• Baby's
• Gezinsvorming
• Kinderen
• Algemeen ouderschap
• Pasgeborenen
• Tieners
• Peuters
• Zwangerschap

Hoe kinderen tijd veranderen & hoe je in het moment kunt leven

Een minuut duurt een minuut. Je kunt vaders' minuten vergelijken met moeders' minuten, je kunt de minuten die kinderen kosten optellen, en je kunt kijken waar ouders die minuten vandaan halen.

Maar dat vertelt ons niets over hoe zo'n minuut voelt. Tijdperceptie is gladder, lastiger vast te leggen in statistieken en lijsten dan haar objectieve duur. Niettemin, de manier waarop kinderen veranderen hoe tijd zich voelt, is ten minste zo fundamenteel. En dat wil ik weten: hoe ervaren we tijd, als ouders? En in welke mate verandert die ervaring wanneer een tweede kind komt?

Hoe tijd verandert als je kinderen hebt.

"Met kinderen," merkte een vriendin een paar jaar geleden op, "zijn de dagen lang en de jaren kort." Het was zomer toen, en we waren in New York; ons eerste kind was anderhalf, en ons tweede nog niet geboren. We liepen langs de Hudson, mijn vriendin, mijn partner, en ik, terwijl onze dochter sliep in de buggy.

Ik wist toen al wat ze bedoelde, en nu, jaren later, met een tweede kind, begrijp ik het nog beter.

Voor ten minste een half eeuw proberen sociale wetenschappers uit te zoeken wat ouderschap met ouders doet. Hoe het hun welzijn beïnvloedt, bijvoorbeeld: hun relatie, hun werk. En ouders, gevraagd naar de belangrijkste verandering die een kind meebrengt, praten altijd over één ding in het bijzonder: tijd.

"Nieuwe vaders en moeders," schreef een psycholoog in de vroege jaren '80 bij het inventariseren van onderzoek naar de overgang naar ouderschap, "melden dat slaaptijd, televisietijd, communicatietijd, sekstijd, en zelfs badkamertijd allemaal schaars zijn, dankzij hun pasgeborenen. Paradoxerwijs zeggen ze ook dat ze vaker verveeld zijn."

Ouders hebben tekort aan tijd, en toch hebben ze te veel ervan. Met andere woorden, dagen zijn lang en jaren zijn kort.

Het is wat neuropsychologen de "klassieke tijdparadox" noemen. Hoe je tijd ervaart hangt erg af van het moment. In een "prospectieve" beoordeling van tijd, schat je de duur van een gebeurtenis terwijl die nog bezig is. Een "retrospectieve" beoordeling wordt daarna gemaakt – en heel andere processen komen in de twee verschillende modi in spel.

Neem een baby voeden, bijvoorbeeld: het duurt oneindig lang terwijl je het doet (prospectief). Hetzelfde geldt voor herhaaldelijk hetzelfde boek voorlezen aan een kind of de bewegingen tussen diner en bedtijd doorlopen. De handelingen zijn repetitief en voorspelbaar; er is weinig nieuws, dus verveling kan op elk moment slaan – en dagen zijn lang.

Maar als je later terugkijkt (retrospectief), is er vaak niet veel dat je van dergelijke episodes onthoudt. Als resultaat smelt het geheel weg, gereduceerd tot bijna niets. Details plakken niet, en jaren zijn kort.

De eerste tijdsschuif: pasgeborenen.

Pasgeborenen, met hun idiosynkratische ritmes, neigen ertoe de tijdperceptie van hun ouders volledig uit de pas te brengen. Niet alleen maken ze het verschil tussen dag en nacht betekenisloos; ze veranderen de contouren van tijd, ontnemend haar continuousiteit.

"De dagen met de baby voelden lang, maar er was niets uitgestrekt aan," observeert de verteller van Jenny Offills roman Dept. of Speculation: "Zorgen voor haar vereiste dat ik een reeks taken herhaalde die de eigenaardige kwaliteit hadden om zowel urgent als saai te lijken. Ze hakten de dag in kleine brokstukken." Tijd is niet langer een stroom waarvan je het verloop zelf kunt aanpassen maar wordt iets wat zich simultaan van buitenaf opgelegd en van je afgenomen voelt.

Zelfs na die eerste, slaaploze weken, neigt tijd ertoe gefragmenteerd en enigszins onteigend te blijven. "De kinderen waren klein en betoverend," herinnert het hoofdpersonage van Anna Enquists Counterpoint, terugkijkend op de vroege jaren met haar twee kinderen: "Op elk moment moest ze... klaar zijn om op te springen om een drinkje te halen, iets om voor te lezen, een vraag te beantwoorden."

Twee kinderen, weet ik nu, fragmenteren elk op hun eigen manier je tijd. Toen mijn zoon net geboren was, botste zijn ritme constant met dat van zijn oudere zus. De chaos van die vroege begin is nu bedoven, maar er zijn nog dagen dat ik met hen doorbreng waar ik me voel als een ridicule poppetje, gecontroleerd door niet één, maar twee, poppenmeesters. Dictatoriale, spotterige poppenmeesters die me heen en weer wiebelen, en soms me in twee richtingen tegelijkertrekken. Het effect is dan ook dat tijd pijnlijk langzaam lijkt te gaan, maar er ook nooit genoeg van is.

In de roman Gezichten in de Menigte van Valeria Luiselli, observeert de verteller dat romanschrijvers altijd zeggen dat romans "een volgehouden adem" nodig hebben. Ze heeft twee kinderen: "Ze laten me niet ademen. Alles wat ik schrijf is – moet zijn – in korte burst. Ik ben benauwd." (Goed in- en uitademen duurt ongeveer drie seconden, rapporteert neuropsycholoog Marc Wittmann in Gevoelde Tijd. Toevallig of niet, twee tot drie seconden is ook ongeveer de lengte van tijd waarvoor de meeste van ons "nu" perceiveren – de duur van een "moment." En, ontdekten onderzoekers, is het ook de lengte van geluiden die moeders en baby's uitwisselen.)

"Dit zijn de intense jaren," zeggen mijn partner en ik regelmatig tegen elkaar. "Het wordt later makkelijker." Wat we bedoelen met "makkelijker" is dat we hopen dat onze kinderen minder en minder van onze tijd zullen innemen. Of, in ieder geval, dat ze niet altijd deze oneindige routine zullen vereisen, zullen stoppen met het in stukken hakken van onze tijd.

"Die lieve kinderen die al mijn tijd opeten," schreef Zadie Smith ooit. Dat ervaar ik ook, nu ik twee heb. Vaker dan ik wil, heb ik het paradoxale gevoel dat die mensen die ik bewust in de wereld heb gezet, en die zo lief voor me zijn, voor wie ik mijn leven zou geven, de allerlui zijn die iets dat "mijn" is willen wegnemen.

Hoe je actief je perceptie van tijd kunt verschuiven.

Eeuwenlang was de verloop van tijd iets wat je opmerkte door het werk dat je gedaan had, de wisselende seizoenen, de stand van de zon. Toen kwamen klokken, en tijd werd gestandaardiseerd; we begonnen het te tellen. Sindsdien wordt tijd vaak als een valuta gezien: het is van ons, we kunnen het besteden, verspillen, of investeren; we kunnen het voor ons houden of weggeven – en het kan ons ontnomen worden.

Maar sinds ons tweede kind aankwam, raakt die metafoor me steeds meer als misleidend. Hoewel ik vaak kan kiezen hoe ik mijn tijd besteed – waar ik mijn aandacht op een gegeven moment richt, waar ik naartoe ga of met wie ik ben – ten minste even vaak heb ik helemaal geen zeggenschap in. Dat komt omdat twee onvoorspelbare factoren – kleine kinderen – hun weg in mijn leven hebben gegraven, en in al hun onschuld dicteren hoe ik mijn tijd besteed. Hun wensen, hun tempo, en hun behoefte aan herhaling bepalen grotendeels wat we met onze tijd als gezin doen en hoe ik erover voel.

In haar boek Kinderen Waarderen, stelt de Amerikaanse econoom Nancy Folbre voor dat we de relatie tussen ouders en kinderen niet conceiveeren in termen van de "investeringen" die ouders in hun nakomelingen maken, maar van de "toewijdingen" die ze aan hen gemaakt hebben. Ik las dit op een vrijdagnamiddag in de universitaire bibliotheek; mijn partner is thuis met de kinderen zodat ik tot sluitingstijd kan blijven.

En hoewel zo'n concept me blikken openlijk voor het oog ligt, klinkt het tegelijkertijd verfrissend. Ik neem aan dat het komt omdat het werk van economen, sociologen en evolutionaire biologen me vaak als zo berekenend aanvoelt. Het werk van diegenen, bedoel ik, die de relatie tussen ouders' tijdsinvesteringen en "kindresultaten" analyseren alsof ze over productieprocessen praten, of alsof het gezin een fabriek was. Er gaat tijd in, en er komen IQ's en andere testscores uit. Of die de tijd die je als ouder aan je kinderen besteedt beschrijven als "kansenkosten." Immers, je had met die tijd iets anders kunnen doen: geld verdienen, bijvoorbeeld.

In het licht van die kijk op ouders en kinderen, is Folbre's voorstel niet alleen verfrissend; het is bijna radicaal. Een toewijdding, schrijft ze, is een belofte die bindend blijft, zelfs wanneer de verwachte "opbrengst op investering" uitblijft. In tegenstelling tot een investering brengt een toewijdding moraal plichten mee – plichten die je niet zomaar kunt afschudden als de "resultaten" teleurstellen.

In de momenten dat tijd niet meer "mijn" is – wanneer het niet meer voelt als een individueel bezit of een valuta – krijgt het, voor mij tenminste, de aard van die soort toewijding. Wanneer ik tijd op die manier percepeer, hoef ik niet meer nijdig of bezittelijk te zijn, hoef ik niet meer te voelen alsof ik tekort kom.

In plaats daarvan worden we gedefinieerd door de manier waarop we aan elkaar gebonden zijn, een collectief, verstrengeld en interdependente.

In dergelijke momenten zie ik onze relatie als een gebaseerd op de belofte die ik gemaakt heb, voordat ze er zelfs waren, en zonder volledig te begrijpen wat het betekende, dat dit onze tijd is.