• Niemowlęta
• Zakładanie rodziny
• Dzieci
• Ogólne rodzicielstwo
• Noworodki
• Nastolatki
• Maluchy
• Ciąża

Techniki dyscypliny dla nastolatków z autyzmem

Rodzice nieautystycznych nastolatków wiedzą, że dyscyplinowanie jest trudne. Dodaj autyzm – i zadanie staje się monumentalne. Dostępnych jest zaskakująco wiele skutecznych strategii, niektóre nakładające się na standardowe praktyki, inne szczególnie skuteczne właśnie dla nastolatków z autyzmem.

Przekierowuj negatywne zachowania

Choć intuicja rodzica mówi, że ignorowanie problemu go nie rozwiąże – u rodziców nastolatków z autyzmem ignorowanie negatywnego zachowania i jego przekierowanie może być użyteczną techniką, jeśli stosowana poprawnie. Wedle klinicznej psycholog dziecięcej Christine Williams, współautorki „How to Live with Autism and Asperger Syndrome”, nastolatcy z autyzmem są tak samo podatni na warunkowanie operacyjne (prawo przyczyny i skutku) jak inni. Ale gorsze jest ich rozumowanie społeczne. Nastolatek, który zauważa, że trącenie szafkami przyciąga mamę do kuchni z jedzeniem – skojarzy: hysteria w kuchni = jedzenie. Przerwij ten łańcuch, ignorując i przekierowując oryginalną czynność – nauczysz pośrednio, że wybuchy w kuchni nie dają jedzenia.

Odbieraj uprawnienia

Autystyczna część nastolatka to tylko mały fragment jego tożsamości, choć wpływa na prawie wszystko. Reszta to typowy nastolatek: dąży do większych uprawnień. W latach nastolatkowych ma więcej wolności niż kiedykolwiek i chce ją zachować. Gdy zachowuje się nieodpowiednio – odbierz uprawnienie. Zrozumie związek: złe zachowanie = utrata uprawnienia. Rodzice nieautystycznych nastolatków znają skuteczność tej metody – ona przechodzi też do domów z autyzmem.

Stosuj „time-out”

Jako rodzic nastolatka z autyzmem masz wyjątkową szansę na skuteczne stosowanie „time-out” u dziecka zbliżonego do dorosłości – co jest niemal niemożliwe u nieautystycznych nastolatków. Cel „time-out” to usunięcie nastolatka od pozytywnych uczuć wywoływanych przez bodziec powodujący problem. Nie chodzi o wysłanie go, by rodzic odpoczął. Nie chcesz przekazać: „nie jesteś w naszej przestrzeni”. Stosowanie „time-out” w odpowiedni sposób mówi: Twoje działania nie przyniosą już pozytywnego wzmocnienia. Np. gra z psem staje się coraz bardziej szorstka, pies odpowiada tak samo – to ekscytuje nastolatka. W pewnym momencie zachowanie staje się niepożądane (np. uderza psa). Wtedy wysyłasz go do pokoju lub do ciszy – pokazujesz, że uderzanie psa i zabawa z psem to dwie oddzielne czynności, jedna nieodpowiednia.

Nadkorygowanie (overcorrection)

Nadkorygowanie to technika dyscyplinarna mocno podkreślająca błąd. Nieautystyczny nastolatek po błędzie przyzna się, skoryguje, obieca poprawy. U autystycznych to nie działa. Dr Mohammad Ghaziuddin („Mental Health Aspects of Autism and Asperger Syndrome”) pisze: zazwyczaj nie rozpoznają swoich błędów. Rodzic powinien sprawić, by nastolatek nadkorygował – przereagował na poprawną czynność, aż zrozumie. Np. nastolatek rzuca ołówkiem z gniewu – musi podnieść wiele przedmiotów, nie tylko ołówek. Idea: nie rzuca się rzeczy na podłogę, czy to ołówki, czy inne. Children’s Mental Health Ontario wskazuje, że nadkorygowanie jest tak samo skuteczne jak surowsze kary – kluczowe w arsenale rodzica.