• Niemowlęta
• Zakładanie rodziny
• Dzieci
• Ogólne rodzicielstwo
• Noworodki
• Nastolatki
• Maluchy
• Ciąża

Rozwój mowy u dzieci – etapy, kamienie milowe i kiedy szukać pomocy

Rozwój mowy to stopniowy proces dziejący się w kontakcie z ludźmi i otoczeniem. Niektóre dzieci mówią wcześnie, inne potrzebują więcej czasu. Ważne są też: liczba języków w otoczeniu i ewentualne trudności w uczeniu się. Rodzic/opiekun to najważniejszy czynnik w pierwszych 5 latach życia – jakość relacji determinuje start językowy dziecka.

Mowa a język

Mowa i język to formy komunikacji umożliwiające dzielenie się myślami, emocjami, pomysłami. Język to system reguł (fonologia, morfologia, składnia, semantyka, prozodia, pragmatyka). Mowa to wypowiadanie języka głosem. Możemy też pisać, znakować, gestykulować.

Pierwsze 3 lata to najintensywniejsi okres rozwoju mowy i języku. Mózg dziecka gwałtownie się rozwija. Mowa i język najlepiej rozwijają się w środowisku bogatym w dźwięki i obrazy innych mówiących.

Pierwsza komunikacja

Niemowlęta szybko zaczynają komunikować się ze światem. Już w pierwszych dniach uczą się, że płacz przynosi jedzenie, pociechę, bezpieczeństwo. Rozpoznają głos matki – znany z życia płodowego. Uczą się też ignorować znane, głośne dźwięki otoczenia.

Z czasem dzieci rozróżniają fonemy – najmniejsze jednostki dźwiękowe. Badania pokazują, że 6-miesięczne niemowlęta rozpoznają podstawowe dźwięki swojego języka ojczystego.

Kamienie milowe

Istnieją krytyczne okresy nauki języku – mózg dziecka wchłania go najłatwiej. Później staje się to coraz trudniejsze. Dzieci muszą zatem być zanurzone w języku wcześnie.

• Aguканie (cooing): miękkie, niemal śpiewane dźwięki.
• 6 miesięcy – bablenie (babbling): powtarzalne sylaby: „ma-ma”, „da-da”. Ewoluuje w „gwara” naśladującą mowę dorosłych.
• Koniec 1. roku: większość dzieci mówi kilka prostych słów. Słownictwo rośnie dzięki reakcji otoczenia. Warto pokazywać i nazywać codzienne czynności.
• 18 miesięcy: 8–10 słów.
• 2 lata: proste zdania („daj sok”), zabawa pozorna.
• 3–5 lat: gwałtowny wzrost słownictwa, zrozumienie zasad języka. Każde dziecko ma swój tempo – w razie wątpliwości skonsultuj się z lekarzem.

Kiedy szukać pomocy

Wielu rodziców zwleka z wizytą u logopedy, słuchając rad „poczekaj” albo „za młode”. Najlepiej najpierw porozmawiać z pediatrą – on zdecyduje o skierowaniu do logopedy. Specjalista zbadzie mowę, język, słuch (test słuchu wyklucza wady słuchu). Po diagnozie dostaniecie listę ćwiczeń domowych: czytanie dziecku codziennie, powtarzanie jego wypowiedzi w poprawnej formie (modelowanie, a nie korygowanie – by nie wywołać lęku przed mówieniem).

Przyszłe badania

Naukowcy badają: genetyczne podstawy problemów z mową, wpływ nawracających zapaleń ucha na rozwój mowy, różne zaburzenia – które przechodzą same, a które wymagają terapii.