• Niemowlęta
• Zakładanie rodziny
• Dzieci
• Ogólne rodzicielstwo
• Noworodki
• Nastolatki
• Maluchy
• Ciąża

Dzieci opozycyjno-buntowne vs. silnie wolowe – różnice i diagnoza

Wszystkie dzieci są co najmniej okazjonalnie opozycyjne i buntowne. To normalna część rozwoju. Te, które tak się zachowują, mogą być uważane za silnie wolowe, zwłaszcza w fazach rozwojowych twierdzenia opinii i niezależności; maluchy, przedszkolaki i nastolatkowie zazwyczaj wykazują te zachowania aktywnie. Następnie, u od 1 do 16% dzieci diagnozuje się zaburzenie opozycyjno-buntowne (ZOB/ODD), według Amerykańskiej Akademii Psychiatrii Dzieci i Młodzieży. Rozróżnienie między silnie wolowym dzieckim a jednym z ZOB może być trudne.

Objawy ZOB

Niektóre objawy zaburzenia opozycyjno-buntownego objawiają się u wszystkich dzieci, zwłaszcza silnie wolowych i przechodzących pewne fazy rozwojowe. Inne są bardziej skrajne i widoczne głównie u dzieci z ZOB i innymi problemami behawioralnymi lub psychicznymi. Typowe objawy ZOB: częste ataki gniewu, złość lub zazdrość wobec innych, nadmierne kłócenie się z innymi i zwłaszcza dorosłymi, ciągłe kwestionowanie zasad i decyzji, aktywny opór, próby drażnienia lub upokarzania ludzi, obwinianie innych o błędy, nadmierna drażliwość, częste używanie wulgarności, głęboka negatywność, zniewaga i chęć zemsty, a także tendencja do bycia nienawistnym lub złośliwym, gdy jest zdenerwowane. Zachowania występują najczęściej w domu i szkole, skierowane głównie do autorytetów. Dzieci z ZOB generalnie nie uważają się za opozycyjne czy buntowne; wierzą, że sprawiedliwie opierają się niesprawiedliwym wymaganiom.

Diagnozowanie ZOB

Ponieważ trudno odróżnić silnie wolowe dziecko od tego z ZOB, diagnozę musi stawiać psycholog lub psychiatra. Ci specjaliści oceniają, czy dziecko spełnia kryteria z Diagnozy i Statystycznego Klasyfikacji Zaburzeń Psychicznych. Jak przy każdym stanie psychicznym, nie ma badań krwi, obrazowania ani innych testów dających pewną i obiektywną diagnozę. Do postawienia diagnozy ZOB objawy muszą trwale występować przez co najmniej 6 miesięcy i wyraźnie zakłócać życie domowe i szkolne. Diagnoza zazwyczaj opiera się też na wykluczeniu innych przyczyn problemowych zachowań.

Inne stany

Różne zaburzenia psychiczne i stany psychologiczne mogą objawiać się podobnie do ZOB. Muszą być uwzględnione w fazie diagnostycznej, bo poprawna diagnoza wpływa na podejście terapeutyczne. Wiele dzieci z ZOB cierpi na jeden lub więcej z tych stanów dodatkowo do ZOB, a nie zamiast niego. Inne stany naśladujące ZOB lub często współwystępujące: ADHD, zaburzenia lękowe, choroba afektywna dwubiegunowa, depresja, trudności w uczeniu się, OCD, uzależnienia od alkoholu lub narkotyków.

Leczenie ZOB

Choć silnie wolowe dzieci mogą doświadczać negatywnych skutków zachowania, gdy powoduje konflikty w relacjach, dzieci z ZOB przeżywają częste, przewlekłe zakłócenia w większości relacji, w i poza domem, ingerujące w codzienne życie. Ponieważ ich zachowanie wynika z zaburzenia psychicznego, dzieci z ZOB nie reagują na standardowe działania dyscyplinarne ani pozytywne wzmocnienie pożądanych zachowań tak jak silnie wolowe czy po prostu niegrzeczne dzieci. Leczenie może być trudne i wolne w efektach. Może obejmować psychoterapię indywidualną, terapię rodzinną i farmakoterapię. Rodzice muszą też nauczyć się technik radzenia sobie i zarządzania.