• Baby's
• Gezinsvorming
• Kinderen
• Algemeen ouderschap
• Pasgeborenen
• Tieners
• Peuters
• Zwangerschap

Wat is parentificatie? Waarschuwingssignalen herkennen en kinderen kinderen laten zijn

Meestal hebben ouders en kinderen duidelijk gedefinieerde taken: de ouder zorgt voor het kind, en het kind focust op groei en ontwikkeling. Maar soms worden deze rollen omgekeerd, en vindt een kind zichzelf in de rol van verzorger. Ze kunnen volwassen verantwoordelijkheden op zich nemen — zoals het huis schoonmaken of familieruzies bemiddelen — vanaf jonge leeftijd. Deze rolomkeer heet "parentificatie," en kan langdurige negatieve emotionele en mentale effecten hebben.

Geparentificeerde kinderen "leren dat hun eigen gevoelens en behoeften dreigingen zijn," legt Becky Kennedy, PhD, gediplomeerde klinisch psychologe in New York City, uit. Lees verder voor meer over het parentificatie-fenomeen, inclusief waarom het gebeurt en hoe het de kinderontwikkeling beïnvloedt.

De typen parentificatie

Parentificatie treedt op wanneer mama of papa op ongeschikte wijze steunt op hun kind, wat de rollen tussen ouder en kind vervaagt. "In een gezonde ouder-kindrelatie zorgt de ouder voor het kind en biedt zowel instrumentële steun (voedsel, schuilplaats, dagelijkse structuur) als onvoorwaardelijke emotionele steun (liefde, liefdevolheid, begeleiding, regels)," legt Aude Henin, PhD, mede-directeur van het Child Cognitive-Behavioral Therapy Program bij MGH, uit. "Wanneer een ouder niet in staat is om deze dingen consequent te bieden, kan een kind geparentificeerd raken, en in de positie komen om voor de ouder te zorgen."

Volgens experts zijn er twee typen parentificatie: emotioneel en instrumentieel.

Emotionele parentificatie

Ouders "vertellen geheimen aan hun kind of gaan naar hun kind voor emotionele troost, in plaats van andersom," zegt dr. Kennedy. Kinderen die emotionele parentificatie ervaren, kunnen advies geven over volwassenen-situaties, huishoudelijke ruzies bemiddelen, of hun broers/zussen troosten tijdens moeilijke tijden. Ze krijgen meestal niet dezelfde emotionele steun terug van hun ouders.

Dr. Kennedy geeft een voorbeeld: Een ouder is 30 minuten te laat om hun kind op te halen van school. Wanneer ze eindelijk aankomen, zeggen ze: "Ik had de ergste dag op mijn werk! Mijn baas schreeuwde me uit en dan was er file!" Het kind leert de ouder te gerusten, zeggend: "Oh wow, ik vind het jammer, dat klinkt als zo'n zware dag." (Als het kind hun eigen gevoelens zou delen, zoals angst en zorg over de late ouder, zouden ze worden berispd. De ouder zou kunnen zeggen: "Ik doe alles voor jou! Je weet niet eens wat voor dag ik had!") In essentie leert het kind hun eigen gevoelens weg te duwen.

Instrumentele parentificatie

Kinderen worden verantwoordelijk gemaakt voor praktische taken zoals rekeningen betalen, diner koken, boodschappenlijstjes maken, medische afspraken maken, en jongere broers/zussen klaarmaken voor school. Deze taken kunnen boven hun vaardigheids- en begripsniveau uitstijgen.

Let op: niet alle kinderlijke verantwoordelijkheden worden parentificatie genoemd. Als u onzeker bent of uw ouder-kindinteracties gezond zijn, stelt dr. Henin voor twee vragen te stellen: "Wiens behoeften worden vervuld?" en "Is de eis leeftijdsgemiddeld?"

"Het is gezond voor een kind om leeftijdsgemiddelde klusjes te krijgen om hun competentiegevoel en verantwoordelijkheid te bouwen en hun vaardigheden te vergroten," zegt dr. Henin. "Het is ook redelijk dat oudere kinderen meer verantwoordelijkheid op zich nemen voor korte periodes (bijvoorbeeld als de ouder een paar dagen de griep heeft). Deze situaties zijn heel anders dan de verwaarlozing geassocieerd met de doordringende, aanhoudende, en intense eisen die aan een geparentificeerd kind gesteld worden."

Waarom vindt parentificatie plaats?

Net als elk huishouden anders is, zijn de redenen achter parentificatie divers. "Het ontvouwt zich typisch omdat de ouder een vorm van fysieke of emotionele beperking ervaart die hun vermogen beïnvloedt om de rol van betrouwbare en voorspelbare verzorger aan te nemen," legt dr. Henin uit. Dit kan de vorm aannemen van verslaving, handicap, of een mentale of fysieke ziekte.

Andere keren worden ouders in het parentificatieproces geduwd door levensgebeurtenissen. Bijvoorbeeld, als een ouder overlijdt, kan de ander hun kind nodig hebben om de slack op te vangen. Financiële nood kan ook een ouder dwingen een extra baan te nemen, met minder tijd voor huishoudelijke taken. Tenslotte zijn sommige ouders gewoon verwaarlozend, wat de perfecte storm creëert voor parentificatie.

"Kinderen vragen altijd 'Wie moet ik zijn om liefde, aandacht, veiligheid en stabiliteit in dit gezin te krijgen?'" zegt dr. Kennedy. "Ze moeten dat uitvinden om zich veilig te voelen vanuit een hechtingsperspectief." Als kinderen beseffen dat zorgen voor ouders deze gevoelens van liefde en stabiliteit geeft, dan nemen ze die verzorgerrol aan — zelfs als het boven hun ontwikkelingsmogelijkheden uitgaat.

Hoe beïnvloedt parentificatie kinderen?

Volwassen verantwoordelijkheden managen is stressvol als volwassene, dus het is geen verrassing dat kinderen negatief beïnvloed kunnen worden door de druk. "Kinderen leren dat hun eigen behoeften en gevoelens dreigingen zijn voor hun hechtingssysteem," of hun veiligheid, zegt dr. Kennedy. Omdat geparentificeerde kinderen geen validatie krijgen over hun gevoelens, worden ze gedwongen om er alleen mee om te gaan, wat vaak leidt tot zelfbeschuldiging en zelftwijfel.

De chronische stress van parentificatie kan zich voordoen als angst, depressie, en andere mentale gezondheidsproblemen. Parentificatie is ook geassocieerd met agressief of storend gedrag, schoolproblemen, middelengebruik, en sociale moeilijkheden, volgens The Developmental Implications of Parentification: Effects on Childhood Attachment, een onderzoeksstudie uit 2012 door Jennifer A. Engelhardt, PsyD, van de Teachers College aan Columbia University. "Het kan het kind blootstellen aan emotionele kwesties die ze niet aangewassen zijn om te hanteren en chronische stressniveaus veroorzaken," zegt dr. Henin.

Ze voegt toe dat parentificatie interferert met de capaciteit van een kind om zich te bezighouden met ontwikkelingsgemiddelde activiteiten. Over het algemeen worden geparentificeerde kinderen weerhouden een "normale" jeugd te hebben omdat ze snel opgroeien.

De effecten van parentificatie kunnen volwassenheid in gaan, "veroorzakend verdere dysfunctie door de levensduur van het geparentificeerde individu heen," schrijft Engelhardt. Dit kan zich voordoen als angst voor onafhankelijkheid, verlateningsangst, boosheid en wrok, vertrouwensproblemen, of vermijding van intimiteit, zegt dr. Henin. "Het kan ook moeilijk zijn voor volwassenen die als kind geparentificeerd waren om passende grenzen en verwachtingen te stellen met hun eigen kinderen."

Bovendien, "parentificatie in de jeugd is vaak gerelateerd aan co-afhankelijkheid in de volwassenheid," voegt dr. Kennedy toe. Kinderen die geparentificeerd waren, leren hun eigen gevoelens en behoeften weg te duwen, die ze als een dreiging zien. Als resultaat richten ze zich misschien altijd op anderen, in plaats van hun eigen gevoelens te eren. "Dit kan leiden tot relaties die erg toxisch kunnen zijn," zegt dr. Kennedy. Ze kunnen relaties zoeken met mensen die hun behoeften afwijzen of negeren, omdat dat vertrouwd aanvoelt.

Het is belangrijk om te noteren dat de gevolgen van parentificatie niet altijd slecht zijn. Veel mensen die geparentificeerd waren, ontwikkelen sterke verzorgingsneigingen, empathie, en emotionele intelligentie. Ze tonen ook "grotere interpersoonlijke competentie en sterkere gezinscohesie, alsook hogere niveaus van individualisatie, differentiatie van het gezin, en zelfbeheersing en autonomie" — vooral als het kind "een laag niveau van parentificatie ervaart en wanneer de inspanningen van het kind erkend en beloond worden door volwassenen," zegt Engelhardt.

Parentificatie overwinnen

Kinderen die parentificatie hebben ervaren, hebben niet noodzakelijk behandeling nodig. Maar als ze lijden onder negatieve effecten — zoals angst of depressie — kan het helpen om een psychisch gezondheidsprofessioneel te raadplegen. Ze kunnen helpen bepalen wat de beste behandeling is, vaak cognitieve gedragstherapie (CGT) of gezinstherapie.

"Hoewel de ongezonde ouder-kinddynamiek eerder geïdentificeerd kan worden, hoe beter voor het kind," zegt dr. Henin. "Het is belangrijk om de situatie zonder oordeel over kind of ouder aan te pakken, en te erkennen dat het gezin meestal het beste doet om met de situatie om te gaan, zelfs als de uitkomst niet gezond is." Ze voegt toe dat het essentieel is om de onderliggende problemen die bijdragen aan parentificatie te identificeren, en vervolgens steun en hulpbronnen aan te bieden.

Soms profiteren volwassenen die tijdens de jeugd geparentificeerd waren, ook van behandeling. Dr. Kennedy spreekt over een methode genaamd reparentificatie. "We beginnen altijd met mededogen voor onszelf, en leiden met de vraag, 'Hoe zouden de manieren waarop ik leerde me aan te passen om te overleven in mijn vroege jaren nu tegen me in kunnen werken?'" zegt ze. Onze lichamen zijn terughoudend om deze diepgewortelde patroon te bestrijden, voegt ze toe, maar "inner child werk" kan helpen. Dat omvat vaak uw wensen en behoeften vinden, leren vertrouwen op anderen, en herprogrammeren hoe uw hersenen hechting en eigenwaarde bekijken. Als u meer wilt leren, bekijk dan dr. Kennedy's workshop, genaamd "Reparenting Ourselves: Building New Pathways for Self-Care and Self-Worth."