• Niemowlęta
• Zakładanie rodziny
• Dzieci
• Ogólne rodzicielstwo
• Noworodki
• Nastolatki
• Maluchy
• Ciąża

Rozwój emocjonalny niezbędny do treningu toaletowego

Dla wielu rodziców gotowość emocjonalna dziecka do treningu toaletowego jest najtrudniejsza do rozpoznania – zwłaszcza że dziecko porusza się w i z emocjonalnych "czasów gotowości" i trudnych okresów na trening toaletowy przez całe wczesne dzieciństwo. Kwestie emocjonalne, które głęboko wpływają na trening toaletowy, to: pragnienie niezależności i samopanstwa, potrzeba dziecka kontroli nad niektórymi aspektami otoczenia, testowanie granic i zasad, pragnienie zdobycia aprobaty rodziców, strachy związane z używaniem toalety oraz chęć naśladowania lub dostosowania się do zachowania innych dzieci.

Najlepszym sposobem na ocenę stanu emocjonalnego dziecka i to, jak sprzyja treningowi, jest obserwacja zarówno jego ogólnego zachowania, jak i reakcji na sugestie dotyczące nocnika. Jeśli wyraźnie lubi siedzieć na nocniku lub gadać o nim, jego dążenie do samopanstwa prawdopodobnie wspomaga trening. Jeśli opiera się pomysłowi lub płacze przy wspomnieniu nocnika, może doświadczać konfliktu i trzeba poczekać na bardziej odpowiedni moment.

Samopanstwo

Pragnienie panowania nad własnym ciałem i otoczeniem to silna, wspólna wszystkim maluchom i przedszkolakom chęć. Początek krzyków "Sam zrobię!" da Wam znać, że pragnienie niezależności Waszego jedno- lub dwulatka jest w pełni rozkwitnięte. Z jednej strony, taka ambicja może inspirować wielkie postępy w treningu toaletowym, gdy dziecko stara się zachowywać jak duże dziecko w każdym możliwym sposobie. Okresowo jednak jego potrzeba kontroli nad własnym ciałem i otoczeniem może objawiać się w mniej pożądanych formach. Jednoroczne dziecko może inspektować na ucieczkę i chowanie za każdym razem, gdy czuje potrzebę wypróżnienia – w Bestrebung (staraniu), by zapobiec naruszeniu jego kruchej dumy fizycznej przez podniesienie go i posadzenie na nocniku. Może nawet wstać z nocnika i zrobić "wypadków" na podłodze w salonie z czystej satysfakcji z podjęcia decyzji, gdzie oddać mocz. W wieku 2 lat może krzyczeć "Nie!" za każdym razem, gdy pytacie, czy musi iść, lub zwlekać, aż jest za późno i dochodzi do wypadku. Im więcej uwagi poświęcicie takim eksperymentom – wszystkim normalnym próbom testowania Waszych zasad i granic – tym częściej je powtórzy.

Najlepszą reakcją jest posprzątanie bałaganu, minimalizowanie komentarzy, zbagatelizowanie incydentu i oczekiwanie na późniejszą, bardziej dojrzałą fazę niezależności, która zainspiruje go, by pokazać, jaki "duży chłopak" może być.

Opór

Pragnienie kontroli nad funkcjami fizjologicznymi i otoczeniem może wzrosnąć w czasie większych zmian w życiu dziecka. Dziecko, które czuje się zdezorientowane przez niedawnie potrząsania (przeprowadzka, rozwód, przyjście nowego dziecka do domu), może dążyć do odzyskania równowagi emocjonalnej poprzez ściślejszą kontrolę nad tymi aspektami życia, które są w zasięgu. Wewnętrzne napięcia, takie jak strachy wynikające z gwałtownego rozwoju wyobraźni, mogą również prowadzić do opornego zachowania utrudniającego trening toaletowy. Starsi maluchy i przedszkolaki, którzy fizjologicznie potrafią dłużej zatrzymywać mocz lub kał, mogą celowo zatrzymywać kał i poważnie zapierać się w odpowiedzi na stres emocjonalny, presję rodziców, a nawet niechęć do puścania tego, co doświadczają jako części swojego ciała. Znowu, przy takim oporze najlepiej porozmawiać z dzieckiem o tym, co go boli, zrobić wszystko, by złagodzić jego strachy, a potem odsunąć się na chwilę. Z Waszą pomocą dziecko wkrótce wyjdzie z tego etapu emocjonalnego, a Wy możecie wrócić do kwestii treningu toaletowego, gdy będzie lepiej przygotowane.

Pragnienie aprobaty

Dwa z najpotężniejszych narzędzi, jakich rodzice mogą użyć podczas treningu toaletowego, to pragnienie aprobaty dziecka i jego popęd do naśladowania zachowania innych. Eksperymenty Waszego dziecka z zdobywaniem Waszej aprobaty prawdopodobnie rozpoczęły się przed pierwszym rocznikiem. Pod wpływem rozwoju poznawczego, by eksplorować relacje przyczynowo-skutkowe ("Ugryzę nos mamie, a co będzie?"), zaczął gromadzić bazę danych, jakie działania wygrywają pozytywne reakcje, a jakie nie. Im więcej uśmiechów i słów pochwały doświadczył, tym bardziej ich pragnął, i poza normalnymi wybuhami buntu występującymi przez dzieciństwo, prawdopodobnie będzie starał się Was zadowolić. Przez lata malucha i przedszkolaka pochwalanie dziecka za każdy, nawet najmniejszy krok w stronę panowania nad toaletą spianie drogę do szybszego, bardziej pozytywnego treningu.

Jeśli Wasze dziecko nie zostało pomyślnie wytrenowane do 3,5 roku życia, jego odnowione pragnienie zadowolenia może sprawić, że adaptacja do nocnika stanie się dość prosta, bo to czas, w którym wiele kwestii wokół niezależności zostanie rozwiązanych. W kolejnych rozdziałach omówimy sposoby na wykorzystanie tego pragnienia przez afirmację ("Patrz, jak świetnie Ci wyszło!"), tablice z naklejkami i inne formy wzmocnienia pozytywnego.

Świadomość społeczna

Świadomość społeczna – obserwacja i chęć bycia jak inni – stopniowo rośnie przez lata malucha i przedszkolaka, dodając kolejną motywację do pełnego opanowania toalety. W ok. 18. miesiącu życia dziecko prawdopodobnie zafascynuje zachowaniem innych dzieci jego wieku lub nieco starszych, a pragnienie ich naśladowania może popchnąć je do używania toalety znacznie wcześniej, niż by to nastąpiło inaczej. (Dlatego dzieci ze starszymi rodzeństwem często opanowują toaletę wcześniej niż dzieci samotne.) W wieku 2,5–3 lat zainteresuje się pojęciem płci i skupi na naśladowaniu zachowania rodzica tej samej płci. To dobry moment, by rodzice zacząć zapraszać dziecko tej samej płci do obserwowania ich korzystania z toalety. Jeśli w Waszym domu nie ma dorosłego tej samej płci, spróbujcie poprosić dorosłego krewnego lub przyjaciela o pełnienie roli modelu. Nie tylko ciekawość dziecka zostanie zaspokojona, ale może zdecydować się zacząć próbować używać nocnika, by "być bardziej jak" podziwiany dorosły.

W wieku przedszkolnym fascynacja tożsamością społeczną i zachowaniem rówieśników dostarczy dość silnej motywacji do noszenia "dużych bielizek" i korzystania z toalety jak inni dzieci w jego wieku. Jeśli do tego czasu nie zostało wytrenowane, sam presja rówieśników może zmotywować je do samotreningu. W wielu przypadkach wystarczy bezzwłocznie (nigdy krytycznie) zwrócić uwagę, że większość innych dzieci w jego klasie wydaje się być już poza pieluchami. Gdy się uświadomi to, Wasze dziecko może wybrać samotrening toaletowy.