• Niemowlęta
• Zakładanie rodziny
• Dzieci
• Ogólne rodzicielstwo
• Noworodki
• Nastolatki
• Maluchy
• Ciąża

Jak przeprowadzić trening snu malucha – metody i porady

Może trening snu nie wydawał się właściwym ruchem, gdy dziecko było niemowlęciem. Albo przeprowadziłeś trening… ale jakieś niezgrabne nawyki nocne wkradły się od tamtej pory i czas na tuning przedsennego (lub generalny remont).

W obu przypadkach jesteś tutaj, zastanawiając się, czy możliwy jest trening snu malucha, która jest teraz znacznie bardziej niezależna i ma własne zdanie, i znacznie mniej chętna do rezygnacji z obecnego rytuału nocnego.

Trening snu to nauczanie dziecka zasypiania (i ponownego zasypiania, jeśli obudzi się w nocy) bez Twojej pomocy. Choć skarbiec może wciąż czasem potrzebować Ciebie, np. gdy jest chora lub ma koszmar, po treningu snu uspokajanie jej do snu lub nocne wizyty nie są normą. Celem jest zamiast tego poterzeźwienie malucha, powiedzenie dobranoc, wyjście z pokoju i ponowne zobaczenie się rano (po tym, jak obaj dostali solidną porcję snu).

Większość ekspertów mówi, że idealny czas na trening snu to między 4. a 6. miesiącem, gdy niemowlę jest wystarczająco duże, by samo się uspokoić, ale jeszcze nie osiągnęło punktu, w którym połączyło potrzebę pociechy od Mamy lub Taty ze snem.

Rzeczy wyglądają inaczej w malucze, oczywiście. Jeśli Twój 1- lub 2-latek przyzwyczaił do zasypiania obok Ciebie lub do Twoich nocnych wizyt na przytulanki, ten nawyk może być trudny do złamania. Zwłaszcza teraz, gdy potrafi używać słów, by żądać, byś został, i prawdopodobnie potrafi wyskoczyć z łóżeczka lub łóżka, gdy tylko zechce.

To nie znaczy, że jesteś skazany na nigdy więcej nie dostawać pełnej nocy snu. Choć trening snu w wieku malucha bywa trudniejszy (i bardziej rozciągnięty w czasie), wciąż możliwe jest nauczenie małego dobrego spania bez Ciebie.

Choć trening snu jest nieco trudniejszy po 1. roku życia malucha, wciąż jest bardzo możliwy, chociaż warto zacząć, gdy wciąż ma 1 rok, a nie czekać do 2 lat, jeśli możesz, bo nawyki przedسنne trudniej złamać, im starsze dziecko.

Jak przeprowadzić trening snu malucha

Prawidłowa metoda treningu snu malucha zależy od Temperamentu dziecka, a także od tego, co czujesz komfortowo. (Innymi słowy: Czy jesteś OK z puściciem malucha płakać dużo, trochę, czy w ogóle?)

Oto kilka najczęściej stosowanych opcji.

Metoda „płacz do wyczerpania” (CIO)

Metoda cry-it-out lub „egstynkcja” polega na kładzeniu malucha spać i pozwalaniu mu płakać, aż zasnie bez żadnej pomocy czy wizyt z Twojej strony. Może być skuteczna i nie sprawi trwałych szkód maluchowi – za lata nie pamięta nic.

Ale słuchanie tych wyców (a na początku będzie ich sporo) może być trudne, zwłaszcza gdy maluch potrafi już werbalizować potrzeby i mówić „Wróć!” albo „Potrzebuję Ciebie!”. CIO może też być trudniejsze do wdrożenia, jeśli maluch już przeszedł do łóżka lub potrafi wspinać się z łóżeczka, bo może po prostu wstać i przyjść po Ciebie, jeśli nie jest zadowolony z nowego rytuału przed snem.

Metoda Ferbera

Metoda Ferbera to czasem nazywana „stopniowa egstynkcja”, bo polega na pozwoleniu maluchu płakać przez ustalony czas przed wizytą kontrolną. Interwały między wizytami się wydłużają, więc przychodzisz coraz rzadziej i pozwalasz maluchu wykonać więcej pracy z zasypianiem.

Metoda Ferbera może być szczęśliwym środkiem między puściciem malucha płakać do wyczerpania a łagodniejszymi metodami treningu snu, które polegają na zostaniu w pokoju malucha przez pewien czas (jak metoda krzesełka, niżej). Nawet jeśli nie zostajesz z nią, gdy zasypia, może czuć się uspokojona – i być nieco bardziej chętna do współpracy – wiedząc, że wrócisz sprawdzić ją za kilka minut.

Metoda krzesełka

Metoda krzesełka polega na siedzeniu obok malucha na krześle, aż zasnie, a potem wyjściu z pokoju. Każdej nocy przesuwasz krzesło nieco dalej w stronę drzwi, aż w końcu jesteś poza pokojem – a ona zasypia sama.

Niektórzy eksperci mówią, że metoda krzesełka łatwiej zaakceptują starsze niemowlęta i maluchy, bo jest łagodniejsza. Może być łatwiejsza też dla Ciebie, bo mniej prawdopodobnie będziesz słyszeć płacz malucha przez długie odcinki. Ale może trwać dłużej niż metody jak cry-it-out czy Ferber, i maluch może obudzić się przerażony i zdenerwowana w połowie nocy, gdy zrozumie, że opuściłaś pokój.

Przesuwanie godziny kładzenia (Bedtime Fading)

Przesuwanie godziny kładzenia polega na dostrojeniu naturalnych rytmów dobowych malucha, by zachęcić ją do łatwiejszego samodzielnego zasypiania. Zamiast kłaść spać o zwyczajnej porze, czekaj, aż zacznie pokazywać znaki zmęczenia (np. zazębianie, trzenie oczu), potem kładź spać.

Myśl jest taka, że maluch łatwiej zasnie, jeśli jest naprawdę wykończona. (Jeśli dużo płacze, niech wstanie i poczeka pół godziny przed kolejną próbą.) Potem przez kilka nocy kładąc ją spać o tej porze, możesz stopniowo przesuwać kładzenie o 15-minutowe przyrosty, aż pójdzie spać o porze, którą chcesz.

Czy mój maluch potrzebuje treningu snu?

Ostatecznie tylko Ty decydujesz, czy obecne nawyki kładzenia i snu malucha działają dla Waszej rodziny, czy potrzebują korekty. Bitwy o kładzenie to normalna część malucztwa, a czasem maluchy przechodzą przez chwilowe problemy ze snem, same się rozwiązują. Ale warto rozważyć trening snu, jeśli któreś z poniższych trwa dłużej niż tydzień czy dwa:

• Budzenie się więcej niż 2–3 razy w nocy
• Silny opór przed kładzeniem, płacz lub wybuchy gniewu, przez które rytuał trwa dłużej niż 60 minut
• Znacznie wcześniejsze wstawanie niż zwykle

Jak długo potrwa trening snu malucha?

Twój maluch przyzwyczaił do tego, że kładzenie wygląda w pewien sposób od zawsze. Trening snu to duża zmiana! Choć możliwe, by dziecko przyzwyczaiło do nowego planu w kilka dni, nie jest niezwykłe, by proces trwał dłużej. Bycie konsekwentnym pomoże maluchowi dostosować się jak najszybciej.

Jeśli nie widzisz poprawy w ciągu 2–4 tygodni, porozmawiaj z pediatrą malucha. Nie każda metoda treningu snu działa dla każdego dziecka, i możesz musieć zmienić podejście, by zobaczyć rezultaty. Pediatra może też chcieć zbadać dziecko pod kątem ewentualnych problemów zdrowotnych wpływających na zdolność do dobrego snu.

Porady do treningu snu malucha

Gotowy na start? Oto sposoby, by pomóc maluchowi ogarnąć nowy reżim i podnieść szanse na sukces ze snem.

• Trzymaj oko na nagrodzie. Normalne, by czuć winę, gdy maluch nie jest entuzjastą całego samodzielnego zasypiania. Może pomóc przypomnienie sobie, że choć jest nieszczęśliwa w chwili, uzdolnianie dziecka do rozwijania zdrowych nawyków snu przyniesie korzyści na lata.

• Bądź konsekwentny. Normalne, by maluch próbowała Cię testować, gdy wprowadzasz nową zasadę lub rutynę. Ale ostatecznie przyjdzie do siebie (i łatwiej to zrobi) gdy trzymasz kurs, nawet gdy rzeczy wydają się naprawdę trudne.

• Przygotuj malucha. Daj skarbiec wyrzekę o nadchodzących zmianach. Możesz to uprościć: powiedz maluchowi, że tej nocy będzie spać w swoim łóżku i jak planujesz powiedzieć dobranoc. Uspokój ją, że będzie miała ulubione przedmioty pociechy lub przejściowe (więcej o nich później) i że będziesz w pobliżu, jeśli będzie Ci potrzebna.

• Promuj pewność siebie. Nawet jeśli w środku jesteś bündlem nerwów, zostawaj chłodny i spokojny na zewnątrz. Jeśli maluch wyczuje, że jesteś napięta, ona też poczuje napięcie.

• Wybierz właściwą godzinę kładzenia. Większość maluchów jest gotowa do zasnięcia do 19:30 lub 20:00. Trzymanie jej do później niekoniecznie prowadzi do lepszego snu.

• Wbij się w rutynę. Jeśli nie masz jeszcze solidnego rytuału nocnego, teraz czas zacząć. Już od dawna robisz kąpiel, bajki i przytulanki? Trzymaj się tego. Trzymanie reszty nocnych sprawów business as usual pomoże maluchowi przejść przez zmianę treningu snu.

• Zaoferuj przedmiot pociechy. Jeśli maluch nie ma jeszcze pluszaka, kocyka lub innego luvvi, zaproś ją, by wybrała jeden do łóżka. Tylko upewnij się, że jest wolny od zagrożeń zadławienia (guziki, luźne oczy) lub kulek wypełnienia.

• Zrealizuj listę przedsennego. Przewiduj potrzeby malucha (szklanka wody! lampka nocna!) przed pierwszym dobranocem, by miała mniej powodów do wołania Cię z powrotem do pokoju po wyjściu.

• Uspokajaj w razie potrzeby, ale nie ustępuj. OK, by wrócić uspokoić dziecko, jeśli to część planu treningu. Tylko trzymaj interakcje krótkie (bez przytulania ani wyciągania z łóżka) i nie pozwól, by chęć pociechy doprowadziła do zboczenia z toru.

• Wracaj ją do łóżka, jeśli wstanie. Jeśli maluch wyjdzie z pokoju, kładź ją z powrotem i rób to, aż zasnie. Bądź bardzo nudny i rzeczowy, by dać jej znać, że nie ma nagrody za wyskakiwanie z łóżka.

• Rozważ tablicę nagród. Jeśli maluch potrzebuje trochę więcej motywacji, spróbuj kuszyć ją naklejką za każdą bezproblemową noc. Gdy zdobędzie określoną liczbę (np. 5 albo 10), dostaje nagrodę.

• Zapewnij aktywność w dzień. Wyjdź na plac zabaw, zrób imprezę taneczną, idź na spacer, ustaw parcours w salonie. Wszyscy lepiej śpią po byciu zajętym.

• Nie wbiegaj przy pierwszym mamroczaniu. Nawet jeśli planujesz wracać do pokoju, by oferować pociechę w ustalonych interwałach, daj maluchowi czas, by spróbowała samo się uspokoić.

• Unikaj czasu ekranowego przed snem. Ekrany utrudniają maluchom zasypianie. Są stymulujące, a widzenie czegoś dziwnego lub strasznego mogłoby nastawić scenę na koszmary. Trzymaj wszystkie ekrany poza pokojami dzieci i wyłącz TV lub inne urządzenie min. 60 min przed snem. Czas ekranowy powinien być unikaniany też u maluchów młodszych niż 18–24 mies., poza małymi ilościami wysokiej jakości programowania odpowiedniego wiekowo i wideorozmowami.

• Unikaj używania pokoju jako kary. Staraj się nie wysyłać malucha do pokoju jako konsekwencji w dzień. Mogłoby to stworzyć negatywne skojarzenia z byciem samemu w pokoju w nocy.

• Opieraj się pokusie, by wziąć malucha do łóżka. Nawet jeśli obudzi się zdenerwowana z koszmaru, zabieranie malucha do łóżka tylko utrudni proces treningu snu. Pójdź uspokoić przytulankiem, masażem pleców i uspokajającymi słowami, ale trzymaj ją w swoim łóżku.

• Nie rezygnuj przedwcześnie. Trening snu malucha może zająć czas, trzymaj się go. Jeśli po dwóch tygodniach nie ma postępu, porozmawiaj z pediatrą o zmianie podejścia.

Czy mogę przeprowadzić trening snu malucha na drzemki?

OK, by użyć tej samej strategii treningu snu na drzemki co do kładzenia nocnego. Jednak długie odcinki płaczu mogłyby zjeść drzemkę, sprawiając, że maluch przegapi potrzebny sen dzienny (i zostanie drażliwa i prześpiona do wieczora).

Możesz to obsłużyć na kilka sposobów. Jedna opcja to najpierw zająć się treningiem nocnym, potem drzemkami, jak masz noce pod kontrolą. Możesz też planować próbę planu treningowego przez ustalony czas na drzemkę (powiedzmy 10–15 minut). Jeśli nie zadziała, znajdź inny sposób uśpienia malucha, np. wózkiem po spacerze, aż zmęczy się, i przenieś z powrotem do łóżeczka lub łóżka.

Kiedy zadzwonić do lekarza

Nigdy nie jest złym pomysłem porozmawiać z pediatrą malucha o radach, jak obsłużyć bitwy o kładzenie i wdrożyć plan treningu snu. Warto też skonsultować się z lekarzem, jeśli sen malucha nie poprawił się po 2–4 tygodniach konsekwentnego treningu snu.

Powinieneś też powiedzieć pediatrze, jeśli dziecko wymiotuje od płaczu podczas treningu snu. Choć zazwyczaj nie jest to problem zdrowotny, jeśli zdarzy się raz lub dwa, może być drażniące i stresujące i może wskazywać, że metoda treningu nie jest odpowiednia dla dziecka. Warto też wykluczyć ewentualne choroby.

Wreszcie, skontaktuj się z lekarzem, jeśli maluch ma problemy z oddychaniem lub chrapie we śnie, jeśli czujesz, że problemy ze snem wpływają na jej zachowanie w dzień, lub masz obawy o jej problemy ze snem lub nocne strachy. Razem możecie ustalić, czy jest jakieś bazowe zagadnienie do rozwiązania.

Trening snu w malucze może być trudniejszy. Ale jest wykonalny, i może opłacać się w imię lepszego snu (zarówno malucha, jak i Twojego). Wybierz plan i trzymaj się go. Może trochę potrwać, ale ostatecznie wszyscy będziecie cieszyć się korzyściami bardziej solidnego śpiulka.