• Niemowlęta
• Zakładanie rodziny
• Dzieci
• Ogólne rodzicielstwo
• Noworodki
• Nastolatki
• Maluchy
• Ciąża

Czy klapy są skuteczną konsekwencją?

Klapanie to szeroko dyskutowany temat. Większość ekspertów odradza karę cielesną, ale niektórzy rodzice wierzą, że klapanie to skuteczna strategia dyscypliny.

Inni rodzicy przyznają, że okazjonalnie klapali dziecko – zwłaszcza, gdy czuli się przytłoczeni stresem. Niezależnie od obozu, do którego należą – wszyscy rodzice muszą znać i dokładnie rozważyć potencjalne konsekwencje kary fizycznej, w tym klapania.

Dlaczego rodzicy klapają

Czasem rodzice klapają z desperacji. Gdy dzieci często się niegrzecznie zachowują, rodzice czują, że są u końca siły i nie wiedzą, co innego zrobić. Mówią: „Nic innego nie działa”.

Bez spójnej strategii dyscypliny klapanie może wydawać się najlepszą opcją. Choć klapanie może zmienić zachowanie krótkoterminowo – rzadko ma pozytywny efekt długoterminowy. Badania pokazują, że klapanie jest nieskuteczne i szkodliwe dla rozwoju dzieci.

Rodzice mogą polegać na klapaniu, by „naprawić” problemy behawioralne, nie próbując alternatywnych strategii – lub nie dając im wystarczająco czasu.

Inny powód: zdenerwienie, impuls, gniew. Rodzic reagujący z frustracji („Nie mogę uwierzyć, że to zrobiłeś!”) może klapnąć dziecko bez myślenia.

Jeśli nie wiesz, jak inaczej dyscyplinować – klapanie staje się pierwszą linią obrony. Choć na chwilę może wydawać się rozwiązaniem – klapanie nie rozwiązuje problemu ani nie uczy lepszego zachowania.

Wielu rodziców później żałuje uderzenia dzieci. Klapanie może też trwale uszkodzić relację rodzic-dziecko.

Czynniki kulturowe

Różne grupy kulturowo historycznie uważały, że klapanie jest częścią ich wychowania i tła kulturowego. Mimo to negatywny wpływ pozostaje ten sam. Nawyki kary cielesnej to resztki kolonializmu, przejęte przez wiele grup kulturowych.

„Kolonializm przyniósł te dominujące praktyki wychowawcze do naszych kultur”, mówi Leslie Priscilla Arreola-Hillenbrand, trenerka rodzicielska i fundatorka LatinxParenting. „To nie jest część naszego zbiorowego DNA. Istnieją historyczne dowody na angażowanie czarnych i brązowych rodzin w karę cielesną. Jednak kolonializm przyniósł wiele z tych strategii”.

Problemy z klapaniem

Oprócz bycia niewystarczającym rozwiązaniem problemów behawioralnych, klapanie może tworzyć nowe problemy.

Nie uczy odpowiedniego zachowania

Dziecko dostające klapa za kłótnię z rodzeństwem nie nauczy się lepiej się dogadywać w przyszłości. Skuteczna dyscyplina uczy nowe umiejętności i buduje kompetencję i pewność siebie. Klapanie degraduje zaufanie i pewność siebie, ucząc tylko to, czego nie robić.

Modeluje agresję

Dzieci robią to, co robią rodzice robili, nie to, co mówią. Jeśli klapiesz dziecko za uderzenie rodzeństwa – wysyłasz mylący komunikat. Badania łączą doświadczenie klapania z bardziej agresywnym zachowaniem, problemami zdrowia psychicznego i innymi negatywnymi skutkami (podobnymi do fizycznego przemocy).

Tworzy wstyd

Gdy uderzone przez rodzica, dziecko może myśleć: „Jestem zły” i zmagać się z samooceną, zaufaniem, problemami psychicznymi. Dzieci czujące wstyd nie są zmotywowane do poprawy i zaczynają czuć, że nie mogą robić lepiej.

Uderzanie dziecka, by zmienić zachowanie, mówi im: nie potrafisz uczyć się w pozytywny sposób i nie zasługujesz na szacunek. Łagodniejsze techniki dyscypliny są skuteczniejsze, a jednocześnie budują pewność siebie dziecka.

Przesuwa fokus na zachowanie rodzica

Zamiast pomagać dziecku pomyśleć, co może zrobić lepiej – klapanie sprawia, że dziecko złości się na rodzica. Dzieci w takiej sytuacji myślą: „Co mogę zrobić, by nie dostać klapa?” zamiast „Jaki jest najlepszy wybór teraz?”. Dynamika unikania klapa może też zachęcać do kłamstwa.

Traci skuteczność w czasie

Czasem dzieci decydują, że niegrzeczność „warta jest”. Nawet mogą się „przyzwyczaić” do kary cielesnej – wtedy przestaje ona działać odstraszająco. Skuteczniejsza strategia to zrozumienie przyczyny zachowania i szczera, otwarta rozmowa z dzieckiem. Kara to narzucanie dyskomfortu lub bólu, dyscyplina to nauczanie i prowadzenie.

Nie działa na starszych dzieci i nastolatków

Jeśli zawsze dyscyplinowałeś klapaniem – co zrobisz, gdy staną się nastolatkami? Kora fizyczna uczy, że silniejszy może ranić kogoś, kto robi coś, co mu się nie podoba. Klapanie wykorzystuje wstyd i ból do zniechęcania i kary, zamiast zajmować się przyczyną zachowania dziecka.

Nie jest zalecane przez lekarzy

Według ankiety pediatrów z 2018 r. opublikowanej w Pediatrics, tylko 6% badanych lekarzy popierało klapanie. Tylko 2,5% spodziewało się pozytywnych skutków. Istnieje mnóstwo strategii dyscypliny odpowiednich dla wieku, których możesz użyć jako alternatywę przez całe życie dziecka.

Alternatywy dla klapania

Wiele strategii dyscypliny jest skuteczniejszych niż klapanie. Warto rozważyć alternatywne konsekwencje negatywne, które wzmocnią zasady bez krzywienia dziecka – np. odebranie przywilejów.

Jeśli dziecko maluje na ścianach – logiczna konsekwencja: niech umyje ściany. Uczy to szacunku do mienia. Wysyła też komunikat: twoje niegrzeczne zachowanie ma konsekwencje.

Rekompensata (naprawianie szkód) pomaga naprawić relacje i daje dzieciom szansę na naukę nowych umiejętności. Technika jest bardzo skuteczna przy zachowaniach agresywnych i działa u dzieci i nastolatków każdego wieku.

Używanie chwały do wzmocnienia pozytywnych zachowań to kolejna skuteczna alternatywa. Gdy złapiesz dziecko „na dobrym” – daj mu znać, że to zauważyłeś. Dzieci dążą do spełnienia oczekiwań rodziców. Ważne, by poczucie własnej wartości dziecka nie zaginęło w oczekiwaniach rodzicielskich. Dzieci muszą rozwijać dumę z własnych wyborów behawioralnych opartą na motywacji wewnętrznej, a nie zewnętrznej akceptacji.

Słowo od Verywell

Cel dyscypliny powinien być nauczaniem dziecka nowych umiejętności, które dadzą im narzędzia do bycia odpowiedzialnym dorosłym. Badania pokazują, że klapanie nie jest skuteczną strategią dyscypliny i ma negatywne konsekwencje – niektóre dożywotnie.

Wybierając strategie dyscypliny, pomyśl o tym, co chcesz, by dziecko zyskało z twojej interwencji. Strategie jak chwała nagradzają pozytywne zachowanie i budują pewność siebie.