego jelita?

Stan zapalny tworzy duże przestrzenie między komórkami graniczącymi z jelitami. Stają się one przepuszczalne i pozwalają toksynom, bakteriom, złym tłuszczom i innym niezdrowym substancjom przeciegać się do krwiobiegu przez błonę jelitową. Krótko mówiąc, nieszczelna ściana jelita zaprasza substancje toksyczne do naszego organizmu, wyzwalając układ odpornościowy do stania się nadmiernie defensywnym. Objawy wielu chorób autoimmunologicznych mogą nasilać się przy syndromie przepuszczalnego jelita.

2. Czy rak jest chorobą autoimmunologiczną?

Według Cancer Research UK, nie ma bezpośredniego związku między chorobami autoimmunologicznymi a rakiem. Osoba ze schorzeniami autoimmunologicznymi ma taką samą szansę na zachorowanie na raka jak osoba zdrowa. Jednak niektóre typy raka częściej występują u osób z określonymi chorobami autoimmunologicznymi.

Na przykład badacze z Medical College of Wisconsin stwierdzili, że sklerodermia układowa zwiększa ryzyko raka płuca pięciokrotnie, raka wątroby trzykrotnie i raka skóry niemalczakowatego czterokrotnie.

Według badań w Szanghaju, ryzyko raka przełyku wzrosło 2,4-krotnie u pacjentów z chorobami autoimmunologicznymi.

3. Który lekarz specjalista leczy choroby autoimmunologiczne?

Prowadź dziecko do pediatry. On będzie głównym lekarzem, który zasugeruje specjalistę lub specjalistów, do których musisz się udać. Na przykład, jeśli Twoje dziecko ma problem autoimmunologiczny z

• Układem pokarmowym: gastroenterolog;
• Nerkami: nefrolog;
• Stawami i zaburzeniami tkanki łącznej: reumatolog.

Choroby autoimmunologiczne u dzieci mogą być spowodowane zmianami hormonalnymi lub czynnikami dziedzicznymi, genetycznymi i środowiskowymi. Mogą one dotykać różnych części ciała. Na przykład łuszczyca dotyka skóry, podczas gdy choroba celiakowska dotyka jelita cienkiego. Objawy zależą od narządu dotkniętego; jednak pewne powszechne objawy to infekcje skóry, bóle stawów i wypadanie włosów. Obecnie nie ma lekarstwa na choroby autoimmunologiczne, ale można je zarządzać za pomocą suplementów, glukokortykosteroidów, fizjoterapii, przecrwienia i innych metod. Jeśli masz do czynienia z chorobą autoimmunologiczną, skonsultuj się z lekarzem, aby opracować skuteczny plan leczenia, który pomoże Ci zarządzać chorobą i prowadzić komfortowe życie.