Problemy z dyscypliną w rodzinach patchworkowych

Problemy z dyscypliną w rodzinach patchworkowych

Wszystkie rodziny mają swoje problemy. Rodziny patchworkowe, oprócz typowych trudności występujących w rodzinach biologicznych, muszą radzić sobie z wyzwaniami specyficznymi dla swojej sytuacji i konfiguracji. Oto kilka najczęstszych, poważnych problemów, z jakimi mierzą się ojczymy i macochy, oraz propozycje, jak im przeciwdziałać. Zauważysz też oddzielne sekcje dla ojczyma i macocha – choć większość problemów jest wspólna, istnieją kwestie specyficzne dla każdej z tych ról.

Kim jesteś w ogóle, by mi rozkazować?

Mieszkasz z tym dzieckiem, dzielisz z nim życie, a nagle słyszysz: „Nie jesteś moim rodzicem, nie możesz mi nic nakazywać!”. To boli (a Twój pasierb/pasierbica doskonale to wie). Co możesz zrobić? Zakładając, że nie przeskoczyłeś/z przeskoczyłaś etapów Jamie K. Keshet zbyt szybko (patrz wyżej), możesz spróbować poniższej metody. Szybko ona rozładowuje napięcie:

  • Zachowaj absolutny spokój i wyglądaj na tyle odłączonego, na ile to możliwe.
  • Przyznaj rację, mówiąc: „Masz rację, nie jestem Twoim rodzicem”.
  • Dopisz: „Ale jestem dorosłym żyjącym w tym domu i zarządzam nim. Oto zasady”. Albo: „Mieszkam tutaj, to mój dom, więc też mam co do gadania”. Możesz nawet twierdzić: „Jestem Twoim ojczymem/macochą i się mylisz – musisz mnie słuchać”.

Sekret tkwi w spokojnym nastroju. Zgłęb swe zasoby i znajdź w sobie spokój.

Gdy zderzą się dwa zestawy zasad rodzinnych

Różne domostwa mają różne podejścia do życia. Gdy w wychowaniu dziecka bierze udział więcej niż jedna rodzina, sprawa staje się skomplikowana. Wspólna opieka lub częste wizyty są normą po rozwodach, więc jako ojczym/macochą pewnie zmierzyć będziesz z różnymi stylami wychowawczymi w obu domach. Oto co warto pamiętać:

Zachowuj kulturę!

Gdy pasierb/pasierbica postawia Cię w opozycji do biologicznego rodzica – „Ale u taty my…” – chciałbyś/zachciałabyś odpisać sarkazmem: „Wyglądam jak Twój tata?”. Powstrzymaj się. Sarkazm może dać ulgę w danej chwili, ale dzieci nie rozumieją tego humoru – to ich tylko dezorientuje lub zrani. Z wyrozumiałościem wyjaśnij (jeszcze raz!), że różne domostwa działają inaczej.

  • Dzieci są sprytne. Radzą sobie z różnymi zestawami zasad i granic, pod warunkiem, że są one jasne i wyraźne.
  • Ty i Twój partner mało macie wpływu na zasady i zwyczaje w domu byłego partnera. Wszystko, co możecie zrobić, to podkreślać własne wartości i ufać, że Wasze postawy zostaną przez dziecko przyswojone.
  • W sprawie byłego partnera partnera – nie wtrącaj się. Ich relacja (w tym ewentualnie nieludzka dynamika) nie jest Twoją sprawą!
  • Jedynym momentem, gdy Wy z partnerem powinniście zaszkodzić życiu w domu byłego partnera, jest podejrzenie lub pewność przemocy – psychicznej, emocjonalnej, seksualnej lub fizycznej. Jako sojusnik pasierbicy/pasierbca masz wtedy obowiązek zareagować.

Dyscyplina w roli ojczyma

Ojczymy mają swoje specyficzne problemy, i choć wiele aspektów bycia ojczymem jest łatwiejszych niż macochy, dyscyplina to obszar szczególnej troski. Dla wielu ojczyma to sytuacja, w której nie da się wygrać. Oto co warto mieć na uwadze, zanim przejmiesz rolę dyscyplinara:

  • Wielu ojczym ryzykuje relacją z pasierbem/pasierbicą, wcielając się w rolę dyscyplinara. Układanie praw, bycie surowym, podnoszenie głosu, żądanie posłuszeństwa czy stosowanie kar nie przynosi efektów.
  • Nie jesteś ojcem tego dziecka, a im bardziej się staraś nim być, tym mniej jesteś akceptowany. Zanim skutecznie nauczysz dziecko dyscypliny, musisz zdobyć jego zaufanie i szacunek.
  • Często utrudnia to fakt, że wiele biologicznych matek oczekuje, że nowy partner przejmie tę rolę. (Inne matki z kolei zazdroślą przejęciu ich roli wychowawczej.)
  • Małe dzieci łatwo przyjmują ojczyma we wszystkich aspektach, w tym w dyscyplinie. To przedpubescenci i nastolatkowie są problematyczni – silnie opierają się Twojej autorytetowi. Skup się na byciu rozsądnym, delikatnym i silnym.
  • Wchodź w rolę autorytetu powoli. Masz czas. Zacznij jako kolega, mentor, wujek lub konfidant. Przez dłuższy czas polegać na partnerze w kwestiach autorytetowych.

Opowieści ze strefy rodzica

Thom, jak wielu ojczymów, ma trudności, bo został wrzucony w rolę „ciężkiego” w rodzinie (za co odpowiadają on i jego nowa żona Mona). Chce podbić Moną kontrolą nad sytuacją, a jednocześnie zmaga się z akceptacją cudzych dzieci. Sytuacja Thoma nie jest wyjątkowa. Czasem gwałtowne wejście w dyscyplinę wynika z nieznania innego sposobu na brak szacunku. Czasem to błędna próba „wyporządkowania” dziecka, które ma realne problemy dyscyplinarne.

Odstąpienie od autorytetu może być trudne, zwłaszcza gdy pasierbowie są nie do kontrolowania, źle traktują Ciebie lub ich matkę (lub Cię ignorują). Najpierw zrozum: to niekoniecznie jest osobiste. Wiele dzieci nowo „w patchworku” przyzwyczaiło się do dużej niezależności podczas i po rozwodzie matki. Potem połeż na partnerze, by przejęła kontrolę. Ona jest matką, z miłością, historią i więzami biologicznymi dającymi jej autorytet. Komunikujcie się o tym, co chcecie i czego oczekujecie. (Komunikacja jest kluczem do wspólnego wychowywania.) Ona może potrzebować wsparcia z kuluarów. Zrób to, i powstrzymaj chęć wkraczania i (metaforycznie) machania korbą.

Oto zasada: im gorzej, tym bardziej delikatnie. Zostań zaangażowany i troskliwy, bądź pozytywny; daj werbalne wsparcie i inne wzmocnienie pozytywne. Szanuj pasierbów/pasierbice. Pracuj nad tym, by je polubić (to nie wymóg). Pozytywna prewencja naprawdę działa.

Dyscyplina w roli macochy

Opowieści ze strefy rodzica

Dwa lata po powstaniu rodziny patchworkowej wszyscy czują się dość swobodnie. Dyscyplina ze strony ojczymka/macocha jest akceptowana, a relacje oparte na zaufaniu ukształtowały się. Eksperci mówią jednak, że pełne zjednoczenie rodziny zajmuje około siedmiu lat. Jako długolatnia macocha potwierdzam: w naszym przypadku eksperci mieli rację. Dopiero po około siedmiu latach czułismy się jak „prawdziwa” rodzina.

Słowo macocha niestety wciąż kojarzy się z złymi macocha z „Kopciuszka” i „Królewny Śnieżki”. Bycie macochą to trudna rola, a według większości ekspertów – najtrudniejsza w rodzinie patchworkowej (nawet jeśli nie najtrudniejsza, to na pewno najbardziej wymagająca). Cała rodzina patrzy na macochę, by była wszystkim dla wszystkich, a wdzięczności mało. Macochy często czują się przeładowane i niedoceniane (a niestety czasem nawet… złe!).

Może najtrudniejszym zadaniem macochy jest dyscyplina. Jak przebić się przez trudności i znaleźć satysfakcję? Wierzę, że to możliwe – wymaga tylko czasu, cierpliwości i planowania. Oto propozycje, jak radzić sobie z problemami dyscyplinarnymi i rozkwitać jako nie-zła macocha:

  • To nie Twoja rola. Nie pozwól partnerowi zrzucić dyscyplinę na Ciebie! Działajcie jako partnerstwo, przestrzegając postępu „Ewolucji dyscyplinarnej ojczymka/macocha”.

To dobry pomysł!

Jeśli wszyscy rodzice (biologiczni i patchworkowi) dogadają się – lub chociaż udają, że tak – ogromna ciężar spada z barków dzieci. Staraj się mocno. Ugryz język. Bądź szlachetna. Uciskaj się. Czego kolwiek kosztuje, zachowaj kulturę przed dziećmi.

  • Nigdy, nigdy, nigdy nie mów źle o biologicznej matce. Nie ma znaczenia, jak straszna, szalona i wymagająca może być. To straci Ci zaufanie pasierbów/pasierbic; zapoczątkuje wojnę z macochą; to złe wieści. Wypluwaj frustracje przy przyjacielu, wywietrzaj się (prywatnie) z partnerem, ale niech pasierbowie/pasierbice nie usłyszą od Ciebie ani pipu.
  • Elementem modelowania dobrego zachowania jest to, by pasierbice (szczególnie córki) widziały w Tobie silną kobietę. Nie pozwól, by z Ciebie zrobiono łapę, nie pozwól wykorzystywać się, walcz o swoje prawa. Dajesz dzieciom lekcję, modelując silną, rozsądną osobę.
  • Przez pewien czas rozważ rolę inną niż „matka”, zwłaszcza gdy matka dzieci wciąż żyje. Może ciocia, starsza siostra, mądra przyjaciółka rodziny? Ta rola jest mniej groźna niż marszczenie się z próbą „macochowania” dzieci.

Previous:

Next: